Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 24 Μαΐου 1926 κυκλοφόρησε στη Ρόδο το πρώτο φύλλο της τουρκόφωνης εφημερίδας «Selam». Το φύλλο έφερε τον αριθμό 1 και αποτέλεσε την αρχή μιας έκδοσης που συνέχισε να καταγράφει την καθημερινότητα του νησιού κατά την Ιταλοκρατία έως το 1936. Η εφημερίδα ήταν τετρασέλιδη και τυπωνόταν στην τουρκική γλώσσα με την οθωμανική, αραβογράμματη γραφή, καθώς η μεταρρύθμιση του τουρκικού αλφαβήτου δεν είχε ακόμη πραγματοποιηθεί.

Εκδότης και υπεύθυνος διευθυντής ήταν ο εκπαιδευτικός Mehmet Kadri, ενώ βασικός αρθρογράφος και επικεφαλής της σύνταξης ήταν ο Hizkia M. Franco (Χισκιά Φράνκο), σημαντικό στέλεχος της εβραϊκής κοινότητας της Ρόδου. Ο Kadri είχε ζητήσει και είχε λάβει από την ιταλική διοίκηση άδεια για την έκδοση. Η συνεργασία των δύο ανδρών έδωσε στο έντυπο χαρακτήρα που ξεπερνούσε την αποκλειστική εκπροσώπηση μιας θρησκευτικής κοινότητας.

Η «Selam» δημιουργήθηκε επειδή αρκετοί μουσουλμάνοι κάτοικοι δυσκολεύονταν να ενημερωθούν για τις αποφάσεις της ιταλικής διοίκησης, ιδιαίτερα όταν αυτές δημοσιεύονταν σε γλώσσα που δεν γνώριζαν. Σκοπός της ήταν να μεταφέρει κοινοτικές και διοικητικές ειδήσεις, να παρουσιάζει τις εξελίξεις στην Τουρκία και να ενισχύει την επικοινωνία ανάμεσα στους κατοίκους. Παράλληλα, στα κείμενά της εμφανίζονταν ζητήματα της εβραϊκής κοινότητας, της εκπαίδευσης και της κοινωνικής πρόνοιας.

Το πρώτο φύλλο περιλάμβανε κείμενα που εξηγούσαν τους στόχους της έκδοσης, αλλά και θέματα της τοπικής ζωής: σχολικά ζητήματα, ανάγκες συντήρησης τεμένους, καθώς και αναφορές σε έρευνες για ιστορικό τάφο στην περιοχή Μουράτ Ρέις. Αργότερα η εφημερίδα φιλοξένησε ειδήσεις για χωριά, θρησκευτικά ιδρύματα, διορισμούς, κοινωνικά προβλήματα και ανθρώπους που συνέβαλαν στην ιστορία του νησιού. Η έκδοσή της ήταν εβδομαδιαία, αρχικά τη Δευτέρα και από τον Φεβρουάριο του 1931 την Παρασκευή.

Η «Selam» δεν ήταν η πρώτη τουρκόφωνη εφημερίδα που είχε γνωρίσει η Ρόδος, ήταν όμως μία από τις σημαντικότερες μακρόβιες εκδόσεις της Ιταλοκρατίας. Τα σωζόμενα φύλλα της αποτελούν σήμερα εξαιρετική πηγή για τη ζωή των μουσουλμάνων και Εβραίων Ροδίων του Μεσοπολέμου. Η πρώτη κυκλοφορία της στις 24 Μαΐου 1926 τεκμηριώνεται από τη μελέτη της ιστορικού Meryem Orakçı, η οποία αξιοποίησε το φύλλο αριθμός 1.

Στις 24 Μαΐου 1927 εγκαινιάστηκε το Grande Albergo delle Rose, γνωστό ως Ξενοδοχείο των Ρόδων. Η έναρξη λειτουργίας του αποτέλεσε ορόσημο στην προσπάθεια της ιταλικής διοίκησης να καταστήσει τη Ρόδο διεθνή τουριστικό προορισμό, με επισκέπτες από την Ιταλία και τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου.

Η οικοδομική προσπάθεια είχε ξεκινήσει το 1925. Το νέο ξενοδοχείο ανεγέρθηκε στο βόρειο παραλιακό μέτωπο, σε μια περιοχή που αποκτούσε νέες δημόσιες και τουριστικές υποδομές. Η αρχιτεκτονική του συνδύαζε διαφορετικές μεσογειακές επιρροές, ενώ οι χώροι υποδοχής και οι παρεχόμενες ανέσεις προβάλλονταν ως σύγχρονοι για την εποχή.

Η επίσημη λειτουργία συνδέθηκε με την πολιτική του κυβερνήτη Mario Lago. Οι νεόδμητες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις χρησιμοποιήθηκαν και για την υποδοχή ξένων αποστολών και επιστημονικών συνεδρίων. Τον Μάιο του 1928 φιλοξενήθηκαν εκεί οι συμμετέχοντες του διεθνούς αρχαιολογικού συνεδρίου της Ρόδου, όπως καταγράφει το δημοσιευμένο πρόγραμμά του.

Η διεθνής τουριστική στρατηγική αποτυπώνεται και στο αρχειακό ευρετήριο DGAC του 1927: περιέχει αναφορές σε τουριστική κίνηση από την Αίγυπτο προς τη Ρόδο, σε σχέδιο κρουαζιέρας Αλεξάνδρεια–Ρόδος με το πλοίο Sardegna και σε προτάσεις σύνδεσης της Ρόδου με αιγυπτιακά λιμάνια. Οι καταχωρίσεις τεκμηριώνουν σχεδιασμό και ενδιαφέρον, όχι ότι κάθε προτεινόμενο δρομολόγιο εκτελέστηκε.

Το ξενοδοχείο απέκτησε ιδιαίτερη θέση στην κοινωνική ζωή του νησιού. Το 1929 συνδέθηκε και με λειτουργία καζίνου, ενώ κατά τη δεκαετία του 1930 έγιναν επεμβάσεις στην εμφάνισή του. Ακολούθησαν αλλαγές χρήσης και διαχείρισης κατά τη μεταπολεμική περίοδο.

Η επέτειος της 24ης Μαΐου αφορά το Ξενοδοχείο των Ρόδων της πόλης και δεν πρέπει να συγχέεται με το παλαιότερο ξενοδοχείο Miramare της Ιξιάς, για το οποίο αναφέρονται χωριστές χρονολογίες ανάπτυξης και εγκαινίων.

Πρόσθετη πρωτογενής αρχειακή διασταύρωση: το Ιστορικό Αρχείο της ιταλικής Βουλής καταγράφει ειδικό φάκελο αρ. 195, «Inaugurazione del Grande Albergo delle rose in Rodi, 24 maggio 1927», με έγγραφα Απριλίου–Μαΐου 1927. Η εγγραφή τεκμηριώνει ανεξάρτητα την ημέρα εγκαινίων, χωρίς ακόμη να έχουμε διαβάσει το περιεχόμενο του φακέλου. Πηγή: https://archivio.camera.it/inventari/scheda/incarti-diversi-segreteria-1848-1943/CD1500001858/segue-fascicolo-1589.html

Στις 24 Μαΐου 1967 ο Νικηφόρος Μανδηλαράς κηδεύεται στη Ρόδο κάτω από συνθήκες αυστηρής αστυνομικής επιτήρησης. Η ταφή γίνεται εσπευσμένα και με ελάχιστους ανθρώπους παρόντες, πριν προλάβει να φτάσει στο νησί η σύζυγός του.

Ο θάνατός του, μετά την αποτυχημένη προσπάθεια διαφυγής από τη δικτατορία με το RITA-V, δημιούργησε από την πρώτη στιγμή σοβαρά ερωτήματα. Η υπόθεση επανήλθε επανειλημμένα στη Δικαιοσύνη και στη δημόσια συζήτηση τις επόμενες δεκαετίες.

Στις 24 Μαΐου 1976 άρχισαν στη Ρόδο μαζικές αντιδράσεις για την επίσκεψη του αμερικανικού αεροπλανοφόρου USS America και άλλου πλοίου του 6ου Στόλου. Η παρουσία των πολεμικών έγινε αφορμή για κινητοποιήσεις σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική κοινωνία βρισκόταν ακόμη κοντά στη δικτατορία του 1967–1974 και στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο.

Στο λιμάνι συγκεντρώθηκαν κάτοικοι και εκπρόσωποι κοινωνικών και πολιτικών φορέων, διαμαρτυρόμενοι για τον κατάπλου και την προγραμματισμένη έξοδο των Αμερικανών ναυτών στην πόλη. Οι κινητοποιήσεις πήραν μεγαλύτερη έκταση στις 25 Μαΐου, όταν σημειώθηκαν συγκρούσεις με αστυνομικές δυνάμεις, τραυματισμοί και συλλήψεις.

Η 24η Μαΐου αποτελεί την αφετηρία μιας τριήμερης ακολουθίας γεγονότων που έμειναν στη σύγχρονη πολιτική και κοινωνική ιστορία της Ρόδου. Ο κατάπλους των πλοίων, η αντίδραση των κατοίκων και η αποχώρησή τους στις 26 Μαΐου καταγράφονται στις μεταγενέστερες ιστορικές αναδρομές της ΕΡΤ και του τοπικού Τύπου.