Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 24 Ιανουαρίου 1924 υπογράφηκε συμφωνία που άνοιξε τον δρόμο για την ανέγερση του νέου νοσοκομείου της Ρόδου, του Ospedale Regio di Rodi. Το έργο εντάχθηκε στο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των δημόσιων υπηρεσιών της ιταλικής διοίκησης και προοριζόταν να προσφέρει οργανωμένη νοσοκομειακή περίθαλψη σε σύγχρονες εγκαταστάσεις.

Ο θεμέλιος λίθος τοποθετήθηκε τον Αύγουστο του 1924 και το νοσοκομείο εγκαινιάστηκε το 1926. Το κτήριο συνέχισε να εξυπηρετεί τη Ρόδο και μετά την Ενσωμάτωση, μέχρι τη μεταφορά των υπηρεσιών στο νέο Γενικό Νοσοκομείο το 2000.

Στις 9 Αυγούστου 1924 τοποθετήθηκε ο θεμέλιος λίθος του νέου Ospedale Regio di Rodi. Η δημιουργία οργανωμένου νοσοκομειακού συγκροτήματος ήταν βασικό έργο της ιταλικής διοίκησης και είχε προηγηθεί συμφωνία για την ίδρυση και χρηματοδότησή του.

Η ανέγερση προχώρησε μέσα στα επόμενα δύο χρόνια και το νοσοκομείο εγκαινιάστηκε τον Αύγουστο του 1926. Η λειτουργία του άλλαξε ουσιαστικά την παροχή οργανωμένης νοσοκομειακής περίθαλψης στη Ρόδο και το κτήριο συνέχισε να χρησιμοποιείται επί δεκαετίες μετά την Ενσωμάτωση.

Στις 3 Αυγούστου 1926 εγκαινιάστηκε το Ospedale Regio di Rodi, το νέο οργανωμένο νοσοκομείο της Ρόδου. Το έργο είχε θεμελιωθεί το 1924 και αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες δημόσιες υγειονομικές υποδομές που κατασκευάστηκαν στο νησί κατά την ιταλική περίοδο.

Το νοσοκομείο διέθετε για τα δεδομένα της εποχής σύγχρονους χώρους και οργανωμένες υπηρεσίες και εξυπηρέτησε τον πληθυσμό για πολλές δεκαετίες. Μετά την Ενσωμάτωση συνέχισε να αποτελεί τον βασικό νοσοκομειακό πυρήνα της Ρόδου μέχρι τη μεταφορά στο νέο Γενικό Νοσοκομείο το 2000.

Το 1927 ανεγέρθηκε στη Ρόδο η Villa dei Medici, στο συγκρότημα του Ospedale Regio, του νοσοκομείου που είχε εγκαινιαστεί τον Αύγουστο του 1926. Παρά την ονομασία της, δεν πρόκειται για έπαυλη της ιστορικής οικογένειας των Μεδίκων: η ονομασία παραπέμπει στους γιατρούς που στεγάζονταν εκεί.

Το διώροφο κτίριο σχεδιάστηκε για τη στέγαση δύο κατοικιών γιατρών και αποτέλεσε τμήμα της επέκτασης των εγκαταστάσεων υγείας της ιταλικής περιόδου. Συνδέεται με την ιστορία του παλιού νοσοκομείου της Ρόδου, που λειτούργησε για πολλές δεκαετίες και άφησε έντονο αποτύπωμα στη δημόσια υγεία του νησιού.

Η Villa dei Medici χρησιμοποιήθηκε για χρόνια ως κατοικία γιατρών και αργότερα συνδέθηκε με δημοτικές υπηρεσίες πρόνοιας. Η ιστορία της συμπληρώνει τις ήδη καταχωρισμένες ημερομηνίες του νοσοκομείου: 24 Ιανουαρίου 1924 για τη συμφωνία ίδρυσης, 9 Αυγούστου 1924 για τη θεμελίωση και 3 Αυγούστου 1926 για τα εγκαίνια. Η ακριβής ημέρα ανέγερσης του 1927 δεν έχει τεκμηριωθεί.

Στις 14 Οκτωβρίου 1928 εγκαινιάστηκε στη Ρόδο ειδικό μαιευτικό περίπτερο του Ospedale Regio. Σύμφωνα με τη σύγχρονη ιταλική εγκυκλοπαιδική καταγραφή, η μονάδα διέθετε 20 κλίνες και στεγαζόταν σε ιδιαίτερο κτίριο του νοσοκομειακού συγκροτήματος.

Το Ospedale Regio είχε εγκαινιαστεί στις 3 Αυγούστου 1926 με δυναμικότητα περίπου 100 κλινών. Η δημιουργία ξεχωριστού μαιευτηρίου δύο χρόνια αργότερα εντάσσεται στην επέκταση των υγειονομικών υποδομών της Ρόδου κατά την περίοδο της Ιταλοκρατίας.

Το γεγονός αποτελεί χρήσιμο ορόσημο για την ιστορία της δημόσιας υγείας στο νησί και συμπληρώνει την ήδη καταγεγραμμένη ημερομηνία των εγκαινίων του Ospedale Regio.

Στις 25 Μαρτίου 1956 άρχισε να λειτουργεί πλήρως στη Ρόδο η μαιευτική και γυναικολογική κλινική «Άγιος Ελευθέριος», γνωστή στους κατοίκους ως Κλινική Καραγιάννη. Ιδρυτής της ήταν ο μαιευτήρας-γυναικολόγος Αθανάσιος Καραγιάννης, από τον Μεσαναγρό, ένας γιατρός του οποίου η πορεία συνδέθηκε με τη γέννηση χιλιάδων παιδιών στη Ρόδο και σε άλλα νησιά των Δωδεκανήσων. Η ακριβής ημερομηνία δεν προέρχεται από μεταγενέστερο υπολογισμό: ο ίδιος ο Καραγιάννης την ανέφερε ρητά σε συνέντευξή του στη δημοσιογράφο Ροδούλα Λουλουδάκη, προσδιορίζοντας ως ημέρα πλήρους λειτουργίας της κλινικής την 25η Μαρτίου 1956. Η μαρτυρία αυτή δεν τεκμηριώνει ότι την ίδια ημέρα έγινε και επίσημη τελετή εγκαινίων.

Η διαδρομή του στην περίθαλψη του νησιού είχε αρχίσει νωρίτερα. Αφού σπούδασε ιατρική στην Ιταλία και εργάστηκε στη Ρώμη, επέστρεψε στη Ρόδο το 1946. Ανέλαβε τη μαιευτική και γυναικολογική φροντίδα στο τότε στρατιωτικό νοσοκομείο του «Θέρμαι» και στη συνέχεια οργάνωσε το αντίστοιχο τμήμα του νοσοκομείου της Ρόδου. Το 1950 δημιούργησε μικρή ιδιωτική κλινική στην οδό 25ης Μαρτίου, με πέντε κρεβάτια. Η μεγαλύτερη κλινική «Άγιος Ελευθέριος», στην οδό Αμερικής, υπήρξε το επόμενο βήμα.

Για δεκαετίες η Κλινική Καραγιάννη αποτέλεσε σημείο αναφοράς όχι μόνο για τις οικογένειες της Ρόδου, αλλά και για γυναίκες από την Κάρπαθο, τη Σύμη, την Κάσο και τη Χάλκη, οι οποίες ταξίδευαν στο νησί για να γεννήσουν. Όπως θυμόταν ο ίδιος ο γιατρός, ορισμένες έφθαναν έναν μήνα πριν από τον τοκετό και παρέμεναν για μεγάλο χρονικό διάστημα στη μονάδα. Στη συνέντευξή του ανέφερε ότι στην κλινική πραγματοποιήθηκαν 35.099 τοκετοί, ενώ μαζί με το νοσοκομείο οι γεννήσεις στις οποίες συνέβαλε ξεπερνούσαν τις 40.000. Πρόκειται για αριθμούς που ο ίδιος παρέθεσε αναδρομικά, όχι για αυτοτελώς ελεγμένο διοικητικό απολογισμό.

Η λειτουργία της συνδέθηκε με την εξέλιξη της μαιευτικής φροντίδας στο νησί και με την καθημερινότητα ολόκληρων γενεών. Οι χώροι της, το προσωπικό και η διαρκής παρουσία του ιδρυτή της έμειναν στη συλλογική μνήμη των Ροδιτών. Η 25η Μαρτίου 1956 καταγράφεται ως η συγκεκριμένη ημέρα κατά την οποία, σύμφωνα με την προσωπική μαρτυρία του Αθανασίου Καραγιάννη, η νέα κλινική είχε τεθεί σε πλήρη λειτουργία.

Τον Νοέμβριο του 1994 θεμελιώθηκε το νέο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου, με τον Δημήτρη Κρεμαστινό να έχει κεντρικό ρόλο ως υπουργός Υγείας και ως πολιτικός με ισχυρούς δεσμούς με το νησί. Το έργο προοριζόταν να αντικαταστήσει το παλαιό νοσοκομειακό συγκρότημα της πόλης, το οποίο δεν επαρκούσε πλέον για τις ανάγκες του πληθυσμού.

Η κατασκευή του νέου νοσοκομείου αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα έργα υγείας στη μεταπολεμική Ρόδο. Το κτήριο «Ανδρέας Παπανδρέου» ολοκληρώθηκε και τέθηκε σε πλήρη λειτουργία τα επόμενα χρόνια, με τη μετεγκατάσταση των υπηρεσιών να ολοκληρώνεται το 2000.

Τον Μάιο του 2000 ολοκληρώθηκε η μετεγκατάσταση του Γενικού Νοσοκομείου Ρόδου στο νέο κτήριο «Ανδρέας Παπανδρέου». Το σύγχρονο νοσοκομειακό συγκρότημα είχε θεμελιωθεί στα μέσα της δεκαετίας του 1990 και σχεδιάστηκε ώστε να αντικαταστήσει τις παλαιότερες εγκαταστάσεις της πόλης.

Η μεταφορά αποτέλεσε μεγάλη αλλαγή για την υγειονομική περίθαλψη στη Ρόδο και στα Δωδεκάνησα, καθώς συγκέντρωσε περισσότερες κλινικές, διαγνωστικές υπηρεσίες και υποδομές σε ένα ενιαίο συγκρότημα. Το νοσοκομείο εξελίχθηκε στο βασικό δευτεροβάθμιο υγειονομικό κέντρο για το νησί και μεγάλο μέρος της Δωδεκανήσου.

Στις 17 Ιουνίου 2002 ο διασώστης του ΕΚΑΒ Ρόδου Ελευθέριος Φερεντίνος χάνει τη ζωή του εν ώρα καθήκοντος σε αεροπορικό δυστύχημα κατά τη διάρκεια αποστολής αεροδιακομιδής στην Ανάφη. Η αποστολή είχε οργανωθεί για τη μεταφορά ασθενούς και εξελίχθηκε σε τραγωδία.

Η απώλειά του παραμένει σημείο αναφοράς για το ΕΚΑΒ Ρόδου και τους ανθρώπους των επείγουσων διακομιδών στα νησιά, όπου οι επιχειρήσεις συχνά πραγματοποιούνται κάτω από δύσκολες γεωγραφικές και επιχειρησιακές συνθήκες.

Στις 21 Ιουνίου 2003 καταγράφονται τα επίσημα εγκαίνια του νέου Γενικού Νοσοκομείου Ρόδου «Ανδρέας Παπανδρέου», ενός έργου που είχε απασχολήσει για πολλά χρόνια την τοπική κοινωνία. Η ημερομηνία των εγκαινίων πρέπει να διακρίνεται από την έναρξη πραγματικής λειτουργίας και από τη σταδιακή μεταφορά των νοσοκομειακών υπηρεσιών, η οποία είχε προηγηθεί.

Η ιστορία των νοσηλευτικών υποδομών της Ρόδου εκτείνεται σε πολλούς αιώνες. Κατά την Οθωμανική περίοδο διαμορφώθηκαν χώροι παροχής περίθαλψης έξω από τη Μεσαιωνική Πόλη. Το 1926 οι ιταλικές αρχές άρχισαν να κατασκευάζουν το νοσοκομείο «Regina Elena», σε σχέδια του αρχιτέκτονα C. Buscaglione, σε περιοχή της νεότερης πόλης κοντά στις σημερινές οδούς Παπαλουκά και Ερυθρού Σταυρού. Οι εγκαταστάσεις του χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες και συνδέθηκαν με την καθημερινότητα χιλιάδων κατοίκων της Ρόδου και των άλλων νησιών.

Το σημερινό νοσοκομείο θεμελιώθηκε το 1994, έπειτα από μακροχρόνιες διεκδικήσεις για σύγχρονο περιφερειακό νοσηλευτικό συγκρότημα. Σύμφωνα με την επίσημη ιστορία του ιδρύματος, η εγκατάσταση στο νέο κτίριο έγινε τον Μάιο του 2000. Το συγκρότημα είχε πρόβλεψη για 335 οργανικές κλίνες, με προοπτική προσθήκης άλλων 120, και συγκέντρωσε τις κύριες υπηρεσίες ενός μεγάλου περιφερειακού νοσοκομείου.

Ακολούθησαν αλλαγές στην οργανωτική και διοικητική του ένταξη. Από την 1η Νοεμβρίου 2001 λειτουργούσε ως αποκεντρωμένη μονάδα του Β΄ Περιφερειακού Συστήματος Υγείας Νοτίου Αιγαίου, με διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια βάσει της τότε νομοθεσίας.

Η τελετή του 2003 ανήκει επομένως σε μια μεγαλύτερη χρονική ακολουθία: θεμελίωση το 1994, μετεγκατάσταση το 2000, διοικητικές μεταβολές από το 2001 και επίσημα εγκαίνια το 2003. Αυτή η διάκριση είναι ουσιαστική για τη σωστή χρονολόγηση ενός από τα μεγαλύτερα δημόσια έργα της μεταπολεμικής Ρόδου.

Στις 18 Νοεμβρίου 2006 άρχισε να λειτουργεί η Γενική Κλινική Δωδεκανήσου του ομίλου Euromedica, στα Κοσκινού της Ρόδου. Η νέα ιδιωτική νοσηλευτική μονάδα αποτέλεσε σημαντική προσθήκη στις υπηρεσίες υγείας του νησιού και της ευρύτερης περιοχής. Η ημερομηνία τεκμηριώνεται με χρηματιστηριακή ανακοίνωση της εταιρείας στις 22 Νοεμβρίου 2006, η οποία ανέφερε ότι η λειτουργία είχε ξεκινήσει το προηγούμενο Σάββατο και ότι είχαν ήδη εισαχθεί οι πρώτοι ασθενείς.

Η κλινική εγκαταστάθηκε στο 5ο χιλιόμετρο της λεωφόρου Ρόδου–Λίνδου και δημιουργήθηκε για την παροχή διαγνωστικών, θεραπευτικών και νοσηλευτικών υπηρεσιών. Στα χρόνια που ακολούθησαν ανέπτυξε χειρουργικά και νοσηλευτικά τμήματα, Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, Μονάδα Τεχνητού Νεφρού, μαιευτική φροντίδα, διαγνωστικές υπηρεσίες και Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. Η παρουσία της διεύρυνε τις επιλογές περίθαλψης σε μια νησιωτική περιοχή όπου οι μετακινήσεις προς μεγάλα νοσοκομειακά κέντρα της ηπειρωτικής χώρας δεν είναι πάντοτε εύκολες.

Σημαντική μεταβολή στην πορεία της επήλθε στις 24 Ιουνίου 2025, όταν ανακοινώθηκε η ολοκλήρωση της εξαγοράς των κλινικών της Euromedica από την ΗΜΙΘΕΑ Μ.Α.Ε., ιδιοκτήτρια του νοσοκομείου «Ερρίκος Ντυνάν». Στη συμφωνία περιλαμβανόταν και η Γενική Κλινική Δωδεκανήσου της Ρόδου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της εξαγοράς, η μονάδα διέθετε τότε 94 κλίνες νοσηλείας, έξι κλίνες ΜΕΘ, 15 θέσεις Μονάδας Τεχνητού Νεφρού, πέντε χειρουργικές αίθουσες, Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών με 24ωρη κάλυψη και μαιευτική μονάδα με έξι κλίνες εντατικής νοσηλείας νεογνών. Τα μεγέθη αυτά αποτυπώνουν τη δυναμικότητα κατά το 2025 και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως χαρακτηριστικά της μονάδας κατά την έναρξη του 2006.

Η εξαγορά άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της κλινικής, σχεδόν δεκαεννέα χρόνια μετά την πρώτη υποδοχή ασθενών. Η 18η Νοεμβρίου 2006 παραμένει η ακριβής αφετηρία της λειτουργίας της στον υγειονομικό χάρτη της Ρόδου και των Δωδεκανήσων.

Στις 12 Μαΐου 2023 έγιναν στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου τα αποκαλυπτήρια προτομής του Δημήτρη Κρεμαστινού. Η τιμητική πρωτοβουλία απέδωσε φόρο τιμής στον διακεκριμένο καρδιολόγο, πανεπιστημιακό και πολιτικό που είχε συνδέσει το όνομά του με την υγεία και τη δημόσια ζωή της Δωδεκανήσου.

Η τοποθέτηση της προτομής στο νοσοκομείο είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ο Κρεμαστινός είχε καθοριστική συμβολή στη δρομολόγηση και θεμελίωση του νέου νοσοκομειακού συγκροτήματος ως υπουργός Υγείας. Η μνήμη του συνδέεται έτσι άμεσα με μία από τις σημαντικότερες υγειονομικές υποδομές του νησιού.