Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 7 Αυγούστου 1980 ιδρύθηκε στη Ρόδο ο «Σύλλογος Ραδιοερασιτεχνών Ρόδου», ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο για την οργανωμένη ενασχόληση με τις ασύρματες επικοινωνίες στο νησί. Η συγκεκριμένη ημέρα τεκμηριώνεται από το άρθρο 1 του μεταγενέστερου καταστατικού της Ένωσης Ραδιοερασιτεχνών Δωδεκανήσου, όπου καταγράφεται ρητά η ίδρυση του αρχικού συλλόγου στη Ρόδο στις 7 Αυγούστου 1980 και η μετονομασία του σε Ε.Ρ.Δ.

Την εποχή εκείνη, πριν από την εξάπλωση της κινητής τηλεφωνίας και του διαδικτύου, οι ραδιοερασιτέχνες μπορούσαν να επικοινωνούν με σταθμούς σε άλλα νησιά, στην ηπειρωτική Ελλάδα και στο εξωτερικό χρησιμοποιώντας δικό τους εξοπλισμό και τις κατάλληλες ραδιοσυχνότητες. Πέρα από την τεχνική γνώση και την προσωπική επαφή με τον κόσμο, ο σύλλογος έδωσε σταδιακά έμφαση στην εκπαίδευση, στη συνεργασία των μελών και στην αξία των εναλλακτικών δικτύων σε περιόδους ανάγκης.

Στη δημιουργία και την ανάπτυξη του πρώτου συλλόγου αναφέρονται ως πρωτεργάτες ο γυναικολόγος Γιάννης Βασιλάκης, ο ξενοδόχος Νίκος Κρητικός, ο επιχειρηματίας Νίκος Χατζηγαβριήλ, ο Βασίλης Βασιλειάδης και ο Βασίλης Κουγιός. Πρόκειται για ονόματα που έχουν καταγραφεί σε ιστορική προφορική μαρτυρία και όχι για επίσημα επαληθευμένο ή πλήρη κατάλογο ιδρυτικών μελών.

Κατά το επίσημο ιστορικό του σωματείου, το αρχικό συλλογικό διακριτικό κλήσης ήταν SV5SW και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε το SV5JK. Στα τέλη του 1997, μετά από αλλαγή του καταστατικού, ο Σύλλογος Ραδιοερασιτεχνών Ρόδου έλαβε την ονομασία «Ένωση Ραδιοερασιτεχνών Δωδεκανήσου». Ακολούθησαν τα διακριτικά SV5RDS και SZ5RDS, με το τελευταίο να ταυτίζεται με τη σύγχρονη παρουσία της Ένωσης.

Η πορεία του συλλόγου συνδέθηκε με τη δημιουργία και συντήρηση ραδιοερασιτεχνικών υποδομών, την εκπαίδευση νέων χειριστών και τη διαθεσιμότητα εθελοντών σε περιστάσεις κατά τις οποίες οι επικοινωνίες είναι ιδιαίτερα κρίσιμες. Στη μεγάλη δασική πυρκαγιά της Ρόδου τον Αύγουστο του 1987 καταγράφεται συμμετοχή ραδιοερασιτεχνών στη μεταφορά πληροφοριών και στην υποστήριξη επικοινωνιών. Η ιστορική συνέχεια της Ένωσης φωτίζει έναν λιγότερο γνωστό αλλά ουσιαστικό τομέα εθελοντικής προσφοράς στα Δωδεκάνησα.

Στις 14 Δεκεμβρίου 2023, το Δημοτικό Σχολείο Ζηπαρίου στην Κω πραγματοποίησε μια ξεχωριστή εκπαιδευτική σύνδεση με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Μέσω ραδιοεπικοινωνίας στη ζώνη VHF, μαθητές του σχολείου είχαν την ευκαιρία να απευθύνουν ερωτήσεις σε αστροναύτη που βρισκόταν σε τροχιά γύρω από τη Γη, στο πλαίσιο του διεθνούς εκπαιδευτικού προγράμματος ARISS (Amateur Radio on the International Space Station).

Η σύνδεση είχε προγραμματιστεί για τις 15:17, ώρα Ελλάδας, με την παρουσίαση της δράσης να αρχίζει νωρίτερα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ΕΡΤ, στον όμιλο αστρονομίας του σχολείου συμμετείχαν 23 μαθητές, οι οποίοι προετοιμάστηκαν για να συζητήσουν θέματα που αφορούν τη ζωή στο διάστημα, την επιστημονική έρευνα και την καθημερινότητα του πληρώματος.

Η επικοινωνία μέσω ασυρμάτου διαφέρει από μια συνηθισμένη διαδικτυακή τηλεδιάσκεψη: απαιτεί κατάλληλο εξοπλισμό, συντονισμό συχνοτήτων και αξιοποίηση του σύντομου χρονικού διαστήματος κατά το οποίο ο διαστημικός σταθμός βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση για την επίγεια ραδιοζεύξη. Για τα παιδιά, η εμπειρία έφερε σε άμεση επαφή τη σχολική γνώση με την αστρονομία, τη φυσική και την πρακτική εφαρμογή των τηλεπικοινωνιών.

Στην προετοιμασία και την τεχνική υποστήριξη της επικοινωνίας συνέβαλαν ραδιοερασιτέχνες των Δωδεκανήσων, με καταγεγραμμένη συμμετοχή της Ένωσης Ραδιοερασιτεχνών Δωδεκανήσου. Έτσι, η πρωτοβουλία απέκτησε ιδιαίτερη σημασία και για την ιστορία του οργανωμένου ραδιοερασιτεχνισμού στην περιοχή.

Το γεγονός πραγματοποιήθηκε στην Κω και όχι στη Ρόδο. Συμπεριλαμβάνεται στην ιστορική συλλογή ως γεγονός δωδεκανησιακού ενδιαφέροντος, λόγω της συνεργασίας με την Ένωση που έχει την ιστορική της αφετηρία στη Ρόδο. Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η τεχνογνωσία και η εθελοντική συνεργασία μπορούν να προσφέρουν μια σπάνια εκπαιδευτική εμπειρία στους μαθητές των νησιών.