Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 6 Οκτωβρίου 1921 ιδρύθηκε η S.I.E.R. (Società Industrie Elettriche Rodi), η εταιρεία που συνδέθηκε με την οργανωμένη ανάπτυξη της ηλεκτροδότησης και των τηλεπικοινωνιών στη Ρόδο κατά την ιταλική περίοδο. Η δημιουργία της προηγήθηκε της μακράς παραχώρησης των σχετικών υπηρεσιών που ακολούθησε το 1923.

Η S.I.E.R. ανέπτυξε υποδομές παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και συνέβαλε στην επέκταση των σύγχρονων δικτύων της πόλης. Η ιστορία της αποτελεί βασικό κεφάλαιο της τεχνολογικής και βιομηχανικής μετάβασης της Ρόδου στον 20ό αιώνα.

Στις 19 Απριλίου 1923 άρχισε η μακρά παραχώρηση των υπηρεσιών ηλεκτρισμού και τηλεφωνίας στη S.I.E.R. (Società Industrie Elettriche Rodi). Η εταιρεία ανέλαβε για δεκαετίες κρίσιμες υποδομές που σχετίζονταν με την παραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας και την ανάπτυξη τηλεφωνικών επικοινωνιών.

Η δραστηριότητα της S.I.E.R. συνέβαλε στον εκσυγχρονισμό της πόλης της Ρόδου και στη σταδιακή επέκταση των δικτύων. Η ιστορία της συνδέεται άμεσα με τη μετάβαση από περιορισμένες τοπικές υπηρεσίες σε οργανωμένες τεχνικές υποδομές ευρωπαϊκού τύπου κατά την ιταλική περίοδο.

Το 1926 κατασκευάστηκε στη Ρόδο οργανωμένο συγκρότημα Δημοτικών Σφαγείων, στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των αστικών υποδομών της πόλης κατά την ιταλική περίοδο. Η δημιουργία ειδικών εγκαταστάσεων για τη σφαγή και την υγειονομική διαχείριση κρέατος αντικατέστησε παλαιότερες, λιγότερο οργανωμένες πρακτικές.

Το συγκρότημα αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της βιομηχανικής και κοινωφελούς αρχιτεκτονικής της εποχής. Η καταγραφή του στη βιομηχανική κληρονομιά της Δωδεκανήσου φωτίζει την ανάπτυξη υπηρεσιών που σχετίζονταν άμεσα με τη δημόσια υγεία και την τροφοδοσία της πόλης.

Στις 15 Μαρτίου 1930 εγκαινιάστηκε αεροπορική σύνδεση στη διαδρομή Αθήνα–Σύρος–Ρόδος. Η γραμμή αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την αεροπορική επικοινωνία του νησιού με την ηπειρωτική Ελλάδα, σε μια εποχή που οι αερομεταφορές βρίσκονταν ακόμη στα πρώτα στάδια ανάπτυξης.

Η διαδρομή είχε επίσης μεγάλη σημασία για την ταχύτερη διακίνηση αλληλογραφίας και εγγράφων. Οι πρώτες αυτές συνδέσεις προανήγγειλαν τον καθοριστικό ρόλο που θα αποκτούσαν οι αερομεταφορές στην τουριστική ανάπτυξη της Ρόδου μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στις 21 Μαρτίου 1930 καταγράφεται η πρώτη γνωστή αεροπορική μεταφορά αλληλογραφίας στη νέα γραμμή Αθήνα–Σύρος–Ρόδος, με ειδική σφραγίδα πρώτης πτήσης. Τα φιλοτελικά τεκμήρια αποτελούν σήμερα σημαντικές πηγές για την ανασύσταση της πρώιμης ιστορίας των αεροπορικών συνδέσεων του νησιού.

Η δυνατότητα αποστολής ταχυδρομείου αεροπορικώς μείωνε σημαντικά τον χρόνο επικοινωνίας σε σχέση με τα πλοία. Η υπηρεσία αυτή αποτέλεσε μέρος της τεχνολογικής μετάβασης που έφερνε τη Ρόδο πιο κοντά στα μεγάλα κέντρα της ανατολικής Μεσογείου.

Στις 16 Μαΐου 1933 πραγματοποιήθηκε τεκμηριωμένη απευθείας δοκιμαστική αεροπορική πτήση από το Brindisi προς τη Ρόδο. Η κίνηση καταγράφεται σε ταχυδρομικά και φιλοτελικά τεκμήρια της εποχής, καθώς οι πρώτες αεροπορικές συνδέσεις συνδυάζονταν στενά με τη μεταφορά αλληλογραφίας.

Η σύνδεση με τη νότια Ιταλία εντάχθηκε στην ανάπτυξη ενός δικτύου αεροπορικών γραμμών που μείωνε δραστικά τον χρόνο επικοινωνίας του νησιού με την Ευρώπη. Οι πρώτες αυτές πτήσεις προετοίμασαν το έδαφος για πιο σταθερές αεροπορικές συνδέσεις της Ρόδου τα επόμενα χρόνια.

Στις 18 Μαΐου 1933 καταγράφεται απευθείας αεροπορικό δρομολόγιο Ρόδος–Βενετία, τεκμηριωμένο μέσα από ταχυδρομικό υλικό πρώτης πτήσης. Τέτοιες πτήσεις αποτελούσαν μέρος της ταχείας επέκτασης των αεροπορικών επικοινωνιών που συνέδεαν τη Ρόδο με μεγάλες πόλεις της Ιταλίας και της Μεσογείου.

Για ένα νησί που μέχρι τότε εξαρτιόταν κυρίως από τις θαλάσσιες μεταφορές, οι απευθείας αεροπορικές συνδέσεις άλλαζαν ουσιαστικά τον χρόνο μετακίνησης ανθρώπων, εγγράφων και αλληλογραφίας. Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε πρόδρομο της μετέπειτα αεροπορικής και τουριστικής ανάπτυξης της Ρόδου.

Το 1934 διανοίγεται βασικό τμήμα της σημερινής οδού Λίνδου, από την περιοχή των 7 Βαγιών έως το Ροδίνι. Το έργο εντάσσεται στις εκτεταμένες πολεοδομικές και οδικές παρεμβάσεις της Ιταλοκρατίας, οι οποίες άλλαξαν σημαντικά τη σύνδεση της πόλης με την ανατολική πλευρά του νησιού.

Ο άξονας εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες οδικές αρτηρίες της Ρόδου. Για την κατασκευή έχει τεκμηριωθεί το έτος, αλλά όχι συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης ή παράδοσης.

Την 1η Μαρτίου 1937 η αεροπορική βάση των Μαριτσών εντάχθηκε στην οργανωμένη δομή της ιταλικής Αεροπορικής Διοίκησης Αιγαίου. Η εξέλιξη αντανακλούσε τη στρατηγική σημασία που είχε αποκτήσει η Ρόδος για τις ιταλικές αεροπορικές δυνάμεις στην ανατολική Μεσόγειο.

Το αεροδρόμιο των Μαριτσών αναπτύχθηκε σε σημαντική στρατιωτική εγκατάσταση και αργότερα χρησιμοποιήθηκε και για πολιτικές πτήσεις. Μετά τον πόλεμο παρέμεινε βασικό αεροπορικό σημείο του νησιού μέχρι τη λειτουργία του σημερινού αεροδρομίου «Διαγόρας» το 1977.

Στις 26 Αυγούστου 1955 εκδόθηκε το Βασιλικό Διάταγμα που θεμελίωσε θεσμικά τη ΡΟΔΑ, τη δημοτική επιχείρηση αστικών συγκοινωνιών της πόλης. Η δημιουργία οργανωμένου φορέα συγκοινωνίας απαντούσε στις αυξανόμενες ανάγκες μιας πόλης που επεκτεινόταν και αποκτούσε ολοένα μεγαλύτερη τουριστική κίνηση.

Η ΡΟΔΑ εξελίχθηκε σε βασικό στοιχείο των δημόσιων μεταφορών της Ρόδου, εξυπηρετώντας την πόλη και σταδιακά περισσότερες περιοχές του νησιού. Η ίδρυσή της αποτελεί σημαντικό σταθμό στην ιστορία των δημοτικών υποδομών και της καθημερινής μετακίνησης των κατοίκων.

Στις 9 Σεπτεμβρίου 1955 δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 250 η σύσταση της ΡΟΔΑ, ολοκληρώνοντας τη θεσμική διαδικασία δημιουργίας της δημοτικής επιχείρησης συγκοινωνιών. Η δημοσίευση ακολούθησε το σχετικό Βασιλικό Διάταγμα και έδωσε επίσημη υπόσταση στον νέο φορέα.

Η ΡΟΔΑ οργανώθηκε για να καλύψει τις ανάγκες αστικής και προαστιακής μετακίνησης σε μια Ρόδο που αναπτυσσόταν γρήγορα. Με την πάροδο των ετών το δίκτυό της επεκτάθηκε και έγινε βασικό μέρος των δημόσιων συγκοινωνιών της πόλης και της δυτικής πλευράς του νησιού.

Το 1965 προσγειώνεται στο αεροδρόμιο Μαριτσών το πρώτο αεριωθούμενο αεροσκάφος που αναφέρεται στην ιστορική αναδρομή του αεροδρομίου, προερχόμενο από τη Σουηδία. Το γεγονός σηματοδοτεί τη μετάβαση της Ρόδου στη νέα τεχνολογία των jet και στις ταχύτερες διεθνείς αερομεταφορές.

Η άφιξη αεριωθούμενων αεροσκαφών ήταν κρίσιμη για τη μαζική ανάπτυξη του τουρισμού. Για πλήρη τεκμηρίωση χρειάζονται ακόμη η ακριβής ημερομηνία, η αεροπορική εταιρεία και ο τύπος του συγκεκριμένου αεροσκάφους.