Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 24 Ιουλίου 1923 υπογράφηκε η Συνθήκη της Λωζάννης, με την οποία η Τουρκία παραιτήθηκε οριστικά από κάθε δικαίωμα και τίτλο επί των Δωδεκανήσων υπέρ της Ιταλίας. Η συμφωνία έδωσε διεθνή νομική βάση στην ιταλική κυριαρχία που είχε αρχίσει de facto με την κατάληψη των νησιών το 1912.

Για τη Ρόδο και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα η Συνθήκη σήμαινε ότι η προσωρινή κατοχή μετατρεπόταν σε αναγνωρισμένη κυριαρχία της Ιταλίας. Η εξέλιξη καθόρισε το πολιτικό καθεστώς των νησιών μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την τελική παραχώρησή τους στην Ελλάδα με τη Συνθήκη των Παρισίων το 1947.

Στις 24 Ιουλίου 1929, σύμφωνα με την εξειδικευμένη ιστορική έρευνα του Ceramopolis, άρχισε επίσημα η λειτουργία του εργαστηρίου της ιταλικής κεραμικής εταιρείας ICARO στη Ρόδο. Η εταιρεία είχε ιδρυθεί ήδη στις 19 Δεκεμβρίου 1928, γεγονός που πρέπει να διακρίνεται από την πραγματική έναρξη της παραγωγής.

Η οργάνωση του εργαστηρίου είχε προετοιμαστεί με τεχνικές δοκιμές στη σχολή κεραμικής της Faenza από το 1927 και με την πρόσκληση τεχνιτών που είχαν εργαστεί στην ιταλική κεραμοποιία. Πρώτος τεχνικός διευθυντής ανέλαβε ο Luigi De Lerma, με εμπειρία στο εργαστήριο Fontana Limite του Vietri. Στη συνέχεια εντάχθηκε στο εγχείρημα και ο Dario Poppi.

Βασική καλλιτεχνική αναφορά υπήρξαν τα περίφημα κεραμικά Ιζνίκ, τα οποία είχαν συνδεθεί στην αγορά τέχνης με τη Ρόδο εξαιτίας της παρουσίας τους σε αρχοντικά της Λίνδου. Το εργαστήριο δημιούργησε πιάτα, κανάτια, διακοσμητικά πλακίδια και άλλες χρηστικές ή καλλιτεχνικές μορφές, αναπτύσσοντας ιδιαίτερη παραγωγική ταυτότητα.

Το 1931 η ICARO μεταφέρθηκε σε νέο κτίριο μέσα στη Μεσαιωνική Πόλη, κοντά στην Οδό των Ιπποτών. Την ίδια χρονιά ήρθε στη Ρόδο και ο Egon Huber, ο οποίος συνδέθηκε με την περαιτέρω καλλιτεχνική εξέλιξη της επιχείρησης. Η δράση του εργοστασίου συνεχίστηκε μετά την Ιταλοκρατία υπό μεταγενέστερα εταιρικά σχήματα και με την ελληνική ονομασία ΙΚΑΡΟΣ.

Η συγκεκριμένη ημερομηνία παραδίδεται από μεταγενέστερη εξειδικευμένη παρουσίαση· δεν έχει ανακτηθεί ακόμη η πρωτότυπη ανακοίνωση της 24ης Ιουλίου 1929, γι' αυτό παραμένει ανοιχτός ο τελικός αρχειακός έλεγχος.

Στις 24 Ιουλίου 2014 ανεγέρθηκε στο εβραϊκό νεκροταφείο της Ρόδου μνημείο για τα θύματα των δύο βομβαρδισμών που έπληξαν τη συνοικία Τζουντερία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι βομβαρδισμοί της 2ας Φεβρουαρίου και της 8ης Απριλίου 1944 είχαν προκαλέσει τον θάνατο περισσότερων από τριάντα μελών της εβραϊκής κοινότητας.

Τα θύματα είχαν ενταφιαστεί στο κοιμητήριο λίγο πριν από τον εκτοπισμό της κοινότητας προς τα ναζιστικά στρατόπεδα. Η μαζική σύλληψη και η μεταγωγή των Εβραίων της Ρόδου τον Ιούλιο του 1944 σήμαιναν ότι η κοινότητα στερήθηκε τη δυνατότητα να οργανώσει εγκαίρως πλήρη τελετή μνήμης.

Το μνημείο, που τοποθετήθηκε εβδομήντα χρόνια αργότερα, αποτελεί πράξη αναγνώρισης αυτών των νεκρών, οι οποίοι δεν συγκαταλέγονται στα θύματα που εκτοπίστηκαν στο Άουσβιτς αλλά έχασαν τη ζωή τους στη Ρόδο από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Η ημερομηνία, η θέση και ο σκοπός του μνημείου τεκμηριώνονται σε δημοσίευμα του Εβραϊκού Μουσείου Ρόδου και στο ενημερωτικό δελτίο Ke Haber? του 2015.