Σαν σήμερα
στη Ρόδο
Γεγονότα, άνθρωποι και ιστορίες που σημάδεψαν τη Ρόδο, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Χρονολόγιο: Ιταλοκρατία
148 αποτελέσματα
Χιλιάδες Δωδεκανήσιοι διαδηλώνουν στη Νέα Υόρκη
Στις 3 Φεβρουαρίου 1935 πραγματοποιείται στη Νέα Υόρκη μεγάλο συλλαλητήριο της δωδεκανησιακής διασποράς, με χιλιάδες συμμετέχοντες. Η κινητοποίηση στρέφεται κατά της ιταλικής φασιστικής πολιτικής στα Δωδεκάνησα και ζητά την ελευθερία των νησιών.
Ψήφισμα της συγκέντρωσης διαβιβάζεται σε αμερικανικούς και διεθνείς θεσμούς, δείχνοντας τον ενεργό ρόλο της ομογένειας στον δωδεκανησιακό αγώνα.
Ιδρύεται η S.A.I.T.R., η ταπητουργία της Ρόδου
Στις 23 Φεβρουαρίου 1935 ιδρύθηκε στη Ρόδο η S.A.I.T.R. (Stabilimento Arte Italiana Tappeti Rodi), οργανωμένη επιχείρηση ταπητουργίας της ιταλικής περιόδου. Η δραστηριότητά της εντάχθηκε στην πολιτική ανάπτυξης βιοτεχνιών και βιομηχανιών που θα αξιοποιούσαν τεχνικές χειροτεχνίας και θα παρήγαν προϊόντα με εμπορική και τουριστική αξία.
Η ταπητουργία αποτελεί μία από τις λιγότερο γνωστές πλευρές της βιομηχανικής ιστορίας της Ρόδου. Η S.A.I.T.R. συνδέθηκε με την οργανωμένη παραγωγή χαλιών και υφαντών και προστέθηκε στο ευρύ δίκτυο μεταποιητικών επιχειρήσεων που δημιουργήθηκαν στο νησί κυρίως κατά τις δεκαετίες του 1920 και του 1930.
Αναχωρούν οι επτά πρώτοι υλοτόμοι από το Τρεντίνο με προορισμό τη Ρόδο
Στις 28 Φεβρουαρίου 1935 αναχώρησε από την κοιλάδα Val di Fiemme, στην περιοχή του Τρεντίνο της βόρειας Ιταλίας, μια ομάδα επτά έμπειρων υλοτόμων με προορισμό τη Ρόδο. Το ταξίδι εντασσόταν στο σχέδιο της ιταλικής διοίκησης για την αξιοποίηση των δασών του νησιού και την εγκατάσταση εργατικών οικογενειών σε έναν οργανωμένο οικισμό, που αργότερα ονομάστηκε Campochiaro και σήμερα είναι γνωστός ως Ελεούσα.
Οι πρώτοι επτά δασεργάτες καταγράφονται ως Leone Degiampietro, Basilio Tavernar, Silvio Tavernar, Ernesto Selle, Giulio Bonelli, Valentino Vinante και Giacinto Boschetto. Είχαν εμπειρία στη διαχείριση της ξυλείας, στην κοπή δέντρων και στις εργασίες που απαιτούσε μια οργανωμένη δασική εκμετάλλευση. Η παρουσία τους προηγήθηκε της μαζικότερης άφιξης των οικογενειών, που πραγματοποιήθηκε αργότερα μέσα στο 1935.
Η πρωτοβουλία συνδεόταν με την προσπάθεια του κυβερνήτη Mario Lago να αναπτύξει την οικονομική εκμετάλλευση των δασών της Ρόδου και με την παράλληλη πολιτική ιταλικού εποικισμού. Ο οικισμός που δημιουργήθηκε στα δάση του κεντρικού νησιού απέκτησε κατοικίες και κοινωφελείς εγκαταστάσεις, ενώ η ιστορία του αποτυπώνει τόσο την εργασία των δασεργατών όσο και τις πολιτικές επιδιώξεις της Ιταλοκρατίας.
Η 28η Φεβρουαρίου τεκμηριώνει την αναχώρηση από την Ιταλία. Δεν είναι γνωστή η ακριβής ημέρα κατά την οποία οι επτά άνδρες αποβιβάστηκαν στη Ρόδο.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος φτάνει στη Ρόδο μετά το κίνημα του 1935
Στις 16 Μαρτίου 1935 ο Ελευθέριος Βενιζέλος έφτασε στη Ρόδο με ιταλικό αντιτορπιλικό, λίγες ημέρες μετά την αποτυχία του κινήματος του 1935. Η άφιξή του στο νησί αποτέλεσε έναν ενδιάμεσο σταθμό στην πορεία του προς την Ιταλία και στη συνέχεια προς τη Γαλλία, σε μια δραματική στιγμή της πολιτικής του διαδρομής.
Κατά την παραμονή του στη Ρόδο συνδέθηκε με το Grande Albergo delle Rose. Τοπικές ιστορικές αναφορές σημειώνουν ότι εκεί έδωσε την τελευταία διεθνή δημοσιογραφική του συνέντευξη, ενώ η επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερη συμβολική σημασία επειδή πραγματοποιήθηκε σε ένα ελληνικό νησί που βρισκόταν τότε υπό ιταλική διοίκηση.
Οικογένειες δασεργατών επιβιβάζονται στο Μπρίντιζι για την Ελεούσα της Ρόδου
Την 1η Νοεμβρίου 1935, οικογένειες δασεργατών από την κοιλάδα Fiemme της βόρειας Ιταλίας επιβιβάστηκαν σε πλοίο στο Μπρίντιζι με προορισμό τη Ρόδο. Η μετακίνησή τους αποτέλεσε σημαντική φάση της εγκατάστασης Ιταλών εποίκων στον δασικό οικισμό Campochiaro, που αργότερα μετονομάστηκε σε Ελεούσα.
Οι νέοι κάτοικοι ακολουθούσαν τους πρώτους ειδικευμένους υλοτόμους που είχαν αναχωρήσει για τη Ρόδο νωρίτερα την ίδια χρονιά. Η εγκατάσταση δεν περιοριζόταν σε μια προσωρινή δασική αποστολή: αφορούσε οικογένειες που θα ζούσαν και θα εργάζονταν κοντά στα δάση, σε κατοικίες και υποδομές που οργανώθηκαν από την ιταλική διοίκηση.
Το Campochiaro συνδέθηκε με τη συστηματική υλοτομία, τις εργασίες επεξεργασίας ξυλείας και τη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στο εσωτερικό της Ρόδου. Η δημιουργία του εντασσόταν ταυτόχρονα στην οικονομική στρατηγική και στην εποικιστική πολιτική της Ιταλοκρατίας.
Η ημερομηνία της 1ης Νοεμβρίου αφορά την επιβίβαση στο Μπρίντιζι. Η ακριβής ημέρα αποβίβασης των οικογενειών στη Ρόδο δεν έχει ακόμη εξακριβωθεί.
Δημιουργείται ο αγροτικός οικισμός San Marco στη νότια Ρόδο
Το 1936 δημιουργήθηκε στη νότια Ρόδο, κοντά στην Κατταβιά, ο οργανωμένος αγροτικός οικισμός San Marco. Ο οικισμός αποτέλεσε μέρος του προγράμματος εγκατάστασης αγροτικών κοινοτήτων που προωθούσε η ιταλική διοίκηση στα Δωδεκάνησα.
Το San Marco σχεδιάστηκε με κατοικίες, κοινόχρηστα κτήρια και εκτάσεις καλλιέργειας, ώστε οι εγκατεστημένες οικογένειες να λειτουργούν μέσα σε οργανωμένο αγροτικό μοντέλο. Τα κατάλοιπα του οικισμού αποτελούν σήμερα τεκμήριο μιας ιδιαίτερης φάσης της αγροτικής και κοινωνικής ιστορίας της νότιας Ρόδου.
Θεμελιώνεται ο καθολικός ναός του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης στη Ρόδο
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1936 πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο η τελετή τοποθέτησης του θεμέλιου λίθου του καθολικού ναού του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης. Στην τελετή παρέστησαν ο καθολικός αρχιεπίσκοπος Giovanni Maria Emilio Castellani και ο Ιταλός κυβερνήτης των Δωδεκανήσων Mario Lago. Η ανέγερση του ναού πραγματοποιήθηκε στα χρόνια της Ιταλοκρατίας, όταν η πόλη επεκτεινόταν έξω από τα μεσαιωνικά τείχη και δημιουργούνταν νέες δημόσιες και θρησκευτικές υποδομές.
Ο ναός ανεγέρθηκε κοντά στην Πύλη του Αγίου Αθανασίου, ανάμεσα στις περιοχές Ακαντιάς και Αγίου Ιωάννη, για την εξυπηρέτηση της καθολικής κοινότητας. Το κτίριο σχεδίασε ο Ιταλός αρχιτέκτονας Armando Bernabiti και την κατασκευή του ανέλαβε ο μηχανικός Vellini. Η πρόσοψή του ξεχωρίζει για τις τρεις καμάρες που αντιστοιχούν στις τρεις εισόδους, ενώ ολόκληρο το συγκρότημα, μαζί με το καμπαναριό και τους βοηθητικούς χώρους, επενδύθηκε με χαρακτηριστική πέτρα από τα Κοσκινού.
Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 1939. Στο εσωτερικό του ναού οι τρεις κλίτες και οι χώροι του ιερού διακοσμήθηκαν με υλικά και έργα τέχνης που μαρτυρούν τη φροντίδα της εποχής για την κατασκευή του. Ο Ιταλός ζωγράφος Pietro Gaudenzi φιλοτέχνησε τις τοιχογραφίες στον χώρο του χορού, καθώς και έργα των πλευρικών βωμών. Το 1940 προστέθηκε εκκλησιαστικό όργανο και δεκατέσσερις ανάγλυφες παραστάσεις της Οδού του Σταυρού από τερακότα, έργα του γλύπτη Monteleone.
Ο Άγιος Φραγκίσκος αναδείχθηκε σε κεντρικό χώρο λατρείας της καθολικής παρουσίας στη Ρόδο και παραμένει ένα χαρακτηριστικό μνημείο της νεότερης αρχιτεκτονικής ιστορίας της πόλης. Ιστορική περιγραφή φωτογραφίας του 1939 αναφέρει ότι άγαλμα του Αγίου Φραγκίσκου βρισκόταν τότε επάνω από την είσοδο, αλλά η συγκεκριμένη θέση και οποιαδήποτε μεταγενέστερη μετακίνησή του δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί με ταυτοποιημένη φωτογραφία ή τεχνικό αρχείο. Για τον λόγο αυτό το στοιχείο διατηρείται ως ερευνητική πληροφορία, όχι ως αποδεδειγμένο γεγονός.
Αρχίζει η ιταλική ανακατασκευή του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου
Το 1937 αρχίζει η μεγάλη ιταλική ανακατασκευή του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου στη Μεσαιωνική Πόλη. Οι εργασίες συνεχίστηκαν έως περίπου το 1940 και διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό τη σημερινή εικόνα του μνημείου, το οποίο είχε υποστεί σοβαρές καταστροφές σε προηγούμενους αιώνες.
Η επέμβαση δεν ήταν απλή συντήρηση αλλά εκτεταμένη ανακατασκευή, με αρχιτεκτονικές επιλογές της εποχής και μεταφορά ψηφιδωτών κυρίως από την Κω. Το διάστημα των εργασιών είναι τεκμηριωμένο, όχι όμως μία συγκεκριμένη ημέρα έναρξης.
Περιορίζεται δραστικά η ελληνική εκπαίδευση στη Ρόδο
Κατά το σχολικό έτος 1937–1938 η πολιτική ιταλοποίησης της εκπαίδευσης στη Ρόδο εντάθηκε δραστικά. Ελληνικά σχολεία έκλεισαν, περιορίστηκαν ή μετατράπηκαν, ενώ η χρήση της ελληνικής γλώσσας και το περιεχόμενο της διδασκαλίας τέθηκαν κάτω από αυστηρότερο έλεγχο των ιταλικών αρχών.
Οι αλλαγές επηρέασαν βαθιά την ελληνική κοινότητα, για την οποία το σχολείο αποτελούσε βασικό φορέα γλώσσας, ταυτότητας και κοινωνικής συνοχής. Η περίοδος αυτή συγκαταλέγεται στις πιο πιεστικές φάσεις της εκπαιδευτικής πολιτικής της Ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα.
Αρχίζει να λειτουργεί το Reale Istituto di Ricerche Biologiche – σημερινό Ενυδρείο
Το 1937 αρχίζει να λειτουργεί στη Ρόδο το Reale Istituto di Ricerche Biologiche, στο κτίριο που σήμερα στεγάζει τον Υδροβιολογικό Σταθμό και το Ενυδρείο. Το κτίριο είχε κατασκευαστεί την περίοδο 1934–1935 και σχεδιάστηκε για επιστημονική έρευνα της θαλάσσιας ζωής.
Η ίδρυση και λειτουργία του ινστιτούτου αποτέλεσαν σημαντικό σταθμό για τη θαλάσσια βιολογική έρευνα στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Η ακριβής ημέρα έναρξης λειτουργίας δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί.
Αρχίζει η λειτουργία του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Βιολογίας
Το 1937 άρχισε να λειτουργεί στη Ρόδο το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, στο κτήριο που σήμερα στεγάζει το Ενυδρείο. Η εγκατάσταση δημιουργήθηκε για τη συστηματική επιστημονική μελέτη της θαλάσσιας ζωής της ανατολικής Μεσογείου και συνδύαζε ερευνητικούς χώρους με ενυδρειακές δεξαμενές.
Το Ινστιτούτο αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους επιστημονικούς θεσμούς που ιδρύθηκαν στο νησί κατά την ιταλική περίοδο. Μετά την Ενσωμάτωση οι λειτουργίες του εξελίχθηκαν και το κτήριο συνέχισε να υπηρετεί την έρευνα, την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τη δημόσια παρουσίαση της θαλάσσιας πανίδας.
Η αναφερόμενη παύση λειτουργίας του ιπποδρομίου της Ρόδου
Το 1937 τοποθετείται σε ιστορική αφήγηση η παύση λειτουργίας του ιπποδρομίου της Ρόδου, μιας εγκατάστασης που ανήκε στις δραστηριότητες της πόλης κατά την Ιταλοκρατία. Η χρονολογία είναι χρήσιμη ως σημείο αναφοράς, αλλά παραμένει προς επιβεβαίωση με σύγχρονα δημοσιεύματα ή διοικητικά τεκμήρια.
Με τον ιππόδρομο συνδέεται το κτίριο που είχε κατασκευαστεί το 1929 ως στάβλος και το οποίο αργότερα άλλαξε χρήσεις. Η διαδρομή του κτιρίου αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο οι εγκαταστάσεις μιας εποχής μπορούν να αποκτήσουν εντελώς διαφορετικό ρόλο στη ζωή της πόλης.
Σήμερα το ίδιο κτίριο είναι γνωστό από τη σχέση του με τις Δημοτικές Χορωδίες Ρόδου. Η ιστορία της στέγασής τους συνδέεται, σε μεταγενέστερη αφήγηση, με την επίσκεψη του Προέδρου Κωνσταντίνου Τσάτσου στις 7 Μαρτίου 1977. Για την οριστική καταχώριση της παύσης του ιπποδρομίου αναζητείται η ακριβής ημέρα και πρωτογενής πηγή.
Σχετικά ιστορικά άρθρα & τεκμήρια
Δημοσιεύματα, ιστορικές πηγές και τεκμήρια που συμπληρώνουν το χρονολόγιο της Ρόδου.
Οι άγνωστοι Δήμαρχοι της Ρόδου – Τα χρέη του Δήμου και τα 500 γρόσια
Ιστορική έρευνα για την οθωμανική δημοτική διοίκηση, τους δημάρχους και τα αρχειακά τεκμήρια.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Ιερολοχίτες στη Ρόδο: Η άγνωστη ιστορία των καταδρομών του 1945
Οι νυχτερινές επιχειρήσεις του Ιερού Λόχου σε Ρόδο και Αλιμιά, η δράση στη Σύμη και τη Νίσυρο και οι τελευταίες ημέρες της Κατοχής το 1945.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Στη Ρόδο κατασκευάστηκε ο πρώτος υπολογιστής της ανθρωπότητας; Τα επιστημονικά στοιχεία που συνδέουν τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων με το νησί
Η πιθανή ροδιακή προέλευση του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, ο Ίππαρχος, ο Ποσειδώνιος και τα Αλίεια μέσα από τις επιστημονικές δημοσιεύσεις.
Η άγνωστη Επανάσταση της Ρόδου το 1821: Οι Φιλικοί, η προδοσία και το σχέδιο απελευθέρωσης του 1828
Αναλυτική ιστορική έρευνα για τον Μητροπολίτη Αγάπιο, τους Ρόδιους Φιλικούς, τις φυλακίσεις και την οργανωμένη προσπάθεια απελευθέρωσης της Ρόδου το 1828.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Οι άγνωστοι Ασκάρι της Ρόδου – Η ιστορική φωτογραφία του 1912–1913
Ιστορική έρευνα για τη φωτογραφία των Ερυθραίων Ασκάρι στο Μανδράκι το 1912–1913 και τη σχέση του Ameglio με τις αποικιακές μονάδες.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Ο Μιχαήλ ο Ρόδιος που κατέκτησε τις θάλασσες: Από τα κουπιά μιας γαλέρας στην κορυφή του βενετικού στόλου
Η ιστορία του Μιχαήλ του Ρόδιου, η μαρτυρία της 5ης Ιουνίου 1401, η σταδιοδρομία στον βενετικό στόλο και το σπάνιο ναυτικό χειρόγραφό του.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Οι Ροδίτες που έφυγαν το 1523 με τους Ιππότες και δημιούργησαν μια νέα πατρίδα στη Μάλτα – Η επταετής περιπλάνηση και οι οικογένειες που άφησαν ιστορία
Η φυγή από τη Ρόδο, η επταετής διαδρομή του Τάγματος μέχρι τη Μάλτα, οι εκκλησίες και οι κατονομασμένες οικογένειες της ροδιακής κοινότητας.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Από τη Ρόδο στη Γαλλία: Η άγνωστη ιστορία μιας ροδιακής οικογένειας που ακολούθησε τους Ιωαννίτες Ιππότες το 1523
Οι Ρόδιοι Nicole και Marie Topigony και ο Michel Paschipaudi στο Le Burgaud της Γαλλίας, η πολιτογράφηση του 1535 και το οικογενειακό παρεκκλήσι του 1556. Συνέχεια της έρευνας για την έξοδο των Ιωαννιτών.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Αντίρροδος: Το νησί 600 χιλιόμετρα μακριά που ζήλεψε τη λάμψη της Ρόδου
Ιστορικό αφιέρωμα του Rodosreport για την Αντίρροδο και τη σύνδεση του ονόματός της με τη Ρόδο.
Αρχειακές πηγές & τεκμήρια
Έντονα φαινόμενα σε Αρχάγγελο και Κολύμπια – Αναμένεται επιδείνωση το βράδυ
Ρεπορτάζ της 1ης Νοεμβρίου 2026 για τις πρώτες επιπτώσεις της κακοκαιρίας Agneta στην ανατολική Ρόδο.
Εικόνες καταστροφής στον Αρχάγγελο – Κόπασε προς το παρόν η κακοκαιρία
Η εικόνα των πλημμυρών στον Αρχάγγελο μετά τη δύσκολη νύχτα της 1ης προς τη 2α Νοεμβρίου 2026.
