Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 21 Απριλίου 1946, σύμφωνα με τη χρονολόγηση που διατηρείται στο ιστορικό αρχείο του Ακταίον, το παλαιό Circolo d’Italia στο Μανδράκι απέκτησε τη σημερινή του ονομασία. Το κτίριο είχε ανεγερθεί κατά την ύστερη οθωμανική περίοδο και είχε αρχικά χρησιμοποιηθεί ως λέσχη Οθωμανών αξιωματικών.

Μετά το 1912 χρησιμοποιήθηκε από την ιταλική διοίκηση, αρχικά ως στρατιωτική λέσχη και έπειτα, μετά από σημαντικές επεμβάσεις κατά τη δεκαετία του 1920, ως Circolo Italia. Στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και της μεταπολεμικής διοίκησης άλλαξε ξανά χρήση.

Η ονομασία «Ακταίον» συνδέθηκε με την απόδοση του χώρου στη δημόσια κοινωνική ζωή της Ρόδου. Το ιστορικό του καταστήματος αναφέρει ότι στις 31 Μαρτίου 1947 φυτεύτηκε στον αύλειο χώρο δέντρο ως σύμβολο της αλλαγής εποχής. Η ακριβής ημερομηνία μετονομασίας της 21ης Απριλίου 1946 προέρχεται από προϋπάρχον τεκμήριο του αρχείου και πρέπει να διατηρείται διακριτή από τη γενική χρονολογία 1946 που αναφέρει η ιστοσελίδα του χώρου.

Στις 21 Απριλίου 1948 ολοκληρώθηκε ένα κρίσιμο βήμα για την οργανωτική συγκρότηση της Τεκτονικής Στοάς «Κλεόβουλος» στη Ρόδο. Η Μεγάλη Στοά της Ελλάδος ενέκρινε την ίδρυσή της και της απέδωσε τον αριθμό 109. Η σχετική απόφαση καταγράφεται στον υπ’ αριθμόν 463/21.4.1948 εγκριτικό πίνακα, στοιχείο που παραθέτει ο Κώστας Τσαλαχούρης στο δεύτερο μέρος της ιστορικής έρευνάς του στη «Ροδιακή».

Η επίσημη αυτή αναγνώριση ήρθε ακριβώς δύο εβδομάδες μετά την ιδρυτική συγκέντρωση της 7ης Απριλίου. Εκείνη την ημέρα δεκαέξι τέκτονες είχαν συναντηθεί στην κατοικία του Ιωάννη Φραγκούλη, διευθυντή του Κρατικού Χημείου Ρόδου, στις Εκατό Χουρμαδιές. Υπό την προεδρία του Γεωργίου Θωμά Γεωργιάδη, αποφάσισαν την ίδρυση της νέας στοάς, επέλεξαν το όνομα «Κλεόβουλος» και συγκρότησαν προσωρινό σχήμα για να προχωρήσουν τις αναγκαίες διαδικασίες.

Στο ιδρυτικό πρακτικό, όπως δημοσιεύεται στο αφιέρωμα, γίνεται ειδική αναφορά στον έλεγχο των τεκτονικών τίτλων των παρισταμένων. Ακολουθεί η συζήτηση για την επωνυμία και η ανάγνωση της αίτησης που επρόκειτο να αποσταλεί στην τεκτονική αρχή της Αθήνας. Το ίδιο πρακτικό μνημονεύει και την ψήφιση του εσωτερικού κανονισμού. Πρόκειται για ενέργειες που δείχνουν ότι η συνάντηση δεν περιορίστηκε σε μια ανεπίσημη δήλωση προθέσεων, αλλά προετοίμασε τη θεσμική λειτουργία της νέας οργάνωσης.

Η χρονική συγκυρία είχε ιδιαίτερη σημασία για τη Ρόδο. Η Ελληνική Στρατιωτική Διοίκηση είχε εγκατασταθεί στα Δωδεκάνησα από τις 31 Μαρτίου 1947, ενώ η επίσημη τελετή της Ενσωμάτωσης είχε πραγματοποιηθεί στις 7 Μαρτίου 1948. Στους μήνες της μετάβασης, πρόσωπα από διαφορετικές επαγγελματικές και υπηρεσιακές διαδρομές είχαν βρεθεί στο νησί. Σύμφωνα με τη «Ροδιακή», ορισμένοι από αυτούς συναντιούνταν ήδη από το 1947 στο σπίτι του Φραγκούλη, πριν φτάσουν στη συγκρότηση της στοάς.

Ο αριθμός 109, που συνόδευσε την αναγνώριση της 21ης Απριλίου, διατηρήθηκε και στα ιστορικά διακριτικά της «Κλεόβουλος», όπως μαρτυρεί το λάβαρο που σώζεται σε φωτογραφία. Ο αριθμός αυτός επιτρέπει επίσης την ασφαλή διάκριση της τεκτονικής στοάς από άλλους συλλόγους και φορείς της Ρόδου που χρησιμοποιούσαν το όνομα του Κλεόβουλου του Λίνδιου.

Η αναγνώριση δεν συνέπεσε με την εκλογή της μόνιμης διοίκησης ούτε με τα εγκαίνια του χώρου. Το πρώτο Συμβούλιο Αξιωματικών εξελέγη στις 5 Μαΐου 1948, με πρώτο Σεβάσμιο τον Ανδρέα Καραμεσίνη. Η επίσημη εγκατάσταση του Συμβουλίου και τα εγκαίνια του τεκτονικού ναού στην οδό Ιπποτών έγιναν την 1η Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς. Έτσι, η 21η Απριλίου αποτελεί αυτοτελή ημερομηνία στην ιστορία της στοάς: την ημέρα της επίσημης αναγνώρισής της και όχι της πρώτης συνάντησης ή της έναρξης λειτουργίας στο μεταγενέστερο οίκημα.

Στις 21 Απριλίου 1968 τοποθετεί η ειδική βάση τηλεοπτικού αρχείου retroDB την πρώτη τηλεοπτική μετάδοση της ελληνικής ταινίας «Κρουαζιέρα στη Ρόδο» από το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ). Η μετάδοση ήρθε σε μια εποχή κατά την οποία η τηλεόραση βρισκόταν ακόμη στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της στην Ελλάδα και η παρουσία κινηματογραφικών ταινιών στο πρόγραμμα επέτρεπε στο κοινό να τις γνωρίσει πέρα από τις σκοτεινές αίθουσες.

Η ταινία είχε ήδη αναδείξει τη Ρόδο μέσα από μια κινηματογραφική αφήγηση συνδεδεμένη με ταξίδι και διακοπές. Η τηλεοπτική της προβολή αποτέλεσε έναν ακόμη τρόπο με τον οποίο το όνομα και η εικόνα του νησιού ταξίδεψαν σε ελληνικά σπίτια. Η ημερομηνία είναι διαφορετική από εκείνη της κινηματογραφικής πρεμιέρας της ταινίας και αφορά αποκλειστικά τη μετάδοσή της από το ΕΙΡ.

Η 21η Απριλίου 1968 προκύπτει από καταχώρηση της retroDB, χωρίς να έχει προς το παρόν επιβεβαιωθεί από πρωτότυπο πρόγραμμα της ημέρας. Για τον λόγο αυτό σημειώνεται ως τεκμηριωμένη βιβλιογραφική ένδειξη που απαιτεί δεύτερη πηγή και όχι ως πλήρως εξακριβωμένο τηλεοπτικό αρχείο.