Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 3 Μαΐου 1481 ένας εξαιρετικά ισχυρός σεισμός έπληξε τη Ρόδο και προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στην πόλη, στις οχυρώσεις και σε κτήρια. Η δόνηση αποτέλεσε το κύριο γεγονός μιας μακράς σεισμικής ακολουθίας που είχε αρχίσει με προσεισμούς και συνεχίστηκε με ισχυρούς μετασεισμούς.

Η καταστροφή ήρθε μόλις έναν χρόνο μετά τη μεγάλη οθωμανική πολιορκία του 1480. Οι Ιωαννίτες Ιππότες αναγκάστηκαν έτσι να επιταχύνουν εκτεταμένα έργα αποκατάστασης και ενίσχυσης των τειχών, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα τις συνέπειες του πολέμου και της φυσικής καταστροφής.

Στις 3 Μαΐου 1996 αναχώρησαν από τη Ρόδο παιδιά που είχαν φιλοξενηθεί επί μήνες σε οικογένειες του νησιού, μακριά από τις συνέπειες του πολέμου στη Βοσνία. Η ακριβής ημερομηνία της επιστροφής καταγράφεται στην εθνολογική μελέτη της Gordana Blagojević «Οι Σέρβοι στη Ρόδο από τα τέλη του 20ού αιώνα έως σήμερα», που δημοσιεύτηκε στα Δωδεκανησιακά Χρονικά.

Τα παιδιά προέρχονταν από τη Vogošća, κοντά στο Σαράγεβο, και φοιτούσαν στο σχολείο Miloš Crnjanski. Κατά τη φιλοξενία τους στη Ρόδο διέμειναν με τοπικές οικογένειες, συνέχισαν τη σχολική εκπαίδευσή τους και συμμετείχαν στη ζωή του νησιού. Μαζί τους βρίσκονταν εκπαιδευτικοί συνοδοί. Η αλληλεγγύη των Ροδιτών ήταν μέρος ενός ευρύτερου κύματος ανθρωπιστικής βοήθειας προς πληθυσμούς που είχαν πληγεί από τους γιουγκοσλαβικούς πολέμους.

Η επιστροφή στις 3 Μαΐου έγινε μέσα σε δύσκολες συνθήκες για τις οικογένειες στην πατρίδα τους, μετά τη Συμφωνία του Ντέιτον. Οι δεσμοί που δημιουργήθηκαν με τις οικογένειες φιλοξενίας στη Ρόδο δεν έσβησαν με την αναχώρηση. Η ιστορία αυτή αναδεικνύει μία λιγότερο γνωστή σελίδα της κοινωνικής ιστορίας του νησιού. Η ακριβής ημερομηνία της αρχικής άφιξης παραμένει ανοιχτό αντικείμενο έρευνας.

Στις 3 Μαΐου 2015, κατά τη διάρκεια βοτανικής έρευνας κοντά στο φράγμα της Απολακκιάς, ο Γιώργος Πάστρικος κατέγραψε έναν μικρό πληθυσμό του Carthamus caeruleus, φυτού με χαρακτηριστικά γαλάζια άνθη. Σε άκρη αγροτικού χωματόδρομου, περίπου δύο χιλιόμετρα βορειοανατολικά του οικισμού, παρατήρησε περίπου 30 ανεπτυγμένα φυτά, χωρισμένα σε δύο ομάδες. Η καταγραφή συνοδεύτηκε από φωτογραφίες και ακριβή στοιχεία θέσης, ενώ η αναζήτηση γύρω από το σημείο δεν έφερε την ίδια ημέρα άλλους πληθυσμούς.

Η ανακάλυψη δεν αφορούσε νέο είδος για την παγκόσμια επιστήμη, αλλά την πρώτη δημοσιευμένη παρουσία του συγκεκριμένου φυτού στη χλωρίδα της Ρόδου. Το εύρημα παρουσιάστηκε στις 30 Ιανουαρίου 2018 στο επιστημονικό περιοδικό Parnassiana Archives, δίνοντας τη δυνατότητα στους ερευνητές να αξιολογήσουν την εξάπλωσή του στο νησί. Η ιστορία δείχνει ότι ακόμη και σε μια περιοχή με πλούσια βοτανική βιβλιογραφία μπορούν να προκύψουν νέες, τεκμηριωμένες καταγραφές.