Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Τη νύχτα της 25ης προς την 26η Απριλίου 1944, σύμφωνα με τις δημοσιευμένες ιστορικές αφηγήσεις, νέα συμμαχική αποστολή έφτασε στις νοτιοδυτικές ακτές της Ρόδου, στην περιοχή του Μονολίθου. Ήταν η επιχείρηση ERRATIC II, με στόχο να ενισχύσει και να αναδιοργανώσει το δίκτυο πληροφοριών που λειτουργούσε από τον Αύγουστο του 1943. Η αποβίβαση πραγματοποιήθηκε στον όρμο Αρμενιστή με συμμαχικό σκάφος που αναφέρεται ως «Armadillo», ενώ οι γερμανικές κατοχικές αρχές αναζητούσαν τους συνεργάτες των Συμμάχων.

Επικεφαλής της αποστολής ήταν ο Σπύρος Κατέχης, με καταγωγή από την Κέρκυρα, ο οποίος είχε ενταχθεί στον μηχανισμό μυστικών επιχειρήσεων των Συμμάχων στη Μέση Ανατολή. Μαζί του επέστρεψε στη Ρόδο ο Βασίλης Κλημέντος από τη Χάλκη, που είχε συμμετάσχει και στην πρώτη αποστολή του 1943. Καθήκοντα ασυρματιστή συνέχισε να ασκεί ο Αντώνης Νεσγός, ενώ ο Πανορμίτης Κουμιανός, επικεφαλής του προηγούμενου κλιμακίου, αποχώρησε.

Η βάση της επιχείρησης παρέμεινε το «Λημέρι των Κατασκόπων», η δυσπρόσιτη σπηλιά στον Ακραμύτη, όπου λειτουργούσε ο ασύρματος που συνέδεε τους πράκτορες με το συμμαχικό αρχηγείο. Ο Κατέχης αξιοποίησε το δίκτυο του Μονολίθου και της πόλης της Ρόδου, αναπτύσσοντας νέες επαφές και επιδιώκοντας συστηματικότερη συλλογή πληροφοριών για τις γερμανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τα αεροδρόμια, τις παράκτιες οχυρώσεις και τις μετακινήσεις προσωπικού και υλικού.

Η ERRATIC II αποτέλεσε σημαντική φάση της μυστικής δράσης των Συμμάχων στη Ρόδο. Η αποτελεσματικότητά της στηρίχθηκε στους άνδρες της αποστολής, στους κατοίκους του Μονολίθου και στους συνεργάτες του δικτύου σε ολόκληρο το νησί. Η επιχείρηση συνδέθηκε αργότερα με τη δράση του Γιώργου Κωσταρίδη και του Μιχάλη Βρούχου, δύο Ροδιτών αντιστασιακών που εκτελέστηκαν από τις γερμανικές αρχές τον Σεπτέμβριο του 1944. Η ακριβής ημέρα της αποβίβασης αναφέρεται άλλοτε ως 25η και άλλοτε ως 26η Απριλίου.

Στις 25 Απριλίου 1948 εγκαινιάστηκε ο αποκατεστημένος ναός του Αγίου Παντελεήμονα στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου. Το κτίριο είχε χρησιμοποιηθεί από τις βρετανικές αρχές ως αστυνομικό τμήμα και, μετά τον πόλεμο, μαζί με άλλα κτίσματα της περιοχής, για τη στέγαση προσφύγων.

Ο τότε Μητροπολίτης Ρόδου Τιμόθεος αναγνώρισε τον θρησκευτικό χαρακτήρα του κτίσματος και, σε συνεργασία με την Αρχαιολογική Υπηρεσία, προχώρησε η αποκατάστασή του. Από τα εγκαίνια του 1948 λειτουργεί ως ορθόδοξος ναός του Αγίου Παντελεήμονα.

Στις 25 Απριλίου 1957 ισχυρός σεισμός σημειώθηκε στην ευρύτερη περιοχή Ρόδου–Μάκρης, προκαλώντας μεγάλη ανησυχία στο νησί και ζημιές σε κτήρια. Η δόνηση εντάσσεται στην έντονη σεισμικότητα του νοτιοανατολικού Αιγαίου, όπου αλληλεπιδρούν σημαντικές τεκτονικές δομές της ελληνικής και της ανατολικής Μεσογείου.

Οι επιστημονικές ανασκοπήσεις των ιστορικών σεισμών της Ρόδου χρησιμοποιούν το γεγονός του 1957 ως μία από τις σημαντικές σύγχρονες σεισμικές καταγραφές. Η εμπειρία τέτοιων σεισμών έχει διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό την αντίληψη για τον σεισμικό κίνδυνο στο νησί.

Ο σεισμός της 25ης Απριλίου εντάσσεται σε ακολουθία δύο εξαιρετικά ισχυρών δονήσεων στις 24 και 25 Απριλίου 1957, στην περιοχή Ρόδου–Φετιγιέ. Οι νεότερες σεισμολογικές επανεκτιμήσεις εκτιμούν μεγέθη περίπου Mw 7,1 και 7,3 αντίστοιχα, ενώ παλαιότεροι κατάλογοι διαφέρουν.

Στη Ρόδο καταγράφηκαν ζημιές σε πολλές κατοικίες, ιδιαίτερα στην παλαιότερη δόμηση. Κάτοικοι διανυκτέρευσαν σε υπαίθριους χώρους και πλατείες. Οι διαφορετικοί απολογισμοί για τον αριθμό των ζημιωμένων σπιτιών δεν πρέπει να αθροίζονται χωρίς έλεγχο της μεθόδου καταμέτρησής τους.

Στις 25 Απριλίου 2006 τερματίζεται η λειτουργία του πομπού μεσαίων κυμάτων της Voice of America στη Ρόδο. Η εξέλιξη αυτή κλείνει ένα μεγάλο κεφάλαιο αμερικανικών ραδιοφωνικών εκπομπών από το νησί, που είχε αρχίσει στις αρχές της δεκαετίας του 1950 και είχε συνδέσει τη Ρόδο με το διεθνές δίκτυο ενημέρωσης των ΗΠΑ.

Οι εγκαταστάσεις της Voice of America είχαν χρησιμοποιηθεί για εκπομπές προς τα Βαλκάνια, την Ανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Η ακριβής ιστορία των επιμέρους πομπών και συχνοτήτων χρειάζεται πάντως τεκμηρίωση από το επίσημο αρχείο VOA/IBB.