Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Την 1η Σεπτεμβρίου 1948 πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του τεκτονικού ναού της στοάς «Κλεόβουλος» στην οδό Ιπποτών, μέσα στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου. Την ίδια ημέρα έγινε η επίσημη εγκατάσταση του πρώτου Συμβουλίου Αξιωματικών, το οποίο είχε εκλεγεί στις 5 Μαΐου με Σεβάσμιο τον Ανδρέα Καραμεσίνη. Το γεγονός αποτέλεσε το επόμενο οργανωτικό ορόσημο μετά την ιδρυτική συνεδρίαση της 7ης Απριλίου και την αναγνώριση της 21ης Απριλίου 1948.

Η εξασφάλιση του συγκεκριμένου χώρου συνδέθηκε, σύμφωνα με το ιστορικό αφιέρωμα του Κώστα Τσαλαχούρη στη «Ροδιακή», με τις ενέργειες του τότε Στρατιωτικού Διοικητή Δωδεκανήσου Περικλή Ιωαννίδη (1881–1965). Ο Ιωαννίδης, που αναφέρεται ως μέλος της τεκτονικής στοάς «Πανελλήνιον», απευθύνθηκε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία και συνέβαλε ώστε να διατεθεί οίκημα στην οδό Ιπποτών έναντι συμβολικού ετήσιου τιμήματος. Το κείμενο δεν προσδιορίζει ούτε τον ακριβή αριθμό του κτιρίου ούτε την ημερομηνία υπογραφής της παραχώρησης.

Η εγκατάσταση στην καρδιά της μεσαιωνικής Ρόδου είχε και έντονη τοπική διάσταση. Η οδός Ιπποτών, με τα ιστορικά κτίρια της περιόδου των Ιωαννιτών, αποτελούσε ήδη ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της Παλιάς Πόλης. Για τη νεοσύστατη στοά, η απόκτηση σταθερού χώρου σήμαινε τη μετάβαση από τις συναντήσεις σε ιδιωτική κατοικία σε έναν οργανωμένο χώρο τεκτονικών εργασιών. Ωστόσο, η συγκεκριμένη πηγή τεκμηριώνει τα εγκαίνια της 1ης Σεπτεμβρίου και όχι την ακριβή ημέρα της φυσικής μεταφοράς των αντικειμένων ή της πρώτης χρήσης του οικήματος.

Για την τελετή έφτασαν από την Αθήνα τεκτονικοί αξιωματούχοι, ενώ παρέστησαν και πρόσωπα που υπηρετούσαν στη Γενική Διοίκηση Δωδεκανήσου ή βρίσκονταν τότε στο νησί. Ανάμεσα στους παρισταμένους που κατονομάζει το δημοσίευμα ήταν ο πρόεδρος Πρωτοδικών Ιωάννης Μέξης, ο αντιναύαρχος Χαράλαμπος Μαυρογένης, ο ναυτικός πράκτορας Αρίστος Ζουρούδης, ο καθηγητής Γεώργιος Στρίκης, ο συμβολαιογράφος Ηλίας Χαρλαύτης, ο πρόεδρος Εφετών Βασίλειος Μακρής και ο επιθεωρητής Δημοσίων Έργων Δημήτριος Κατσάρης. Αναφέρονται ακόμη ο Βρετανός πρόξενος στη Ρόδο Harold Hoyland, ο συνταγματάρχης Thomas Jones, που υπηρετούσε ως εκπαιδευτής στην Ελληνική Βασιλική Χωροφυλακή, καθώς και άλλα στελέχη και επισκέπτες.

Η παρουσία ανθρώπων από τη δικαιοσύνη, τον στρατό, τη δημόσια διοίκηση και την τοπική κοινωνία δίνει μια εικόνα του κοινωνικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο οργανώθηκε η στοά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο. Η καταγραφή της παρουσίας τους, πάντως, δεν σημαίνει ότι όλοι υπήρξαν ιδρυτικά μέλη της «Κλεόβουλος»: οι δεκαέξι ιδρυτές απαριθμούνται χωριστά στο πρακτικό της 7ης Απριλίου. Επίσης, η παρουσία κάποιου στα εγκαίνια δεν αρκεί από μόνη της για ασφαλές συμπέρασμα σχετικά με τον βαθμό ή τη διαρκή συμμετοχή του στη στοά.

Το πρώτο Συμβούλιο που εγκαταστάθηκε είχε εκλεγεί τέσσερις μήνες νωρίτερα: Σεβάσμιος ήταν ο Ανδρέας Καραμεσίνης, Α΄ Επόπτης ο Δημήτριος Κουρκουτάκης και Β΄ Επόπτης ο Νικόλαος Παρασκευάς. Οι υπόλοιπες θέσεις είχαν κατανεμηθεί στον Ιωάννη Φραγκούλη, τον Παναγιώτη Κυριακίδη, τον Ιωάννη Παπαδάκη, τον Κωνσταντίνο Γραμματικό, τον Ευστάθιο Χελιώτη, τον Δημήτριο Λεβιδιώτη και τον Τηλέμαχο Αστερίου. Το λάβαρο της στοάς, με την επωνυμία «Κλεόβουλος» και τον αριθμό 109, αποτελεί σήμερα εικαστικό τεκμήριο της ιστορίας της, χωρίς να συνιστά φωτογραφία της συγκεκριμένης τελετής.

Η 1η Σεπτεμβρίου 1948 είναι, συνεπώς, η τεκμηριωμένη ημερομηνία των εγκαινίων και της επίσημης εγκατάστασης της εκλεγμένης διοίκησης στην οδό Ιπποτών. Η ακριβής ημέρα παραχώρησης ή μετακόμισης του χώρου δεν προκύπτει από τα δύο δημοσιευμένα μέρη της ιστορικής έρευνας.

Την 1η Σεπτεμβρίου 1996 οι βοτανολόγοι Salvatore Brullo και Riccardo Guarino πραγματοποίησαν συλλογή άγριου άλλιου στον Έμπωνα της Ρόδου, σε μια περίοδο κατά την οποία η μελέτη των βολβωδών φυτών του Ανατολικού Αιγαίου αποκάλυπτε σημαντική ποικιλία. Το υλικό αυτό συνδέεται με το Allium archeotrichon, είδος συγγενικό με τα άγρια κρεμμύδια και σκόρδα, το οποίο περιγράφηκε επίσημα το 1999. Η τεκμηριωμένη ημερομηνία αφορά τη συλλογή βοτανικού δείγματος, όχι την ημέρα κυκλοφορίας της επιστημονικής περιγραφής.

Οι ορεινές και ημιορεινές περιοχές της Ρόδου αποτελούν σημαντικούς τόπους μελέτης της μεσογειακής βλάστησης. Η επιστημονική εργασία διασώζει και άλλες συλλογές της ίδιας ημέρας από τη Ρόδο, αναδεικνύοντας τη συστηματική έρευνα των βοτανολόγων στο νησί. Το Allium archeotrichon έχει καταγραφεί και σε άλλα νησιά της περιοχής, συνεπώς δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αποκλειστικά ενδημικό της Ρόδου. Η καταχώρηση τιμά τη συγκεκριμένη ερευνητική πράξη που έχει καταγραφεί με ημέρα, τόπο και συλλέκτες.

Την 1η Σεπτεμβρίου 1999 το Εφετείο Δωδεκανήσου, με την απόφαση 209/1999, επικύρωσε τη συμφωνία ρύθμισης χρεών της Δωδεκανησιακής Ανώνυμης Ναυτιλιακής Εταιρείας με τους πιστωτές της. Η συμφωνία είχε υπογραφεί στις 3 Ιουνίου 1999, στο πλαίσιο του άρθρου 44 του Ν. 1892/1990, και αποτελούσε προσπάθεια οικονομικής εξυγίανσης μιας εταιρείας που είχε ήδη αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.

Η αλληλουχία των γεγονότων και το περιεχόμενο κρίσιμων συμφωνιών περιγράφονται στην απόφαση 1403/2008 του Αρείου Πάγου. Μεταξύ άλλων, αναφέρονται η συμμετοχή της Εμπορικής Τράπεζας ως πιστώτριας, ο τρόπος ικανοποίησης μέρους των απαιτήσεών της και η μελλοντική διάθεση μετοχών. Την 1η Ιουλίου 1999 είχε καταρτιστεί επίσης προσύμφωνο με την ΑΝΕΚ για την αγορά μετοχών της ΔΑΝΕ από την Εμπορική Τράπεζα.

Η δικαστική επικύρωση ήταν σημαντικός σταθμός στην προσπάθεια σταθεροποίησης της εταιρείας, δεν αποτέλεσε όμως οριστική λύση. Ακολούθησαν τροποποιήσεις των συμφωνιών και νέες οικονομικές δυσκολίες, που οδήγησαν αργότερα σε ακινητοποίηση του στόλου και εκκαθάριση. Η αναφορά στα εταιρικά έγγραφα επιτρέπει να μελετηθεί η ιστορία της ΔΑΝΕ πέρα από την απλή αφήγηση της ίδρυσης και της τελικής εκποίησης.

Η απόφαση αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία επειδή η οικονομική δυσκολία της ΔΑΝΕ δεν περιοριζόταν σε μία απλή έλλειψη χρημάτων για καθημερινά έξοδα. Η εταιρεία είχε ήδη αναπτύξει σημαντικό στόλο και συνδεόταν με δανειακές, επιχειρηματικές και μετοχικές σχέσεις που απαιτούσαν ευρύτερη συμφωνία με τους πιστωτές.

Το εταιρικό ιστορικό αναφέρει ότι τον Ιούνιο του 1999 καταρτίστηκε σχέδιο εξυγίανσης με υποστήριξη της ΑΝΕΚ και ότι τον Ιούλιο δημοσιεύτηκε η απόφαση 209/1999. Αυτή η αναφορά απαιτεί περαιτέρω αντιπαραβολή με την ακριβή ημερομηνία της δικαστικής πράξης, την οποία η υπάρχουσα εγγραφή τοποθετεί στην 1η Σεπτεμβρίου.

Η συμφωνία προέβλεπε οικονομική αναδιάρθρωση, αλλά η μετέπειτα πορεία κατέδειξε ότι δεν αρκούσε από μόνη της για να εξασφαλίσει διαρκή βιωσιμότητα. Το 2004 τα τρία τελευταία πλοία τέθηκαν εκτός εκμετάλλευσης, πριν ακολουθήσουν εκκαθάριση και πλειστηριασμός.

Η περίπτωση της ΔΑΝΕ δείχνει πόσο δύσκολη μπορεί να γίνει η διατήρηση ενός μεγάλου στόλου σε μια απαιτητική νησιωτική αγορά. Το 1999 παραμένει σημείο αναφοράς για τη χρηματοοικονομική ιστορία της εταιρείας, με την επιφύλαξη που σημειώνεται στο αρχείο για την ακριβή ημέρα της δικαστικής απόφασης.

Την 1η Σεπτεμβρίου 2014 ο Φώτης Χατζηδιάκος ανέλαβε καθήκοντα δημάρχου Ρόδου, μετά τη νίκη του στις αυτοδιοικητικές εκλογές εκείνης της χρονιάς. Ο δικηγόρος και έμπειρος αυτοδιοικητικός διαδέχθηκε τον Στάθη Κουσουρνά στη διοίκηση του ενιαίου Δήμου.

Η θητεία του διήρκεσε έως τις 31 Αυγούστου 2019. Στην περίοδο αυτή ο Δήμος Ρόδου είχε πλέον περάσει την πρώτη φάση της διοικητικής ενοποίησης του «Καλλικράτη» και αντιμετώπιζε ζητήματα υποδομών, τουρισμού, καθημερινότητας και διαχείρισης ολόκληρου του νησιού ως ενιαίας αυτοδιοικητικής μονάδας.

Την 1η Σεπτεμβρίου 2019 ο Αντώνης Καμπουράκης ανέλαβε επίσημα καθήκοντα δημάρχου Ρόδου. Είχε εκλεγεί στον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών του Ιουνίου και διαδέχθηκε τον Φώτη Χατζηδιάκο στη διοίκηση του ενιαίου Δήμου.

Ο Καμπουράκης προερχόταν από τον ξενοδοχειακό και τουριστικό χώρο, με μακρά συμμετοχή σε θεσμικά όργανα του κλάδου. Λίγους μήνες μετά την ανάληψη της δημαρχίας, η διοίκησή του βρέθηκε αντιμέτωπη με τις πρωτόγνωρες επιπτώσεις της πανδημίας στον τουρισμό και στην τοπική οικονομία.