Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Την 1η Ιανουαρίου 1523 οι τελευταίοι Ιωαννίτες Ιππότες αναχώρησαν από τη Ρόδο, μαζί με κατοίκους που επέλεξαν να τους ακολουθήσουν. Η έξοδος πραγματοποιήθηκε μετά την παράδοση της πόλης στον Σουλεϊμάν Α΄ και έβαλε οριστικό τέλος σε περισσότερους από δύο αιώνες ιπποτικής κυριαρχίας στο νησί.

Οι Ιωαννίτες περιπλανήθηκαν για χρόνια πριν εγκατασταθούν τελικά στη Μάλτα. Η αποχώρησή τους άλλαξε ριζικά την πολιτική και κοινωνική ιστορία της Ρόδου, η οποία εντάχθηκε πλέον στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και παρέμεινε υπό οθωμανική κυριαρχία έως το 1912.

Την 1η Ιανουαρίου 1928 εγκαινιάζεται στη Ρόδο το Ραββινικό Κολλέγιο, ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα που φιλοδοξούσε να αποτελέσει κέντρο ανώτερων εβραϊκών θρησκευτικών σπουδών για την Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Η ημερομηνία των εγκαινίων αναφέρεται ρητά σε ιστορικό αφιέρωμα του Jewish Rhodes. Η λειτουργία του ιδρύματος κατά το 1928 επιβεβαιώνεται και από την ιστορική έκθεση της Fondazione CDEC για την εβραϊκή κοινότητα της Ρόδου.

Η δημιουργία του Κολλεγίου συνδέθηκε με την πρωτοβουλία του Ιταλού κυβερνήτη Μάριο Λάγκο και με τη συμμετοχή παραγόντων της εβραϊκής κοινότητας. Η ιταλική διοίκηση επεδίωκε να ενισχύσει την παρουσία και την επιρροή της στον εβραϊκό κόσμο της ευρύτερης περιοχής, ενώ οι υποστηρικτές του ιδρύματος ενδιαφέρονταν για τη συστηματική κατάρτιση νέων ραββίνων. Η σχολή είχε συνεπώς τόσο εκπαιδευτική όσο και ιδιαίτερη πολιτική και πολιτισμική σημασία στο πλαίσιο της Ιταλοκρατίας.

Για την αρχική στέγαση του Κολλεγίου, η οικογένεια Αλχαδέφ παραχώρησε μεγάλη κατοικία στην εβραϊκή συνοικία της Μεσαιωνικής Πόλης. Στα επόμενα χρόνια η σχολή άλλαξε χώρους εγκατάστασης, καθώς οι ανάγκες της μεταβάλλονταν. Στο ιστορικό του Εβραϊκού Μουσείου Ρόδου καταγράφονται συνολικά τέσσερις εγκαταστάσεις: οι δύο πρώτες στην Παλιά Πόλη και οι δύο μεταγενέστερες έξω από τα τείχη. Ανάμεσα στους χώρους που στέγασαν τη σχολή περιλαμβάνεται και το κατάλυμα της Αγίας Αικατερίνης.

Το εκπαιδευτικό έργο της σχολής ξεπέρασε γρήγορα τα όρια του νησιού. Στη Ρόδο έφθασαν σπουδαστές από διαφορετικές εβραϊκές κοινότητες, μεταξύ άλλων από την Τουρκία, την Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και βαλκανικές χώρες. Οι καθηγητές της δίδασκαν θρησκευτικά και ευρύτερα μορφωτικά αντικείμενα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον συνάντησης ανθρώπων και παραδόσεων της σεφαραδίτικης διασποράς.

Το ίδρυμα συνδέθηκε με σημαντικούς λόγιους και ραββίνους, ανάμεσά τους ο Ρικάρντο Πατσίφικι, ο Άλντο Λάττες και ο Ιζάια Σόννε, οι οποίοι αναφέρονται στις ιστορικές μελέτες για τη λειτουργία του. Η παρουσία τους δείχνει τη φιλοδοξία της σχολής να προσφέρει εκπαίδευση υψηλού επιπέδου και να συνδέσει τη Ρόδο με τα πνευματικά δίκτυα των εβραϊκών κοινοτήτων της Μεσογείου.

Η χρηματοδότηση αποδείχθηκε διαρκής δυσκολία. Παρά τη στήριξη της οικογένειας Αλχαδέφ και άλλων παραγόντων, το Κολλέγιο δεν εξασφάλισε σταθερούς οικονομικούς πόρους. Η δράση του διακόπηκε κατά τη δεκαετία του 1930, λίγο πριν ή μέσα στο κλίμα των αντιεβραϊκών διώξεων που κορυφώθηκαν με τους φυλετικούς νόμους της ιταλικής φασιστικής διοίκησης το 1938. Οι πηγές παρουσιάζουν μικρές αποκλίσεις ως προς το ακριβές έτος παύσης της λειτουργίας του.

Η έναρξη λειτουργίας του Ραββινικού Κολλεγίου αποτελεί ξεχωριστή στιγμή της εκπαιδευτικής ιστορίας της Ρόδου. Για περίπου μία δεκαετία, το νησί συνδέθηκε με την εκπαίδευση θρησκευτικών στελεχών και με την πολιτιστική ζωή του μεσογειακού εβραϊσμού. Η ημερομηνία 1 Ιανουαρίου 1928 αφορά τα εγκαίνια κατά την ιστορική πηγή Jewish Rhodes· δεν πρέπει να συγχέεται με την προγενέστερη οργανωτική ίδρυση, για την οποία άλλες αναφορές δίνουν το 1927 και απαιτείται έλεγχος του πρωτότυπου ιδρυτικού φακέλου.

Από την 1η Ιανουαρίου 1987 εφαρμόστηκε στην Ελλάδα ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας. Για τη Δωδεκάνησο θεσπίστηκε ιδιαίτερο καθεστώς: οι βασικοί συντελεστές ΦΠΑ μειώνονταν κατά 30% για αγαθά που βρίσκονταν στην περιοχή και παραδίδονταν από επιχειρήσεις εγκατεστημένες εκεί, καθώς και για εισαγόμενα αγαθά. Στην πράξη, ο κανονικός συντελεστής 18% διαμορφωνόταν σε 13% και ο χαμηλός 6% σε 4%.

Η ρύθμιση είχε μεγάλη οικονομική σημασία για τη Ρόδο και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, καθώς δημιουργούσε φορολογικό πλεονέκτημα σε μια νησιωτική περιοχή με αυξημένο μεταφορικό κόστος και ιδιαίτερες συνθήκες αγοράς. Το ειδικό καθεστώς αποτέλεσε για δεκαετίες βασικό χαρακτηριστικό της τοπικής οικονομίας και επανήλθε επανειλημμένα στο επίκεντρο πολιτικών και επιχειρηματικών διεκδικήσεων.

Την 1η Ιανουαρίου 2008 καταγράφεται σημαντικό πλημμυρικό επεισόδιο στην Ιαλυσό. Το γεγονός περιλαμβάνεται στον επίσημο κατάλογο ιστορικών πλημμυρών που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση του πλημμυρικού κινδύνου στο Υδατικό Διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου και αποτελεί ένα από τα συμβάντα αναφοράς για τη Ρόδο.

Η καταγραφή είναι σημαντική επειδή δείχνει ότι η Ιαλυσός έχει ιστορικό έκθεσης σε έντονες απορροές και υπερχειλίσεις έπειτα από ισχυρές βροχοπτώσεις. Τέτοια περιστατικά λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων, στη χαρτογράφηση των ζωνών κινδύνου και στην προετοιμασία της Πολιτικής Προστασίας.

Την 1η Ιανουαρίου 2011 ο Ευστάθιος «Στάθης» Κουσουρνάς ανέλαβε δήμαρχος του νέου ενιαίου Δήμου Ρόδου. Η ανάληψη των καθηκόντων του συνέπεσε με την εφαρμογή του «Καλλικράτη», που συνένωσε τους έως τότε επιμέρους δήμους του νησιού σε έναν ενιαίο αυτοδιοικητικό οργανισμό.

Ο Κουσουρνάς, πολιτικός μηχανικός, έγινε έτσι ο πρώτος δήμαρχος της Ρόδου στο νέο διοικητικό σχήμα και παρέμεινε στη θέση έως τις 31 Αυγούστου 2014. Η θητεία του συνδέθηκε με την απαιτητική πρώτη περίοδο ενοποίησης υπηρεσιών, αρμοδιοτήτων και διοικητικών δομών σε επίπεδο ολόκληρου του νησιού.

Την 1η Ιανουαρίου 2024 ο Αλέξανδρος Κολιάδης ανέλαβε επισήμως καθήκοντα δημάρχου Ρόδου, μετά τη νίκη του στον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών του Οκτωβρίου 2023. Η ανάληψη σηματοδότησε την έναρξη νέας δημοτικής περιόδου στον ενιαίο Δήμο Ρόδου.

Ο Κολιάδης, γεννημένος το 1975 και με επαγγελματική και αυτοδιοικητική διαδρομή συνδεδεμένη με τον τουρισμό και τον πολιτισμό, είχε προηγουμένως υπηρετήσει σε θέσεις ευθύνης του Δήμου και δημοτικών οργανισμών. Η εκλογή του τον έφερε στην κορυφή της διοίκησης ενός από τους μεγαλύτερους νησιωτικούς δήμους της χώρας.