Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 26 Ιουνίου 1522, αρχίζει η μεγάλη οθωμανική πολιορκία της Ρόδου. Ο οθωμανικός στόλος φτάνει στη Ρόδο και αρχίζει η πολιορκία που θα οδηγήσει στο τέλος της Ιπποτοκρατίας. Στις 26 Ιουνίου 1522 ο μεγάλος οθωμανικός στόλος φτάνει στη Ρόδο και αρχίζει η πολιορκία της πόλης.

Η σύγκρουση θα διαρκέσει περίπου έξι μήνες και θα οδηγήσει στο τέλος της κυριαρχίας των Ιωαννιτών στο νησί.

Στις 26 Ιουνίου 1926 ισχυρότατος σεισμός πλήττει τη Ρόδο, προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές σε οικισμούς, κτίρια και υποδομές. Το γεγονός συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες σεισμικές καταστροφές που γνώρισε το νησί κατά τον 20ό αιώνα.

Οι ζημιές επηρέασαν τον τρόπο με τον οποίο η ιταλική διοίκηση αντιμετώπισε την ανοικοδόμηση και τη στεγαστική πολιτική στα επόμενα χρόνια. Ο σεισμός του 1926 παραμένει βασικό σημείο αναφοράς στη νεότερη σεισμική ιστορία της Ρόδου.

Στις 26 Ιουνίου 1947, το Εθνικό Θέατρο παρουσίασε στη Ρόδο το ιστορικό δράμα «Παπαφλέσσας» του Σπύρου Μελά, με πρωταγωνιστή τον Αλέξη Μινωτή και σκηνοθεσία του Δημήτρη Ροντήρη. Η παράσταση αποτελεί έναν από τους πρώτους καταγεγραμμένους σταθμούς της μεγάλης θερινής περιοδείας του κρατικού θιάσου στα Δωδεκάνησα και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ημερομηνία και ο τόπος καταγράφονται στο επίσημο ψηφιακό αρχείο του Εθνικού Θεάτρου.

Η Ρόδος βρισκόταν τότε υπό βρετανική στρατιωτική διοίκηση, ενώ η ένταξη των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα είχε ήδη δρομολογηθεί. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η εμφάνιση ενός σημαντικού ελληνικού θιάσου είχε πολιτιστικό και συμβολικό βάρος: οι κάτοικοι μπορούσαν να παρακολουθήσουν επί σκηνής έργα, ηθοποιούς και θεατρικές παραδόσεις με τις οποίες συνδέονταν ιστορικά και γλωσσικά.

Η περιοδεία συνεχίστηκε τις επόμενες ημέρες με διαφορετικά έργα: «Πολύ κακό για το τίποτα», «Βαβυλωνία», «Ρουί Μπλας», «Ο Βασιλικός» και «Άνθρωπος και υπεράνθρωπος». Ανάμεσα στους συντελεστές εμφανίζονταν μορφές όπως ο Δημήτρης Χορν, η Μελίνα Μερκούρη και ο Μάνος Κατράκης. Στις 11 Ιουλίου παρουσιάστηκαν οι «Πέρσαι» στο Αρχαίο Θέατρο της Ρόδου, προσθέτοντας μια ξεχωριστή στιγμή στην ιστορία της περιοδείας.

Το επίσημο αρχείο συνδέει την ίδια παραγωγή με επόμενους σταθμούς στην Κύπρο, την Αλεξάνδρεια και τη Θεσσαλονίκη. Έτσι, η εμφάνιση της 26ης Ιουνίου δεν ήταν μεμονωμένη θεατρική βραδιά, αλλά η αρχή ενός εκτεταμένου προγράμματος που ενέταξε τη Ρόδο στο πολιτιστικό δίκτυο του μεταπολεμικού ελληνισμού.

Στις 26 Ιουνίου 2012 πέθανε η Μαίρη Σταματίου – Παπαδάκη, το όνομα της οποίας συνδέθηκε με το κοινωφελές Ίδρυμα Σταματίου στη Ρόδο. Μαζί με τον αδελφό της Εμμανουήλ υπήρξαν οι εμπνευστές ενός θεσμού που είχε στο επίκεντρό του την υποστήριξη της εκπαίδευσης και τις ευκαιρίες για τους νέους.

Η Μαίρη Σταματίου είχε συνδεθεί με την εκπαιδευτική ζωή του νησιού, ενώ η οικογενειακή τους πρωτοβουλία απέκτησε θεσμική μορφή με το προεδρικό διάταγμα του Φεβρουαρίου 2002 και τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως τον Μάρτιο του ίδιου έτους.

Η ιστορία του Ιδρύματος αναδεικνύει μία λιγότερο προβεβλημένη πλευρά της τοπικής ευεργεσίας. Περιουσίες και προσωπικές επιλογές μετατράπηκαν σε έναν φορέα που εξακολουθεί να συνδέεται με υποτροφίες και δράσεις για τη νέα γενιά. Η προσφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερο νόημα στη Ρόδο, όπου οι ανάγκες σπουδών και εκπαίδευσης αποτελούν διαχρονικό ζήτημα για πολλές οικογένειες.

Η επέτειος διατηρείται ξεχωριστά από την επίσημη σύσταση του Ιδρύματος, ώστε να αναδεικνύονται τόσο το πρόσωπο της ευεργέτιδας όσο και η θεσμική συνέχεια της πρωτοβουλίας.