Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 24 Απριλίου 1916 χρονολογείται το παλαιότερο φύλλο της ιταλόφωνης εφημερίδας «Il Messaggero di Rodi» («Ο Αγγελιοφόρος της Ρόδου») που περιλαμβάνει το εξειδικευμένο ψηφιακό αρχείο του Πανεπιστημίου της Πάδοβας. Ήταν μια σημαντική νέα παρουσία στον Τύπο της Ρόδου, τέσσερα χρόνια μετά τη στρατιωτική κατάληψη του νησιού από την Ιταλία και ενώ ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος βρισκόταν σε εξέλιξη. Η ακριβής ημερομηνία προκύπτει από το αρχειακό χρονολόγιο· χωρίς φωτογραφικό έλεγχο του τεύχους δεν πρέπει να ταυτίζεται κατηγορηματικά με αποδεδειγμένο αριθμό 1 ή να θεωρείται ότι αποκλείονται τυχόν παλαιότερα μη διασωθέντα φύλλα.

Για την πρώτη καταγεγραμμένη περίοδο, από τις 24 Απριλίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1916, ο κατάλογος διευθυντών του ίδιου πανεπιστημιακού αρχείου κατονομάζει τον Rocco della Cananea. Η εφημερίδα τυπωνόταν στην ιταλική γλώσσα και λειτούργησε μέσα στο ιδιαίτερο πολιτικό και διοικητικό περιβάλλον της ιταλικής παρουσίας στα Δωδεκάνησα. Ο χαρακτήρας και οι θέσεις της πρέπει να ερμηνεύονται σε συνάρτηση με τις εκάστοτε αρχές και πολιτικές συνθήκες, όχι ως ουδέτερη περιγραφή όλων των γεγονότων του νησιού.

Στα πρώτα χρόνια τα φύλλα είχαν κατά κανόνα τέσσερις ιταλόγλωσσες σελίδες, με περιστασιακές ειδικές εκδόσεις διαφορετικού μεγέθους. Αργότερα η μορφή της εφημερίδας άλλαξε. Από τις 14 Φεβρουαρίου 1926 έως τις 16 Αυγούστου 1938 πολλά από τα σωζόμενα φύλλα διέθεταν τέταρτη σελίδα στη νεοελληνική, ενώ κατά περίπτωση εμφανιζόταν και τουρκόγλωσσο υλικό. Η πολύγλωσση αυτή παρουσία μαρτυρεί την ανάγκη επικοινωνίας με διαφορετικές κοινότητες της Ρόδου, χωρίς να αναιρεί το πλαίσιο της ιταλικής διοίκησης.

Η ιστορία της εφημερίδας εκτείνεται σε σημαντικές μεταβολές του 20ού αιώνα: από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στην περίοδο του Μάριο Λάγκο, στη φασιστική διοίκηση, στους φυλετικούς διωγμούς του 1938 και στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα φύλλα της αποτελούν σήμερα ουσιώδη πηγή για την κοινωνική ζωή, τις πολιτικές αποφάσεις, τις ανακοινώσεις, τη δημόσια γλώσσα και την καθημερινότητα του νησιού. Ιδίως οι αναφορές στις διώξεις των Εβραίων της Ρόδου δείχνουν γιατί τα δημοσιεύματα απαιτούν ιστορική κριτική και διασταύρωση με ανεξάρτητα τεκμήρια.

Στο ψηφιακό αρχείο του Πανεπιστημίου της Πάδοβας έχουν συγκεντρωθεί 6.280 φύλλα και 24.347 σαρώσεις υψηλής ανάλυσης. Το υλικό προέρχεται από τη Βιβλιοθήκη της Φλωρεντίας, την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ρώμης, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους στη Ρόδο και το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αιγαιακών Σπουδών. Η καταγεγραμμένη συλλογή φτάνει έως τις 29 Δεκεμβρίου 1945· αυτή είναι η τελευταία ημερομηνία της συγκεκριμένης αρχειακής σειράς και δεν επιτρέπει από μόνη της συμπεράσματα για κάθε πιθανό χαμένο ή μη καταλογογραφημένο φύλλο.

Σημαντικό ιστορικό τεκμήριο είναι και η σωζόμενη πρώτη σελίδα του φύλλου της Πέμπτης 6 Ιανουαρίου 1921 (έτος VI, αριθμός 3), που φέρει τον τίτλο «Il Messaggero di Rodi» και την ενότητα «Notizie Telegrafiche». Η συγκεκριμένη φωτογραφία δεν είναι το πρώτο φύλλο του 1916, αλλά αυθεντικό δείγμα της ύλης και της τυπογραφικής εμφάνισης του εντύπου λίγα χρόνια αργότερα. Η δημοσίευση της 24ης Απριλίου 1916 σηματοδοτεί την αφετηρία της τεκμηριωμένης αρχειακής διαδρομής μιας εφημερίδας που αποτελεί σήμερα βασική πηγή για την ιστορία της Ρόδου κατά την Ιταλοκρατία και την πολεμική περίοδο.

Στις 24 Απριλίου 1928 ο πρίγκιπας Ουμβέρτος της Σαβοΐας επισκέπτεται τη Ρόδο. Ο μελλοντικός βασιλιάς Ουμβέρτος Β΄ επισκέπτεται τη Ρόδο καθ’ οδόν προς την Παλαιστίνη. Το Istituto Luce διασώζει εκτεταμένο φωτογραφικό υλικό από την επίσημη υποδοχή του και την παρουσία του στην πόλη.

Το διασωζόμενο φωτογραφικό αρχείο επιτρέπει τη μελέτη της επίσκεψης ως γεγονότος της επίσημης ιταλικής παρουσίας στα Δωδεκάνησα. Οι εικόνες της υποδοχής έχουν αξία και ως τεκμήρια για την όψη της πόλης και την τελετουργία των κρατικών επισκέψεων εκείνης της εποχής.

Στις 24 Απριλίου 2015 δημοσιεύθηκε ηλεκτρονικά στο περιοδικό International Rock Gardener η επιστημονική περιγραφή του Crocus rhodensis, ενός κρόκου που συνδέεται με τη Ρόδο και το Ανατολικό Αιγαίο. Ο βοτανολόγος Jānis Rukšāns παρουσίασε το είδος σε εργασία για νέους κρόκους της περιοχής, εξηγώντας ποια χαρακτηριστικά των ανθέων και των άλλων μερών του φυτού τον οδήγησαν στη διάκρισή του από συγγενείς μορφές. Η ημερομηνία έκδοσης αναγράφεται ρητά στην πρωτότυπη εργασία.

Στην επιστημονική ιστορία του φυτού περιλαμβάνεται και η συλλογή δείγματος στον Προφήτη Ηλία της Ρόδου στις 14 Φεβρουαρίου 2015, ημερομηνία που αφορά την εργασία πεδίου και όχι την πρώτη δημοσίευση. Η αναγνώριση και ο ακριβής ταξινομικός διαχωρισμός του κρόκου έχουν αποτελέσει αντικείμενο μεταγενέστερης επιστημονικής συζήτησης, κάτι συνηθισμένο για ομάδες φυτών με πολύ όμοια χαρακτηριστικά. Το βέβαιο ιστορικό γεγονός είναι ότι στις 24 Απριλίου 2015 η ροδιακή χλωρίδα απέκτησε νέα δημοσιευμένη επιστημονική περιγραφή.