Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 8 Μαΐου 1945, στη Σύμη, ο Γερμανός διοικητής Otto Wagener υπέγραψε την άνευ όρων παράδοση των γερμανικών δυνάμεων των Δωδεκανήσων. Η πράξη αυτή έθεσε ουσιαστικά τέλος στη γερμανική κατοχή της Ρόδου, την ίδια ημέρα που ο πόλεμος στην Ευρώπη έφτανε στο τέλος του.

Η παράδοση δεν σήμαινε ότι μέσα σε λίγες ώρες άλλαξε ολόκληρος ο μηχανισμός εξουσίας στο νησί. Το βρετανικό πολεμικό ημερολόγιο καταγράφει ότι το πρωί της 9ης Μαΐου αποστολές της Force 281 έφτασαν σε Κω, Λέρο και Ρόδο. Οι αντιπρόσωποι έγιναν δεκτοί με ενθουσιασμό και ανέφεραν ότι δεν υπήρχαν σοβαρές πολιτικές ταραχές, ενώ οι γερμανικές μονάδες συγκεντρώνονταν για να αφοπλιστούν.

Ο σχεδιασμός προέβλεπε άφιξη πεζικού στη Ρόδο στις 10 Μαΐου και του διοικητή της Force 281 με το στρατηγείο του στις 11 Μαΐου. Το αεροδρόμιο της Καλάθου αναμενόταν να καταστεί επιχειρησιακό για αεροσκάφη, ενώ ο πλήρης αφοπλισμός των γερμανικών δυνάμεων προβλεπόταν να ολοκληρωθεί έως τις 12 Μαΐου.

Έτσι έκλεισε μια εξαιρετικά σκληρή περίοδος για τη Ρόδο: η ιταλική κατάρρευση και η Μάχη της Ρόδου το 1943, η γερμανική κατοχή, οι εκτελέσεις, οι βομβαρδισμοί, ο εκτοπισμός της εβραϊκής κοινότητας και ο λιμός του χειμώνα 1944–45. Ακολούθησε η βρετανική στρατιωτική διοίκηση και, δύο χρόνια αργότερα, η παράδοση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα.

Στις 8 Μαΐου 2026, ανοίγει στο κοινό μετά την αποκατάσταση το πυραμιδοειδές ταφικό μνημείο στο Turgut. Το ιδιαίτερο αρχαίο ταφικό μνημείο της Υδάσου, απέναντι από τη Ρόδο και γνωστό στα τουρκικά δημοσιεύματα ως «τάφος του Διαγόρα», ανοίγει στο κοινό μετά από εργασίες αποκατάστασης.

Η προβολή του μνημείου στις δύο πλευρές του Αιγαίου έχει τροφοδοτήσει συζητήσεις για τη σχέση του με την αρχαία Ρόδο. Η ταύτισή του με τον Ολυμπιονίκη Διαγόρα δεν θεωρείται αποδεδειγμένη και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως βέβαιο αρχαιολογικό συμπέρασμα.