Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 3 Οκτωβρίου 1481, νέος μεγάλος σεισμός και τσουνάμι πλήττουν τη Ρόδο. Η μακρά σεισμική ακολουθία του 1481 συνεχίζεται με ισχυρό σεισμό και τσουνάμι που πλημμυρίζει την παράκτια ζώνη της πόλης. Στις 3 Οκτωβρίου 1481 νέος ισχυρός σεισμός πλήττει τη Ρόδο και προκαλεί τσουνάμι.

Οι ιστορικές αναφορές περιγράφουν κύματα που εισχώρησαν στην παράκτια ζώνη της πόλης, σε μία περίοδο κατά την οποία το νησί βίωνε ήδη μακρά σεισμική ακολουθία.

Στις 3 Οκτωβρίου 1943, ενώ η Ρόδος είχε περάσει υπό γερμανική κατοχή, έφτασε νέα συμμαχική αποστολή πληροφοριών με την κωδική ονομασία ERRATIC. Η επιχείρηση οργανώθηκε για να συνεχιστεί η δράση του δικτύου που είχε δημιουργηθεί τον προηγούμενο Αύγουστο, σε μια περίοδο κατά την οποία η επικοινωνία με το συμμαχικό αρχηγείο της Μέσης Ανατολής αντιμετώπιζε δυσκολίες. Η ανάγκη αντικατάστασης του πρώτου κλιμακίου συνδεόταν επίσης, σύμφωνα με τις αφηγήσεις, με τον τραυματισμό του Κώστα Κουμιανού κατά την προσπάθειά του να διαφύγει από ενέδρα.

Στη νέα αποστολή συμμετείχαν ο Πανορμίτης Κουμιανός, μεγαλύτερος αδελφός του Κώστα Κουμιανού, και ο Αντώνης Νεσγός, με καταγωγή από τα Μάσσαρη της Ρόδου, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα ασυρματιστή. Το κλιμάκιο συνδεόταν με τη βρετανική SOE και είχε αποστολή τη συγκέντρωση και μετάδοση πληροφοριών για τις γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις, τις μετακινήσεις τους και τις εγκαταστάσεις τους. Κεντρικό σημείο της επιχείρησης παρέμεινε το μυστικό κρησφύγετο του Ακραμύτη, το «Λημέρι των Κατασκόπων».

Ο Πανορμίτης Κουμιανός αξιοποίησε τους συνεργάτες που είχε ήδη προσεγγίσει ο αδελφός του και διεύρυνε το δίκτυο. Με τη βοήθεια του Γιώργου Κωσταρίδη ήρθε σε επαφή με νέους συνεργάτες, ανάμεσά τους τον Νίκο Λιαμή, οδηγό λεωφορείου, τον Κλεόβουλο Χατζηγεωργίου, εισπράκτορα, και τον Στέφανο Γέροντα από την Αρχάγγελο. Η συμμετοχή ανθρώπων που μετακινούνταν καθημερινά σε διαφορετικές περιοχές διευκόλυνε τη συλλογή και τη διακίνηση πληροφοριών.

Η ERRATIC συνέβαλε στη διατήρηση της συμμαχικής παρουσίας πληροφοριών στη Ρόδο σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο. Οι κάτοικοι του Μονολίθου συνέχισαν να προσφέρουν καταφύγιο, εφόδια και υποστήριξη, παρά τον κίνδυνο των γερμανικών αντιποίνων. Το δίκτυο παρέμεινε ενεργό και αποτέλεσε τη βάση για την επόμενη αποστολή, την ERRATIC II, που έφτασε στη Ρόδο την άνοιξη του 1944.

Την Κυριακή 3 Οκτωβρίου 1971 το σιρκουί της Ρόδου συγκέντρωσε για ακόμη μία φορά οδηγούς και φίλους των αγώνων ταχύτητας στους δρόμους δίπλα στη Μεσαιωνική Πόλη. Η διοργάνωση, που αποτελούσε συνέχεια της παράδοσης των αγώνων από το 1958, έμελλε να μείνει στην ιστορία για το τραγικό ατύχημα του Γιάννη Μεϊμαρίδη, γνωστού στον αγωνιστικό χώρο ως «Μαύρου».

Ο Μεϊμαρίδης οδηγούσε Alfa Romeo και βρισκόταν ανάμεσα στους πρωταγωνιστές του αγώνα. Λίγο μετά το μεσημέρι, το αυτοκίνητό του βγήκε από την πορεία του και προσέκρουσε με σφοδρότητα στα μεσαιωνικά τείχη. Οι σταθερές πέτρινες κατασκευές δίπλα στη διαδρομή κατέστησαν την πρόσκρουση ιδιαίτερα επικίνδυνη. Το περιστατικό συγκλόνισε τον ελληνικό μηχανοκίνητο αθλητισμό.

Ο οδηγός δεν πέθανε την ημέρα του ατυχήματος. Μεταφέρθηκε αρχικά για περίθαλψη στη Ρόδο και στη συνέχεια στην Αθήνα, όπου υπέκυψε στα τραύματά του τα ξημερώματα της 5ης Οκτωβρίου 1971. Η διάκριση ανάμεσα στην ημέρα του δυστυχήματος και στην ημερομηνία θανάτου είναι ουσιαστική για την ακρίβεια της ιστορικής καταγραφής.

Η τραγωδία οδήγησε σε επανεξέταση της δυνατότητας διεξαγωγής αγώνων μέσα σε κατοικημένες πόλεις και θεωρείται το τέλος του ιστορικού σιρκουί πόλης της Ρόδου. Η μεταγενέστερη χρήση του παλιού αεροδρομίου στα Μαριτσά για αγώνες δεν αποτελεί συνέχιση της ίδιας διαδρομής, αλλά νέα περίοδο με διαφορετικό χώρο και χαρακτηριστικά ασφαλείας.