Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 11 Φεβρουαρίου 1945, απόσπασμα 114 ανδρών του Ιερού Λόχου πραγματοποίησε καταδρομική επιχείρηση στη Νίσυρο. Η αποστολή, όπως καταγράφεται στο επίσημο ιστορικό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, είχε ως αντικειμενικό σκοπό να οδηγήσει στην παράδοση της γερμανικής φρουράς του νησιού. Πρόκειται για μία από τις συγκεκριμένα χρονολογημένες ενέργειες της ελληνικής επίλεκτης μονάδας στα Δωδεκάνησα.

Η Νίσυρος βρισκόταν μέσα σε ένα σύμπλεγμα νησιών όπου οι δυνάμεις Κατοχής διατηρούσαν απομονωμένες θέσεις, την ώρα που η Γερμανία είχε ήδη χάσει τον έλεγχο της ηπειρωτικής Ελλάδας. Οι ελληνικές ομάδες συνεργάζονταν με βρετανικά τμήματα, χρησιμοποιούσαν σκάφη για αιφνιδιαστική προσέγγιση και στόχευαν στην αδρανοποίηση των φρουρών και στη διακοπή των τοπικών επικοινωνιών.

Η καταγραφή της 11ης Φεβρουαρίου δεν πρέπει να συγχέεται με τις μεταγενέστερες επιχειρήσεις στη Ρόδο και στην Αλιμιά την 1η και 2α Μαΐου 1945. Κάθε επιχείρηση έγινε σε διαφορετικές συνθήκες, αλλά όλες εντάσσονταν στην προσπάθεια να περιοριστεί η δυνατότητα των γερμανικών δυνάμεων να διατηρούν οργανωμένη άμυνα στο Αιγαίο.

Η στρατιωτική πηγή επιβεβαιώνει τον αριθμό των 114 Ιερολοχιτών και τον σκοπό της αποστολής. Δεν προσφέρει όμως στο συγκεκριμένο χρονολόγιο αναλυτικό απολογισμό νεκρών, αιχμαλώτων ή της τελικής κατάστασης της φρουράς· γι’ αυτό δεν αποδίδονται μη επαληθευμένα αποτελέσματα στην επιχείρηση.

Στις 11 Φεβρουαρίου 1962 άρχισαν στη Ρόδο οι παραστάσεις του έργου «Το μυστικό της κοντέσσας Βαλέραινας» του Γρηγορίου Ξενόπουλου, με τη θρυλική ηθοποιό Κυβέλη στον ομώνυμο ρόλο. Η συγκεκριμένη παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου παρουσιάστηκε στο νησί έως τις 13 Φεβρουαρίου. Τη σκηνοθεσία είχε ο Αλέξης Σολομός, ενώ στη διανομή συμμετείχαν ο Θάνος Κωτσόπουλος και η Τιτίκα Νικηφοράκη.

Η Κυβέλη, μια από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του ελληνικού θεάτρου, βρέθηκε έτσι μπροστά στο ροδιακό κοινό σε έργο που πραγματεύεται ζητήματα προσωπικής ευθύνης, οικογενειακής κληρονομιάς και ηθικής επιλογής. Τα στοιχεία του Εθνικού Θεάτρου τεκμηριώνουν όχι μόνο τη χρονολογία της περιοδείας αλλά και το ακριβές τριήμερο παραστάσεων και τους βασικούς συντελεστές.

Η εμφάνιση εντασσόταν σε μεγαλύτερη επίσκεψη του κρατικού θιάσου στη Ρόδο: τις επόμενες ημέρες παρουσιάστηκαν και άλλες παραγωγές. Στις 15 Φεβρουαρίου η αθηναϊκή εφημερίδα «Έθνος» ανέφερε ότι η Κυβέλη είχε τιμηθεί την προηγουμένη με χρυσό μετάλλιο στο νησί. Η ίδια περιοδεία, επομένως, συνδέθηκε τόσο με την καλλιτεχνική παρουσία της όσο και με μια δημόσια τιμητική εκδήλωση.