Σαν σήμερα
στη Ρόδο
Γεγονότα, άνθρωποι και ιστορίες που σημάδεψαν τη Ρόδο, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Χρονολόγιο: Ιταλοκρατία
148 αποτελέσματα
Ανοίγει αίθουσα Casino στο Grande Albergo delle Rose
Το 1929 αρχίζει να λειτουργεί αίθουσα καζίνο στο Grande Albergo delle Rose, ενισχύοντας τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα του μεγάλου ξενοδοχείου που είχε εγκαινιαστεί δύο χρόνια νωρίτερα. Η λειτουργία καζίνο εντάχθηκε στην προσπάθεια της ιταλικής διοίκησης να αναπτύξει τη Ρόδο ως διεθνή τουριστικό προορισμό.
Το ξενοδοχείο φιλοξένησε αργότερα σημαντικές προσωπικότητες και συνδέθηκε με σημαντικές στιγμές της νεότερης ιστορίας. Δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί η ακριβής ημέρα έναρξης λειτουργίας της αίθουσας καζίνο.
Δημιουργείται το γεωργικό κέντρο Peveragno Rodio
Το 1929 οργανώθηκε στην περιοχή της Καλαμώνας το γεωργικό κέντρο Peveragno Rodio, στο πλαίσιο της ιταλικής πολιτικής αγροτικού εποικισμού και εκμετάλλευσης γης στη Ρόδο. Για τον οικισμό παραχωρήθηκε μεγάλη έκταση, περίπου 3.500 εκταρίων, η οποία προοριζόταν για συστηματικές καλλιέργειες και οργανωμένη αγροτική παραγωγή.
Στην περιοχή αναπτύχθηκαν μεταξύ άλλων ελαιώνες, αμπέλια, οπωροφόρα και άλλες καλλιέργειες. Το όνομα Peveragno παραπέμπει στον τόπο καταγωγής του Ιταλού διοικητή Mario Lago και το εγχείρημα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των οργανωμένων αγροτικών εγκαταστάσεων της Ιταλοκρατίας.
Κατασκευάζεται το κτίριο των μετέπειτα Δημοτικών Χορωδιών Ρόδου
Το 1929, στη διάρκεια της Ιταλοκρατίας, ανεγέρθηκε στη Ρόδο κτίριο που συνδέθηκε αρχικά με τη λειτουργία του ιπποδρομίου και χρησιμοποιήθηκε ως στάβλος. Η σημερινή πολιτιστική του ταυτότητα απέχει πολύ από την πρώτη αυτή χρήση, η οποία αντανακλά μια διαφορετική εποχή στην πολεοδομική ιστορία της πόλης.
Μετά την παύση της ιπποδρομιακής δραστηριότητας, το κτίριο γνώρισε διαφορετικές χρήσεις. Η ιστορική αφήγηση για τις Δημοτικές Χορωδίες μνημονεύει μεταξύ άλλων διοικητικές και στρατιωτικές χρήσεις κατά τις επόμενες δεκαετίες. Οι ακριβείς χρονολογίες κάθε αλλαγής χρήσης απαιτούν περαιτέρω αρχειακή τεκμηρίωση.
Στη μεταπολεμική περίοδο το κτίριο συνδέθηκε με τη στέγαση των Δημοτικών Χορωδιών Ρόδου. Μαρτυρία για την ιστορία τους συσχετίζει την εξέλιξη αυτή με συζήτηση κατά την επίσκεψη του Προέδρου Κωνσταντίνου Τσάτσου στις 7 Μαρτίου 1977. Η επίσκεψη τεκμηριώνεται χωριστά στο αρχείο, αλλά δεν έχει βρεθεί ακόμη η ακριβής ημερομηνία παραχώρησης του κτιρίου.
Αρχαιολογικές έρευνες στην Κάμειρο Σκάλα αποκαλύπτουν ελληνιστικά κατάλοιπα
Το 1929 αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή της Καμείρου Σκάλας έφεραν στο φως κατάλοιπα που χρονολογούνται στην ελληνιστική περίοδο. Τα ευρήματα προστέθηκαν στα στοιχεία που δείχνουν ότι η δυτική ακτή της Ρόδου διατηρούσε οργανωμένη δραστηριότητα και θαλάσσιες συνδέσεις ήδη από την αρχαιότητα.
Η Κάμειρος Σκάλα βρίσκεται απέναντι από τη Χάλκη και κοντά στην αρχαία Κάμειρο, σε μια περιοχή με έντονο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Οι έρευνες βοήθησαν στην καλύτερη κατανόηση της κατοίκησης και της χρήσης του παράκτιου χώρου γύρω από ένα από τα σημαντικότερα αρχαία κέντρα του νησιού.
Χτίζεται το ξενοδοχείο Έλαφος στον Προφήτη Ηλία
Το 1929 κατασκευάστηκε στον Προφήτη Ηλία το Albergo del Cervo, το σημερινό ξενοδοχείο Έλαφος. Το κτήριο δημιουργήθηκε σε ορεινό περιβάλλον με πυκνή βλάστηση, ως μέρος της ανάπτυξης της περιοχής για αναψυχή και τουρισμό κατά την ιταλική διοίκηση.
Η αρχιτεκτονική του παραπέμπει σε ορεινά θέρετρα της βόρειας Ιταλίας και διαφοροποιείται έντονα από το μεσογειακό τοπίο της Ρόδου. Το συγκρότημα του Προφήτη Ηλία, μαζί με την κατοπινή Ελαφίνα, έγινε ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα της τουριστικής αρχιτεκτονικής της Ιταλοκρατίας.
Ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ΄ και η βασιλική οικογένεια φτάνουν στη Ρόδο
Στις 19 Μαΐου 1929 ο βασιλιάς της Ιταλίας Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ΄ και μέλη της βασιλικής οικογένειας αποβιβάζονται στη Ρόδο. Η επίσκεψη αποτελεί μέρος ευρύτερης περιοδείας στα Δωδεκάνησα κατά την περίοδο της ιταλικής κυριαρχίας.
Η βασιλική περιοδεία χρησιμοποιήθηκε από τη διοίκηση ως γεγονός υψηλού συμβολισμού, με επισκέψεις σε δημόσια έργα, κοινότητες και νεόδμητα συγκροτήματα. Στο ίδιο ταξίδι συνδέεται και η επίσκεψη στις νέες εγκαταστάσεις των Πηγών Καλλιθέας.
Ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ΄ επισκέπτεται τη μουσουλμανική κοινότητα της Ρόδου
Στις 21 Μαΐου 1929, στο πλαίσιο της επίσημης περιοδείας του στη Ρόδο, ο Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ΄ επισκέπτεται τη μουσουλμανική κοινότητα του νησιού. Συναντά εκπροσώπους της κοινότητας και τον Μουφτή, σε μία από τις στάσεις του προγράμματος της βασιλικής επίσκεψης.
Η καταγραφή προέρχεται από ιστορική μελέτη για την περιοδεία του 1929. Επειδή δεν έχει ακόμη εντοπιστεί το αντίστοιχο πρωτογενές τεκμήριο του Istituto Luce ή δημοσίευμα της εποχής, η ακριβής ημερομηνία πρέπει να διατηρείται με σχετική επιφύλαξη.
Εγκαινιάζονται οι Βασιλικές Θέρμες Καλλιθέας – Το πρώτο Υδρολογικό Συνέδριο στη Ρόδο
Την 1η Ιουλίου 1929 συνδέεται με τα επίσημα εγκαίνια των Βασιλικών Θερμών Καλλιθέας (Regie Terme di Calitea), ενός από τα πλέον χαρακτηριστικά δημόσια έργα της Ιταλοκρατίας στη Ρόδο. Οι ιαματικές πηγές της περιοχής ήταν γνωστές πριν από την κατασκευή του συγκροτήματος, όμως η ιταλική διοίκηση επιδίωξε να μετατρέψει τον τόπο σε οργανωμένο κέντρο θεραπείας, αναψυχής και προσέλκυσης επισκεπτών. Το έργο εντασσόταν στη συνολικότερη προσπάθεια του κυβερνήτη Μάριο Λάγκο να παρουσιάσει τη Ρόδο ως σύγχρονο μεσογειακό προορισμό με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία.
Το συγκρότημα διαμορφώθηκε με χαρακτηριστικές καμάρες, θόλους, στοές, εσωτερικές αυλές και διαδρομές που συνδέουν τα κτίρια με τον παράκτιο χώρο. Ο σχεδιασμός συνδέεται με τον αρχιτέκτονα Πιέτρο Λομπάρντι και η διακόσμηση με τον Αρμάντο Μπερναμπίτι. Η σύνθεση συνδύαζε διαφορετικές μεσογειακές αρχιτεκτονικές επιρροές, με τρόπο που εντασσόταν στο ιδιαίτερο τοπίο της Καλλιθέας. Οι εγκαταστάσεις προορίζονταν όχι μόνο για λουτροθεραπεία αλλά και για την προβολή μιας εικόνας οργανωμένης τουριστικής ανάπτυξης.
Οι εκδηλώσεις των εγκαινίων συνδέθηκαν άμεσα με το Πρώτο Περιφερειακό Υδρολογικό Συνέδριο. Στο πρωτοσέλιδο της 2ας Ιουλίου 1929 η εφημερίδα «Il Messaggero di Rodi», υπό τον τίτλο «S.E. il Governatore inaugura il 1° Congresso Idrologico Regionale e le Regie Terme di Calitea», περιγράφει την τελετή που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη Κυριακή, 30 Ιουνίου, καθώς και τη συμμετοχή γιατρών και επιστημόνων. Οι σύνεδροι ασχολήθηκαν με τα χαρακτηριστικά των νερών, τη δυνατότητα θεραπευτικής αξιοποίησής τους και την οργάνωση των υπηρεσιών. Μεταξύ των γιατρών που συνέβαλαν στην επιστημονική προβολή των πηγών ήταν ο Enea Brunetti, ο οποίος δημοσίευε στον τοπικό Τύπο σχετικά ιατρικά κείμενα. Έτσι, τα δημοσιεύματα τεκμηριώνουν τον εορτασμό και τη διοργάνωση ήδη από τις 30 Ιουνίου, ενώ η επίσημη ιστορική χρονολόγηση τοποθετεί τα εγκαίνια την 1η Ιουλίου 1929.
Οι Βασιλικές Θέρμες έγιναν σημαντικό σύμβολο της πολιτικής έργων και τουριστικής προβολής της Ρόδου κατά την Ιταλοκρατία. Στις επόμενες δεκαετίες οι χρήσεις τους μεταβλήθηκαν και το συγκρότημα γνώρισε περιόδους φθοράς και εγκατάλειψης. Η μεταγενέστερη αποκατάστασή του ανέδειξε ξανά τη μοναδική αρχιτεκτονική του και τη σημασία του ως ιστορικού μνημείου. Σήμερα η Καλλιθέα αποτελεί τόπο που συνδέει τη μνήμη της ιταλικής περιόδου, την ιστορία της ιατρικής και την εξέλιξη του τουρισμού στο νησί.
Αρχίζει επίσημα η παραγωγική λειτουργία του εργαστηρίου κεραμικών ICARO
Στις 24 Ιουλίου 1929, σύμφωνα με την εξειδικευμένη ιστορική έρευνα του Ceramopolis, άρχισε επίσημα η λειτουργία του εργαστηρίου της ιταλικής κεραμικής εταιρείας ICARO στη Ρόδο. Η εταιρεία είχε ιδρυθεί ήδη στις 19 Δεκεμβρίου 1928, γεγονός που πρέπει να διακρίνεται από την πραγματική έναρξη της παραγωγής.
Η οργάνωση του εργαστηρίου είχε προετοιμαστεί με τεχνικές δοκιμές στη σχολή κεραμικής της Faenza από το 1927 και με την πρόσκληση τεχνιτών που είχαν εργαστεί στην ιταλική κεραμοποιία. Πρώτος τεχνικός διευθυντής ανέλαβε ο Luigi De Lerma, με εμπειρία στο εργαστήριο Fontana Limite του Vietri. Στη συνέχεια εντάχθηκε στο εγχείρημα και ο Dario Poppi.
Βασική καλλιτεχνική αναφορά υπήρξαν τα περίφημα κεραμικά Ιζνίκ, τα οποία είχαν συνδεθεί στην αγορά τέχνης με τη Ρόδο εξαιτίας της παρουσίας τους σε αρχοντικά της Λίνδου. Το εργαστήριο δημιούργησε πιάτα, κανάτια, διακοσμητικά πλακίδια και άλλες χρηστικές ή καλλιτεχνικές μορφές, αναπτύσσοντας ιδιαίτερη παραγωγική ταυτότητα.
Το 1931 η ICARO μεταφέρθηκε σε νέο κτίριο μέσα στη Μεσαιωνική Πόλη, κοντά στην Οδό των Ιπποτών. Την ίδια χρονιά ήρθε στη Ρόδο και ο Egon Huber, ο οποίος συνδέθηκε με την περαιτέρω καλλιτεχνική εξέλιξη της επιχείρησης. Η δράση του εργοστασίου συνεχίστηκε μετά την Ιταλοκρατία υπό μεταγενέστερα εταιρικά σχήματα και με την ελληνική ονομασία ΙΚΑΡΟΣ.
Η συγκεκριμένη ημερομηνία παραδίδεται από μεταγενέστερη εξειδικευμένη παρουσίαση· δεν έχει ανακτηθεί ακόμη η πρωτότυπη ανακοίνωση της 24ης Ιουλίου 1929, γι' αυτό παραμένει ανοιχτός ο τελικός αρχειακός έλεγχος.
Πολύνεκρο δυστύχημα με προσκυνητές που επέστρεφαν από τον Άγιο Σουλά
Στις 30 Ιουλίου 1929, ημέρα της εορτής του Αγίου Σουλά στη Σορωνή, ένα μεταφορικό αυτοκίνητο που μετέφερε πανηγυριστές προς την πόλη της Ρόδου εξετράπη της πορείας του και συγκρούστηκε με οικοδομή στον δρόμο Τριάντας–Ρόδου. Η ημερομηνία συνάγεται από δημοσίευμα της «Ροδιακής» της Δευτέρας 5 Αυγούστου 1929, το οποίο γράφει ότι το δυστύχημα συνέβη «την παρελθούσαν Τρίτην».
Ο οδηγός ήταν ο Στυλιανός Πανταζής, από τη Βιλλανόβα, σημερινό Παραδείσι. Κατά την περιγραφή της εφημερίδας, το όχημα ξεκίνησε από τον χώρο του πανηγυριού περίπου στη 1.30 μ.μ. με περίπου είκοσι επιβάτες και παρέλαβε ακόμη έναν πεζό κατά τη διαδρομή. Μετά την περιοχή των Κρητικών, κοντά στο κτήμα του Ηλία Ακάβη και στο σημείο της παλιάς Χοχλακούρας, το αυτοκίνητο προσέκρουσε σε κτίσμα και καταστράφηκε.
Η εφημερίδα απαριθμεί αρχικά εννέα νεκρούς: Σάββα Παπαγεωργίου, Ελένη Βεζυράκη, Νικόλαο Καράμπελα, Ι. Σκλάβα, Λοίλιο Πέροιτς, Α. Βιτσεντνίνη, Ν. Μπρουσάλη, Κωνσταντίνο Γ. Παστελλάκη και Ρόζα Σκλάβου. Καταγράφονται επίσης έντεκα τραυματίες, ανάμεσά τους ο οδηγός. Η γραφή ορισμένων επωνύμων προέρχεται από μεταγραφή του δημοσιεύματος και πρέπει να ελεγχθεί στο πρωτότυπο.
Σε επόμενες παραγράφους του ίδιου αποσπάσματος αναφέρεται ότι υπέκυψε στα τραύματά του ο Εμμανουήλ Σωτηρόπουλος, πεθερός του επίσης νεκρού Σάββα Παπαγεωργίου. Καταγράφεται και δεύτερος μεταγενέστερος θάνατος ενός Ιωάννη, με επώνυμο «Ταμπουράς» στη νεκρολογία και «Καμπούρης» στον αρχικό κατάλογο των τραυματιών. Ο πιθανός τελικός απολογισμός είναι επομένως τουλάχιστον έντεκα νεκροί, αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Τους τραυματίες περισυνέλεξαν περίοικοι και άνδρες των ιταλικών αρχών και τους μετέφεραν στο νοσοκομείο. Ο γενικός διοικητής Mario Lago και η σύζυγός του Donna Ottavia, καθώς και ο δήμαρχος Alfonso Biliotti, επισκέφθηκαν τους τραυματίες. Οι κηδείες οργανώθηκαν με δημόσια δαπάνη, με ακολουθίες στον ορθόδοξο ναό του Νεοχωρίου και στην καθολική Santa Maria.
Η ελληνόγλωσση σελίδα «Αγγελιαφόρος» ανακοίνωσε έρανο για τις οικογένειες, με εισφορές της διοίκησης, του Δήμου και ιδιωτών. Η τραγωδία συγκλόνισε τη Ρόδο και αποτυπώνει τόσο τη μεγάλη συμμετοχή στο πανηγύρι του Αγίου Σουλά όσο και τις δυσκολίες των πρώτων οδικών μεταφορών. Η ακριβής ταύτιση των θυμάτων και η χρονική σειρά των κηδειών παραμένουν αντικείμενο αρχειακής έρευνας.
Κατατίθεται η πρώτη αίτηση αναγνώρισης του Ιάλυσου
Στις 31 Δεκεμβρίου 1929 κατατέθηκε η πρώτη επίσημη αίτηση για την αναγνώριση του αθλητικού συλλόγου της Ιαλυσού. Μαζί με την αίτηση υποβλήθηκαν η ιδρυτική πράξη και το καταστατικό, σε μια προσπάθεια να αποκτήσει ο σύλλογος θεσμική υπόσταση κάτω από το διοικητικό καθεστώς της ιταλικής περιόδου.
Η διαδικασία δεν ήταν απλή, καθώς οι ελληνικοί αθλητικοί και πολιτιστικοί σύλλογοι λειτουργούσαν μέσα σε αυστηρό πλαίσιο ελέγχου. Η κίνηση αυτή αποτελεί πρώιμο σταθμό στην ιστορία του οργανωμένου αθλητισμού στην Ιαλυσό και προαναγγέλλει την κατοπινή διαδρομή του συλλόγου.
Ολοκληρώνεται το κτίριο της Banca d’Italia – σημερινή Τράπεζα της Ελλάδος στη Ρόδο
Το 1930 ολοκληρώνεται στο Μανδράκι το κτίριο της Banca d’Italia, που σήμερα στεγάζει υπηρεσίες της Τράπεζας της Ελλάδος. Η κατασκευή του εντάχθηκε στη δημιουργία ενός νέου διοικητικού και οικονομικού κέντρου κατά την Ιταλοκρατία.
Η μνημειακή αρχιτεκτονική του κτιρίου αντανακλά τη σημασία που απέδιδε η τότε διοίκηση στις δημόσιες και οικονομικές υποδομές της πόλης. Το έτος ολοκλήρωσης είναι επιβεβαιωμένο, όχι όμως συγκεκριμένη ημέρα εγκαινίων.
Σχετικά ιστορικά άρθρα & τεκμήρια
Δημοσιεύματα, ιστορικές πηγές και τεκμήρια που συμπληρώνουν το χρονολόγιο της Ρόδου.
Οι άγνωστοι Δήμαρχοι της Ρόδου – Τα χρέη του Δήμου και τα 500 γρόσια
Ιστορική έρευνα για την οθωμανική δημοτική διοίκηση, τους δημάρχους και τα αρχειακά τεκμήρια.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Ιερολοχίτες στη Ρόδο: Η άγνωστη ιστορία των καταδρομών του 1945
Οι νυχτερινές επιχειρήσεις του Ιερού Λόχου σε Ρόδο και Αλιμιά, η δράση στη Σύμη και τη Νίσυρο και οι τελευταίες ημέρες της Κατοχής το 1945.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Στη Ρόδο κατασκευάστηκε ο πρώτος υπολογιστής της ανθρωπότητας; Τα επιστημονικά στοιχεία που συνδέουν τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων με το νησί
Η πιθανή ροδιακή προέλευση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, ο Ίππαρχος, ο Ποσειδώνιος και τα Αλίεια μέσα από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις.
Η άγνωστη Επανάσταση της Ρόδου το 1821: Οι Φιλικοί, η προδοσία και το σχέδιο απελευθέρωσης του 1828
Αναλυτική ιστορική έρευνα για τον Μητροπολίτη Αγάπιο, τους Ρόδιους Φιλικούς, τις φυλακίσεις και την οργανωμένη προσπάθεια απελευθέρωσης της Ρόδου το 1828.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Οι άγνωστοι Ασκάρι της Ρόδου – Η ιστορική φωτογραφία του 1912–1913
Ιστορική έρευνα για τη φωτογραφία των Ερυθραίων Ασκάρι στο Μανδράκι το 1912–1913 και τη σχέση του Ameglio με τις αποικιακές μονάδες.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Ο Μιχαήλ ο Ρόδιος που κατέκτησε τις θάλασσες: Από τα κουπιά μιας γαλέρας στην κορυφή του βενετικού στόλου
Η ιστορία του Μιχαήλ του Ρόδιου, η μαρτυρία της 5ης Ιουνίου 1401, η σταδιοδρομία στον βενετικό στόλο και το σπάνιο ναυτικό χειρόγραφό του.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Οι Ροδίτες που έφυγαν το 1523 με τους Ιππότες και δημιούργησαν μια νέα πατρίδα στη Μάλτα – Η επταετής περιπλάνηση και οι οικογένειες που άφησαν ιστορία
Η φυγή από τη Ρόδο, η επταετής διαδρομή του Τάγματος μέχρι τη Μάλτα, οι εκκλησίες και οι κατονομασμένες οικογένειες της ροδιακής κοινότητας.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Από τη Ρόδο στη Γαλλία: Η άγνωστη ιστορία μιας ροδιακής οικογένειας που ακολούθησε τους Ιωαννίτες Ιππότες το 1523
Οι Ρόδιοι Nicole και Marie Topigony και ο Michel Paschipaudi στο Le Burgaud της Γαλλίας, η πολιτογράφηση του 1535 και το οικογενειακό παρεκκλήσι του 1556. Συνέχεια της έρευνας για την έξοδο των Ιωαννιτών.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Αντίρροδος: Το νησί 600 χιλιόμετρα μακριά που ζήλεψε τη λάμψη της Ρόδου
Ιστορικό αφιέρωμα του Rodosreport για την Αντίρροδο και τη σύνδεση του ονόματός της με τη Ρόδο.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Έντονα φαινόμενα σε Αρχάγγελο και Κολύμπια – Αναμένεται επιδείνωση το βράδυ
Ρεπορτάζ της 1ης Νοεμβρίου 2026 για τις πρώτες επιπτώσεις της κακοκαιρίας Agneta στην ανατολική Ρόδο.
Εικόνες καταστροφής στον Αρχάγγελο – Κόπασε προς το παρόν η κακοκαιρία
Η εικόνα των πλημμυρών στον Αρχάγγελο μετά τη δύσκολη νύχτα της 1ης προς τη 2α Νοεμβρίου 2026.
