Η έρευνα του Rodosreport.gr για τους Ροδίτες που εγκαταστάθηκαν στη Μάλτα μετά την πτώση της Ρόδου οδήγησε σε μια ακόμη ιστορική ανακάλυψη. Σε ένα μικρό χωριό κοντά στην Τουλούζη, μια τοπική ιστορική μαρτυρία, γαλλικά βασιλικά αρχεία και ένα χειρόγραφο του 1556 φέρνουν στο φως τα ονόματα τριών Ροδίων και την ιστορία ενός οικογενειακού παρεκκλησίου που, σύμφωνα με τον τοπικό ιστορικό ερευνητή Bernard Fourcayran, υπάρχει μέχρι σήμερα.
Η ιστορική εκκλησία Saint-Jean-Baptiste στο Le Burgaud, όπου διατηρείται η μνήμη μιας οικογένειας από τη Ρόδο.
Περισσότερα από πεντακόσια χρόνια μετά την αποχώρηση των Ιωαννιτών Ιπποτών από τη Ρόδο, μια άγνωστη ιστορία Ροδίων που τους ακολούθησαν έρχεται στο φως μέσα από παλιά γαλλικά έγγραφα και την ιστορική μνήμη ενός μικρού χωριού.
Το χωριό ονομάζεται Le Burgaud και βρίσκεται στη νοτιοδυτική Γαλλία, κοντά στην Τουλούζη. Εκεί, στην ιστορική εκκλησία Saint-Jean-Baptiste, διατηρείται η μνήμη μιας οικογένειας που καταγόταν από τη Ρόδο και, σύμφωνα με την τοπική ιστορική έρευνα, ακολούθησε τους Ιωαννίτες Ιππότες όταν εγκατέλειψαν το νησί μετά την οθωμανική κατάκτηση του 1522.
Η ιστορία αυτή δεν στηρίζεται μόνο σε μια τοπική παράδοση. Δύο αρχειακές καταγραφές, του 1535 και του 1556, αποκαλύπτουν συγκεκριμένα ονόματα, συγγενικές σχέσεις και την εγκατάσταση των Ροδίων στο χωριό.
Παράλληλα, η συμβολή του Γάλλου ιστορικού ερευνητή Bernard Fourcayran συνδέει τα πρόσωπα αυτά με ένα οικογενειακό παρεκκλήσι, το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, εξακολουθεί να υπάρχει.
Η έρευνα για τους Ροδίτες της Μάλτας άνοιξε ένα νέο ιστορικό μονοπάτι
Η ανακάλυψη αποτελεί συνέχεια της ιστορικής έρευνας του Rodosreport.gr για τους Ροδίτες που εγκατέλειψαν το νησί μαζί με τους Ιωαννίτες το 1523.
Στο προηγούμενο αφιέρωμά μας, με τίτλο «Οι Ροδίτες που έφυγαν το 1523 με τους Ιππότες και δημιούργησαν μια νέα πατρίδα στη Μάλτα – Η επταετής περιπλάνηση και οι οικογένειες που άφησαν ιστορία», παρουσιάσαμε τις διαδρομές και τις οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στη Μάλτα, όταν το Τάγμα απέκτησε εκεί τη νέα του έδρα το 1530.
Μέσα από ιστορικές μελέτες και αρχειακά τεκμήρια αναδείχθηκαν οικογένειες όπως οι Καλαμιά, Διασωρινού, Μετάξη, Γαλάντη, Φουντομάλη και πολλών άλλων που δημιούργησαν μια νέα ζωή μακριά από τη Ρόδο.
Η έρευνα αυτή δημιούργησε, όμως, ένα ακόμη ερώτημα.
Έφτασαν όλοι οι Ροδίτες που ακολούθησαν τους Ιωαννίτες μέχρι τη Μάλτα ή ορισμένοι εγκαταστάθηκαν σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, κατά τη διάρκεια της επταετούς περιπλάνησης;
Η αναζήτηση της απάντησης μας οδήγησε στο Le Burgaud της σημερινής Γαλλίας.
Ένα γαλλικό χωριό με ιστορία συνδεδεμένη με τη Ρόδο
Το Le Burgaud δεν ήταν ένας τυχαίος προορισμός.
Από το 1214, περισσότερο από τρεις αιώνες πριν από την πτώση της Ρόδου, το χωριό είχε περιέλθει στο Τάγμα των Ιωαννιτών του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ.
Οι Ιωαννίτες διατηρούσαν εκεί διοίκηση, κτήματα, εγκαταστάσεις και εκκλησιαστική παρουσία. Το χωριό αποτελούσε μέρος του εκτεταμένου ευρωπαϊκού δικτύου τους.
Όταν λοιπόν οι Ιππότες εγκατέλειψαν τη Ρόδο το 1523, το Le Burgaud ήταν ήδη ένας τόπος με οργανωμένους δεσμούς με το Τάγμα.
Αυτό εξηγεί γιατί η παρουσία μιας ροδιακής οικογένειας στο συγκεκριμένο χωριό αποκτά τόσο μεγάλο ιστορικό ενδιαφέρον.
Η αρχική πληροφορία εντοπίστηκε στην επίσημη γαλλική παρουσίαση της εκκλησίας Saint-Jean-Baptiste, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Στην περιγραφή του μνημείου αναφέρεται ότι στην εκκλησία υπάρχουν τρία παρεκκλήσια του 16ου αιώνα, τα οποία συνδέονται με οικογενειακές ταφές.
Ανάμεσα στις οικογένειες αυτές περιλαμβάνεται μία από τη Ρόδο, η οποία, σύμφωνα με την ίδια παρουσίαση, ακολούθησε τους Ιωαννίτες κατά την έξοδό τους μετά την ήττα από τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή.
Η πληροφορία ήταν εξαιρετικά συγκεκριμένη. Αυτό που έλειπε ήταν τα ονόματα των ανθρώπων.
Και αυτά βρέθηκαν.
Τρεις Ροδίτες κατονομάζονται σε βασιλικό έγγραφο του 1535
Στο έργο La Gascogne dans les registres du Trésor des chartes, στη σελίδα 213, εντοπίζεται μια ιδιαίτερα σημαντική αρχειακή καταχώρηση.
Πρόκειται για πράξη γαλλικής πολιτογράφησης, η οποία εκδόθηκε τον Αύγουστο του 1535 στη Ρενς.
Το έγγραφο κατονομάζει τρεις ανθρώπους:
Nicole Topigony, Marie Topigony και Michel Paschipaudi.
Η καταχώρηση προσδιορίζει ότι ο Nicole και η Marie ήταν αδέλφια, ενώ ο Michel ήταν ανιψιός τους.
Και, κυρίως, αναφέρει ότι και οι τρεις ήταν καταγόμενοι από το νησί της Ρόδου και κάτοικοι του Le Burgaud.
Το γαλλικό κείμενο είναι σαφές:
«Naturalité pour Nicole et Marie Topigony, frère et sœur, et Michel Paschipaudi, leur neveu, natifs de l’île de Rhodes et demeurant au Burgaud.»
Δηλαδή:
«Πολιτογράφηση για τον Nicole και τη Marie Topigony, αδελφό και αδελφή, και τον Michel Paschipaudi, ανιψιό τους, καταγόμενους από το νησί της Ρόδου και κατοίκους του Le Burgaud».
Η αρχειακή παραπομπή οδηγεί στο βασιλικό μητρώο των Γαλλικών Εθνικών Αρχείων:
Archives nationales – Trésor des Chartes, JJ 249 A, αριθμός 140, φύλλο 48.
Πρόκειται για ένα σημαντικό ιστορικό τεκμήριο, καθώς επιβεβαιώνει ότι το 1535, μόλις δεκατρία χρόνια μετά την πτώση της Ρόδου, τρεις Ροδίτες είχαν ήδη εγκατασταθεί στο γαλλικό χωριό και λάμβαναν τη γαλλική πολιτογράφηση.
Δεν γνωρίζουμε ακόμη την ακριβή ημερομηνία άφιξής τους. Η παρουσία τους, όμως, στο Le Burgaud εκείνη τη χρονιά είναι καταγεγραμμένη.
Η πολύτιμη συμβολή του Bernard Fourcayran – Ένα παράθυρο στον χρόνο
Καθοριστική για την εξέλιξη της έρευνας υπήρξε η πολύτιμη συμβολή του ιστορικού Bernard Fourcayran, προέδρου του συλλόγου Les Amis de l’Église et du Patrimoine Burgaudains, που ασχολείται με τη διατήρηση και την ανάδειξη της ιστορικής κληρονομιάς του Le Burgaud.
Μέσα από την τοπική ιστορική του έρευνα αναδείχθηκαν στοιχεία που έλειπαν από την αναζήτησή μας: τα ονόματα των Ροδίων που εγκαταστάθηκαν στο χωριό, η σύνδεσή τους με την έξοδο των Ιωαννιτών το 1523 και, κυρίως, η ύπαρξη ενός οικογενειακού παρεκκλησίου στην εκκλησία Saint-Jean-Baptiste.
Σε δημόσια ιστορική αναφορά του, ο Fourcayran κατονομάζει τον Nicolas Topigoni, την αδελφή του Marie Topigoni και τον ανιψιό τους Michel Pachipodi, ενώ συνδέει την οικογένεια με την αναχώρηση από τη Ρόδο μαζί με τους Ιωαννίτες Ιππότες.
Προσθέτει μάλιστα μια ιδιαίτερα σημαντική πληροφορία: το παρεκκλήσι της οικογένειας υπάρχει ακόμη.
Το Rodosreport.gr επικοινώνησε με τον Γάλλο ερευνητή, ο οποίος ανταποκρίθηκε με ιδιαίτερη προθυμία στο ενδιαφέρον μας για την κοινή αυτή ιστορία και μας έστειλε με μεγάλη χαρά πολύτιμα στοιχεία.
Στην απάντησή του μοιράστηκε και μια ξεχωριστή προσωπική εμπειρία. Το 2012 είχε επισκεφθεί τη Ρόδο και στη συνέχεια τη Μάλτα, ακολουθώντας και ο ίδιος τους τόπους που συνδέονται με την ιστορική πορεία των Ιωαννιτών.
Η λεπτομέρεια αυτή αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό. Ένας άνθρωπος που μελετά την ιστορία ενός μικρού γαλλικού χωριού είχε ταξιδέψει στη Ρόδο, τον τόπο από τον οποίο ξεκίνησε η ιστορία της οικογένειας, και κατόπιν στη Μάλτα, όπου οι Ιωαννίτες εγκατέστησαν τη νέα τους έδρα το 1530. Χρόνια αργότερα, η ιστορική έρευνα από τη Ρόδο έφτασε μέχρι το δικό του χωριό, δημιουργώντας έναν απροσδόκητο δεσμό ανάμεσα στους δύο τόπους.
Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν, σε συνδυασμό με τα αρχειακά τεκμήρια του 1535 και του 1556, επέτρεψαν να συνδεθούν συγκεκριμένα πρόσωπα με έναν τόπο και ένα ιστορικό μνημείο, πέντε αιώνες μετά την αναχώρησή τους από τη Ρόδο.
Η συμβολή του Bernard Fourcayran άνοιξε ένα πραγματικό παράθυρο στον χρόνο.
Μέσα από αυτό, η ιστορία των Ροδίων που ακολούθησαν τους Ιωαννίτες παύει να είναι μόνο μια αφήγηση για πλοία, πολιορκίες και μακρινούς προορισμούς. Αποκτά ανθρώπινα πρόσωπα, ονόματα και έναν τόπο όπου οι άνθρωποι αυτοί δημιούργησαν μια νέα ζωή, αφήνοντας ένα αποτύπωμα που μας συνδέει ξανά μαζί τους, πέντε αιώνες αργότερα.
Το 1556, ένας Ρόδιος αναλαμβάνει να χτίσει παρεκκλήσι
Ένα δεύτερο αρχειακό στοιχείο φωτίζει τη συνέχεια της οικογένειας στο Le Burgaud.
Πρόκειται για χειρόγραφη καταχώρηση που αναφέρεται στο έτος 1556 και φέρει την ένδειξη «Liasse 7, n° 13».
Στο κείμενο εμφανίζεται ένας Nicolas Thopigony, κάτοικος του Le Burgaud, ο οποίος αναλαμβάνει την υποχρέωση να κατασκευάσει παρεκκλήσι μέσα στην εκκλησία του χωριού.
Η πράξη συνδέεται με δικαίωμα ταφής που είχε παραχωρηθεί στον Nicolas.
Η γαλλική διατύπωση αναφέρει:
«L’an 1556 Nicolas Thopigony habitant du Burgaud s’obligea de bâtir une chapelle…»
Δηλαδή:
«Το έτος 1556, ο Nicolas Thopigony, κάτοικος του Le Burgaud, ανέλαβε να χτίσει ένα παρεκκλήσι…»
Η σύνδεση με τον Nicole Topigony της πράξης του 1535 είναι ιδιαίτερα ισχυρή.
Το ίδιο σπάνιο επώνυμο, παρά τις μικρές διαφορές στη γραφή, εμφανίζεται στο ίδιο χωριό, είκοσι ένα χρόνια αργότερα.
Η καταχώρηση του 1556 αποδεικνύει την υποχρέωση ανέγερσης του παρεκκλησίου και τη σύνδεσή της με δικαίωμα ταφής. Η πληροφορία ότι το παρεκκλήσι σώζεται σήμερα προέρχεται από την τοπική ιστορική έρευνα του Fourcayran.
Έτσι, δύο διαφορετικές ιστορικές πηγές συναντώνται στην ίδια εκκλησία και στην ίδια οικογένεια.
Το στοιχείο αυτό αποκαλύπτει και κάτι ακόμη: οι Ροδίτες δεν είχαν περάσει απλώς από το Le Burgaud. Είχαν εγκατασταθεί, ενταχθεί στην τοπική κοινωνία και συνδεθεί με τη θρησκευτική ζωή του χωριού.
Τα “παράξενα” επώνυμα των Ροδίων και οι πιθανές παραφθορές τους
Τα επώνυμα Topigony και Paschipaudi είναι πιθανό να ξενίζουν σήμερα στα αυτιά των Ροδίων.
Δεν θυμίζουν εύκολα γνωστά ελληνικά οικογενειακά ονόματα και, με τη μορφή που έχουν διασωθεί στα γαλλικά έγγραφα, δεν προδίδουν αμέσως την καταγωγή τους.
Αυτό, όμως, δεν είναι παράξενο για τον 16ο αιώνα.
Η Ρόδος των Ιωαννιτών ήταν ένας τόπος όπου συνυπήρχαν διαφορετικές γλώσσες. Οι Έλληνες κάτοικοι επικοινωνούσαν με ανθρώπους που μιλούσαν ιταλικά, γαλλικά και λατινικά, ενώ τα ονόματα καταγράφονταν συχνά από ξένους γραφείς.
Ένα ελληνικό επώνυμο ή ακόμη και ένα παρατσούκλι που είχε καθιερωθεί ως οικογενειακό όνομα μπορούσε να περάσει από διαφορετικές γλώσσες και να αποδοθεί με διαφορετική ορθογραφία.
Ας φανταστούμε έναν Ροδίτη να δηλώνει το όνομά του μπροστά σε έναν λατινόφωνο γραφέα το 1535.
Ο γραφέας να μην καταλάβαινε ελληνικά ούτε φυσικά να είναι εύηχα στα αυτιά του
Στην περίπτωση αυτή δεν θα γνώριζε απαραίτητα τη σημασία του επωνύμου. Θα προσπαθούσε να το καταγράψει όπως το άκουγε ή όπως του το μετέφερε κάποιος άλλος.
Κατά την έρευνά μας εξετάσαμε αυτή την πιθανότητα και αναζητήσαμε ελληνικές λέξεις ή οικογενειακά προσωνύμια που θα μπορούσαν να βρίσκονται πίσω από τις γαλλικές γραφές.
Για το Topigony που αναμένεται να ακουγόταν σας τοπιγκονί που σίγουρα δεν θυμίζει κάτι ελληνικο εξετάστηκε, μεταξύ άλλων, η υπόθεση ότι θα μπορούσε να προέρχεται από το ελληνικό παρατσούκλι «Το Παγώνι».
Ένα τέτοιο προσωνύμιο θα είχε συγκεκριμένο νόημα στα ελληνικά και θα μπορούσε να έχει καθιερωθεί ως οικογενειακό όνομα πριν από την αναχώρηση από τη Ρόδο.
Η υπόθεση παρουσιάζει ενδιαφέρον κυρίως λόγω του αρχικού «Το-» και της ηχητικής συγγένειας της κατάληξης με το «-γώνι». Ωστόσο, η μετατροπή του «Το Παγώνι» σε Topigony δεν εξηγείται πλήρως από τις γνωστές φωνητικές αντιστοιχίες.
Για το Paschipaudi εξετάσαμε μια διαφορετική πιθανότητα: μήπως πίσω από τη γραφή του κρύβεται ένας παλαιός οικογενειακός προσδιορισμός, όπως «του Πασχή παιδί» μιας και μιλάμε για ανιψιό όπως δηλώθηκε, πιθανόν απο την πλευρά της θείας χωρίς να κατονομάζετε ο πατέρας.
Μια τέτοια ονομασία θα μπορούσε αρχικά να περιγράφει έναν άνθρωπο ως παιδί κάποιου που ονομαζόταν Πασχής και στη συνέχεια να έχει καθιερωθεί ως επώνυμο.
Εξετάστηκαν επίσης μορφές με πιθανή ομοιότητα προς το «Παχυπόδι» ως παρατσούκλι, είναι μια πολύ πιθανή ερμηνεία.
Οι ερμηνείες αυτές είναι ενδιαφέρουσες ως γλωσσικές υποθέσεις, όχι όμως ως αποδεδειγμένες αποκαταστάσεις των αρχικών ονομάτων. Ιδίως η κατάληξη -paudi δεν ταυτίζεται αυτονόητα με το ελληνικό «παιδί».
Έχει σημασία ότι ακόμη και οι ίδιες οι γαλλικές πηγές διατηρούν διαφορετικές γραφές: Topigony, Thopigony, Topigoni, αλλά και Paschipaudi, Pachipodi στις μεταγενέστερες αναφορές.
Αυτό δείχνει πόσο προσεκτικά πρέπει να προσεγγίζουμε τα επώνυμα που ταξίδεψαν μαζί με τους ανθρώπους από χώρα σε χώρα.
Δεν αποκλείεται, λοιπόν, οι τρεις Ροδίτες να είχαν ονόματα που θα ακούγονταν πολύ πιο οικεία στους κατοίκους της Ρόδου του 1522 από ό,τι ακούγονται σήμερα στις γαλλικές καταγραφές τους.
Η αναζήτηση παλαιότερων ελληνικών ή ιταλικών εγγράφων της ιπποτικής Ρόδου θα μπορούσε κάποτε να αποκαλύψει την αρχική μορφή αυτών των ονομάτων.
Οι Ιωαννίτες στη Γαλλία και η νέα ζωή των Ροδίων
Μετά την αποχώρησή τους από τη Ρόδο, οι Ιωαννίτες περιπλανήθηκαν επί επτά χρόνια στη Μεσόγειο.
Πέρασαν από την Κρήτη, τη Σικελία και την Ιταλία, ενώ την περίοδο 1527–1529 εγκαταστάθηκαν προσωρινά στη Νίκαια και στη Βιλφράνς-συρ-Μερ, περιοχές που σήμερα ανήκουν στη Γαλλία.
Το 1530 κατέληξαν τελικά στη Μάλτα.
Η πορεία των ανθρώπων που τους ακολούθησαν δεν ήταν απαραίτητα ίδια για όλους.
Κάποιοι συνέχισαν μέχρι τη νέα έδρα του Τάγματος, ενώ άλλοι μπορούσαν να αναζητήσουν εγκατάσταση σε περιοχές όπου οι Ιωαννίτες είχαν ήδη παρουσία και περιουσία.
Το Le Burgaud προσφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δυνατότητας.
Η οικογένεια Topigony–Paschipaudi βρέθηκε σε έναν τόπο που συνδεόταν με τους Ιωαννίτες επί αιώνες. Η τοπική ιστορική μνήμη τη συνδέει ρητά με την έξοδο από τη Ρόδο και τα γαλλικά αρχεία επιβεβαιώνουν την εγκατάστασή της εκεί.
Παρότι η ακριβής διαδρομή της οικογένειας από τη Ρόδο μέχρι το Le Burgaud δεν έχει ακόμη ανασυντεθεί, η παρουσία της στο χωριό αποδεικνύει ότι η ιστορία των Ροδίων που εγκατέλειψαν το νησί μετά το 1522 δεν περιορίζεται στη Μάλτα.
Επεκτείνεται και σε άλλες ευρωπαϊκές περιοχές, όπου οι άνθρωποι αυτοί δημιούργησαν νέες οικογένειες και νέες εστίες.
Πέντε αιώνες μετά, ένα κομμάτι της ροδιακής ιστορίας επιστρέφει στο φως
Η ιστορία της Ρόδου κατά την περίοδο των Ιωαννιτών έχει συνδεθεί κυρίως με τους Ιππότες, τα τείχη, τις πολιορκίες και τις μεγάλες στρατιωτικές συγκρούσεις.
Πολύ λιγότερα γνωρίζουμε για τους απλούς ανθρώπους που έζησαν αυτά τα γεγονότα και αναγκάστηκαν να πάρουν αποφάσεις που άλλαξαν τη ζωή τους.
Ο Nicole Topigony, η αδελφή του Marie και ο ανιψιός τους Michel Paschipaudi ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.
Άνθρωποι που κατάγονταν από τη Ρόδο, βρέθηκαν μακριά από την πατρίδα τους και δημιούργησαν μια νέα ζωή στη γαλλική ύπαιθρο.
Το 1535 τα ονόματά τους καταγράφονται σε βασιλική πράξη πολιτογράφησης.
Το 1556 ένα μέλος της οικογένειας συνδέεται με την ανέγερση παρεκκλησίου στην εκκλησία του χωριού.
Και σήμερα, πέντε αιώνες αργότερα, η ιστορία τους εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της τοπικής ιστορικής μνήμης.
Η ανακάλυψη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή προέκυψε από μια έρευνα που ξεκίνησε από τη Ρόδο, αναζητώντας τους ανθρώπους που ακολούθησαν τους Ιωαννίτες μέχρι τη Μάλτα, και άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στη Γαλλία.
Δεν ήταν μόνο οι Ιππότες εκείνοι που ταξίδεψαν μακριά από τη Ρόδο μετά το 1522. Ήταν και οι οικογένειες που τους ακολούθησαν, κουβαλώντας μαζί τους τη μνήμη της πατρίδας τους.
Στο μικρό γαλλικό χωριό Le Burgaud, αυτή η μνήμη απέκτησε ονόματα, αρχειακές καταγραφές και ένα εκκλησιαστικό αποτύπωμα που εξακολουθεί να μας συνδέει με εκείνους τους ανθρώπους.
Η έρευνα του Rodosreport.gr συνεχίζεται, αναζητώντας και άλλες άγνωστες ιστορίες των Ροδίων που εγκατέλειψαν το νησί μετά την πτώση του 1522.
Έρευνα: Παναγιώτης Παπαγεωργίου – Rodosreport.
Πηγές
- La Gascogne dans les registres du Trésor des chartes, σελ. 213, εγγραφή 1843, Αύγουστος 1535. Αρχειακή παραπομπή: Archives nationales, JJ 249 A, n° 140, fol. 48.
- Χειρόγραφη αρχειακή καταχώρηση «Liasse 7, n° 13», με αναφορά στον Nicolas Thopigony και στο παρεκκλήσι του 1556.
- Γαλλικό Υπουργείο Πολιτισμού, Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026: À la découverte d’une étonnante église fortifiée, Le Burgaud.
- Δήμος Le Burgaud, ιστορική παρουσίαση του χωριού και της διοίκησης των Ιωαννιτών.
- Ιστορικές αναφορές του Bernard Fourcayran και επικοινωνία με το Rodosreport.gr, Οκτώβριος 2026.
- Προηγούμενη ιστορική έρευνα του Rodosreport.gr για τους Ροδίτες που εγκαταστάθηκαν στη Μάλτα μετά το 1523.
- Η έρευνα είναι υπο εξέλιξη και αναμένεται να εμπλουτιστεί
