Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 25 Οκτωβρίου 1951 ο πρώην Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος Τρύφωνος έλαβε τον τίτλο του Μητροπολίτη Αμασείας. Η μεταβολή αυτή ήρθε έπειτα από μια πολυκύμαντη εκκλησιαστική διαδρομή που είχε συνδεθεί στενά με τα Δωδεκάνησα και τις πολιτικές αλλαγές της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου.

Ο Απόστολος είχε υπηρετήσει ως Μητροπολίτης Ρόδου και παρέμεινε σημαντική μορφή της τοπικής Εκκλησίας. Πέθανε στη Ρόδο το 1957, αφήνοντας πίσω του μακρά ποιμαντική και διοικητική παρουσία σε μία εποχή βαθιάς μετάβασης για το νησί.

Στις 29 Νοεμβρίου 1957 πέθανε στη Ρόδο ο πρώην Μητροπολίτης Απόστολος Τρύφωνος, μία από τις σημαντικότερες μορφές της τοπικής Εκκλησίας κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Η ποιμαντορία του συνέπεσε με τη μακρά περίοδο της Ιταλοκρατίας και με τις αναταράξεις που προκάλεσε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος στα Δωδεκάνησα.

Ο Απόστολος είχε εκλεγεί Μητροπολίτης Ρόδου το 1913 και συνδέθηκε με τη θρησκευτική και κοινωνική ζωή του νησιού σε εποχή έντονων πιέσεων προς τον ελληνικό πληθυσμό και τους θεσμούς του. Οι αντιπαραθέσεις γύρω από την εκκλησιαστική αυτονομία και την εκπαιδευτική πολιτική της ιταλικής διοίκησης σφράγισαν μεγάλο μέρος της θητείας του.

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής το πρόσωπό του συνδέθηκε με προσπάθειες προστασίας κατοίκων σε συνθήκες πολεμικής ανασφάλειας. Η ιστορία της Μητρόπολης καταγράφει παρεμβάσεις για την αποτροπή εκτελέσεων και για την προστασία σημαντικών σημείων της πόλης από καταστροφές, μεταξύ των οποίων και η Νέα Αγορά.

Το 1946 παραιτήθηκε από τη Μητρόπολη Ρόδου, έχοντας διακονήσει επί περισσότερες από τρεις δεκαετίες σε μια ιδιαίτερα δύσκολη ιστορική συγκυρία. Ο θάνατός του το 1957 έκλεισε μία πορεία που συνδέθηκε με τις δοκιμασίες και τη μετάβαση της Ρόδου από την ξένη διοίκηση στην ενσωμάτωσή της στο ελληνικό κράτος.

Στις 19 Αυγούστου 1959 άρχισε στη Ρόδο η συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών. Η διεθνής συνάντηση συγκέντρωσε εκκλησιαστικές αντιπροσωπείες και ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη Ρόδο σε τόπο διεθνών επαφών.

Οι εργασίες συνεχίστηκαν έως τα τέλη Αυγούστου και συνδέθηκαν με σημαντικές συζητήσεις για τις σχέσεις των χριστιανικών Εκκλησιών και την οικουμενική κίνηση.

Στις 24 Σεπτεμβρίου 1961 άρχισε στη Ρόδο η Α΄ Πανορθόδοξη Διάσκεψη, με εκπροσώπους των Ορθόδοξων Εκκλησιών. Οι εργασίες της συνεχίστηκαν έως την 1η Οκτωβρίου και αποτέλεσαν κρίσιμο βήμα στην προσπάθεια επανασύνδεσης και συντονισμού των Ορθόδοξων Εκκλησιών μετά από δεκαετίες πολιτικών και εκκλησιαστικών ανακατατάξεων.

Η σημασία της διάσκεψης ξεπερνούσε τα στενά εκκλησιαστικά όρια. Η Ρόδος βρισκόταν σε μια περιοχή ιδιαίτερης γεωπολιτικής σημασίας και στις εργασίες συμμετείχαν αντιπροσωπείες από Εκκλησίες χωρών του σοβιετικού και ανατολικοευρωπαϊκού μπλοκ. Αυτό ήταν αρκετό για να προκαλέσει το ενδιαφέρον των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Αποχαρακτηρισμένο έγγραφο της CIA δείχνει ότι η υπηρεσία παρακολουθούσε τη διάσκεψη και ανέλυε τις θέσεις και τη συμπεριφορά των σοβιετικών και ανατολικοευρωπαϊκών αντιπροσωπειών. Έτσι μια σημαντική εκκλησιαστική συνάντηση στη Ρόδο μετατράπηκε ταυτόχρονα σε μικρό επεισόδιο του Ψυχρού Πολέμου.

Η διάσκεψη της Ρόδου αποτέλεσε τελικά έναν από τους σημαντικούς σταθμούς της μακράς προπαρασκευαστικής διαδικασίας που, πολλές δεκαετίες αργότερα, οδήγησε στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Στις 22 Μαΐου 1990, ο αρχιμανδρίτης Αμφιλόχιος Τσούκος ενθρονίστηκε ηγούμενος της Ιεράς Μονής Ταξιάρχη Μιχαήλ Θαρρίου στη Ρόδο. Καταγόμενος από τη Λάρδο, είχε προηγουμένως υπηρετήσει ως εκπαιδευτικός και ιεραπόστολος, με παρουσία τόσο στην Πάτμο όσο και στην Αφρική. Η ανάληψη των νέων καθηκόντων του σηματοδότησε την έναρξη μιας προσπάθειας αναβίωσης της μοναστικής ζωής σε έναν τόπο με βαθιές εκκλησιαστικές ρίζες.

Κατά τα επόμενα χρόνια ο Αμφιλόχιος συνέβαλε στην επάνδρωση και ανασυγκρότηση της μονής, στην ενίσχυση της γυναικείας μοναστικής κοινότητας της Παναγίας Υψενής και στην ανάπτυξη πνευματικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικών δράσεων. Στο έργο του συνδέθηκαν επίσης εκκλησιασικά μέσα ενημέρωσης, βιβλιοπωλείο και παιδικές κατασκηνώσεις. Η 22α Μαΐου 1990 αποτελεί έτσι αφετηρία μιας περιόδου που άφησε ουσιαστικό αποτύπωμα στη θρησκευτική και κοινωνική ζωή της Ρόδου.

Στις 9 Ιουλίου 2005, στον Καθεδρικό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στη Ρόδο, τελέστηκε η εις επίσκοπον χειροτονία του Αμφιλοχίου Τσούκου, ο οποίος είχε εκλεγεί στις 15 Ιουνίου τιτουλάριος Επίσκοπος Ερυθρών και βοηθός του Μητροπολίτη Ρόδου Κυρίλλου. Στη χειροτονία προεξήρχε ο Μητροπολίτης Κύριλλος με τη συμμετοχή και άλλων αρχιερέων. Ήταν ένα σημαντικό εκκλησιαστικό γεγονός για τον καταγόμενο από τη Λάρδο κληρικό, που είχε ήδη συνδέσει το όνομά του με την ανασυγκρότηση της Μονής Θαρρίου.

Η ανάδειξη του Αμφιλοχίου στον επισκοπικό βαθμό ακολούθησε μακρά διαδρομή στη μοναστική ζωή, τη διδασκαλία και την ιεραποστολή. Η διακονία του ως βοηθού επισκόπου στη Ρόδο υπήρξε σύντομη: τον Οκτώβριο του ίδιου έτους εξελέγη Μητροπολίτης Νέας Ζηλανδίας, αναλαμβάνοντας ευθύνη για ορθόδοξες κοινότητες σε μεγάλη γεωγραφική έκταση του Ειρηνικού. Η χειροτονία της 9ης Ιουλίου παραμένει διακριτός σταθμός της προσωπικής του πορείας και της πρόσφατης εκκλησιαστικής ιστορίας του νησιού.

Στις 13 Οκτωβρίου 2005, η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξέλεξε ομόφωνα τον Επίσκοπο Ερυθρών Αμφιλόχιο Τσούκο Μητροπολίτη Νέας Ζηλανδίας. Ο ιεράρχης καταγόταν από τη Λάρδο της Ρόδου και είχε υπηρετήσει επί πολλά χρόνια ως ηγούμενος της ιστορικής Μονής Θαρρίου. Η εκλογή του πραγματοποιήθηκε μόλις λίγους μήνες μετά τη χειροτονία του ως επισκόπου στη Ρόδο και σήμανε την ανάληψη νέας αποστολής, μακριά από τη γενέτειρά του.

Η εκκλησιαστική του πορεία στη Νέα Ζηλανδία συνδέθηκε με την υποστήριξη ενοριών και με ιεραποστολικές πρωτοβουλίες στα νησιά του Ειρηνικού, μεταξύ άλλων στα Φίτζι. Μεταφέροντας την εμπειρία από τον μοναχισμό και την κοινωνική προσφορά στη Ρόδο, ανέπτυξε δραστηριότητα σε περιοχές με μεγάλες γεωγραφικές αποστάσεις και ιδιαίτερες ανάγκες. Η 13η Οκτωβρίου 2005 καταγράφεται ως σημαντική ημερομηνία της διεθνούς εκκλησιαστικής παρουσίας ενός κληρικού με βαθιά σχέση με το νησί.

Στις 22 Σεπτεμβρίου 2010 εκοιμήθη στη Ρόδο ο πρώην Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος Β΄ Διμέλης. Είχε υπηρετήσει την τοπική Εκκλησία από το 1988 έως το 2004, σε μια περίοδο κατά την οποία αναπτύχθηκαν εκκλησιαστικές, κοινωνικές και ποιμαντικές δραστηριότητες σε ολόκληρο το νησί.

Ο Απόστολος Διμέλης καταγόταν από τον Αρχάγγελο της Ρόδου. Στις 5 Μαΐου 1988 εξελέγη Μητροπολίτης Ρόδου και στις 22 Μαΐου πραγματοποιήθηκε η ενθρόνισή του. Είχε ήδη διανύσει μακρά εκκλησιαστική πορεία, με προηγούμενη αρχιερατική διακονία πριν από την ανάληψη της ιστορικής Μητρόπολης του τόπου καταγωγής του.

Κατά την αρχιερατεία του ανεγέρθηκαν νέοι ναοί και ανακαινίστηκαν μονές, μεταξύ των οποίων το Θάρρι και η Παναγία Υψενή. Δημιουργήθηκαν ή ενισχύθηκαν εκκλησιαστικές κατασκηνώσεις και κοινωνικές δραστηριότητες, ενώ η λειτουργία του τηλεοπτικού σταθμού «ΘΑΡΡΙ» συνδέθηκε με την προσπάθεια της Μητρόπολης να επικοινωνήσει με περισσότερους κατοίκους.

Τον Απρίλιο του 2004 αποσύρθηκε από την ενεργό υπηρεσία, παραμένοντας στη Ρόδο μέχρι το τέλος της ζωής του. Η εκδημία του το 2010 έκλεισε μία μακρά πορεία που συνδέθηκε με τη θρησκευτική ζωή της πόλης και των χωριών της.

Στις 27 Νοεμβρίου 2013 η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου αποφασίζει την αναγραφή του Οσίου Μελετίου του εν Υψενή στο Αγιολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Η απόφαση επισημοποιεί την εκκλησιαστική αναγνώριση μιας μορφής που είναι βαθιά συνδεδεμένη με τη θρησκευτική παράδοση της Ρόδου.

Ο Όσιος Μελέτιος συνδέεται με την Ιερά Μονή Παναγίας Υψενής και η μνήμη του τιμάται στις 12 Φεβρουαρίου. Η αγιοκατάταξη αποτέλεσε σημαντικό γεγονός για τη Μητρόπολη Ρόδου και τους πιστούς του νησιού.

Στις 12 Φεβρουαρίου 2014 πραγματοποιήθηκε στην Ιερά Μονή Υψενής ο πρώτος επίσημος εορτασμός του Οσίου Μελετίου μετά την αγιοκατάταξή του. Η απόφαση για την αναγραφή του στο Αγιολόγιο είχε ληφθεί τον Νοέμβριο του 2013, αναγνωρίζοντας επισήμως μια μορφή που η τοπική παράδοση τιμούσε ήδη επί μακρόν.

Ο Όσιος Μελέτιος συνδέεται στενά με τη Λάρδο και τη Μονή Υψενής, της οποίας θεωρείται κτίτορας και ανακαινιστής. Ο επίσημος εορτασμός ενίσχυσε τη θέση του στη σύγχρονη αγιολογική και προσκυνηματική παράδοση της Ρόδου.

Στις 16 Οκτωβρίου 2020 εκοιμήθη ο Μητροπολίτης Ιταλίας και Μελίτης Γεννάδιος, κατά κόσμον Τσαμπίκος Ζερβός, γέννημα και θρέμμα της Κρεμαστής Ρόδου. Είχε σπουδάσει στην Πατμιάδα και στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και χειροτονήθηκε διάκονος το 1960 από τον Μητροπολίτη Ρόδου Σπυρίδωνα, πριν αρχίσει μια μακρά εκκλησιαστική διακονία στην Ιταλία.

Το 1996 εξελέγη Μητροπολίτης Ιταλίας και Μελίτης και κατά την ποιμαντορία του αναπτύχθηκαν δεκάδες ενορίες και μοναστικές κοινότητες. Παρέμεινε στενά δεμένος με τη γενέτειρά του και είχε τιμηθεί από τον Δήμο Ρόδου με το Χρυσό Μετάλλιο της πόλης. Ο θάνατός του προκάλεσε ιδιαίτερη συγκίνηση τόσο στην Ιταλία όσο και στη Ρόδο.

Το βράδυ του Σαββάτου 14 Φεβρουαρίου 2026, στις 23:52, εκοιμήθη στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου ο Μητροπολίτης πρώην Γάνου και Χώρας Αμφιλόχιος Τσούκος. Η εκδημία του ανακοινώθηκε από την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, προκαλώντας συγκίνηση στον τόπο καταγωγής του και στους ανθρώπους που είχαν συνδεθεί με την εκκλησιαστική του διακονία.

Ο κατά κόσμον Αδαμάντιος Τσούκος καταγόταν από τη Λάρδο. Φοίτησε στην Πατμιάδα Εκκλησιαστική Σχολή και στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, ακολουθώντας πορεία που συνδέθηκε ιδιαίτερα με την ορθόδοξη εξωτερική ιεραποστολή και την παρουσία της Εκκλησίας στην Ωκεανία.

Στα τελευταία στάδια της ζωής του αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας. Νοσηλεύτηκε αρχικά στη Σάμο και ακολούθως μεταφέρθηκε στη Ρόδο, όπου παρέμεινε στο νοσοκομείο μέχρι τον θάνατό του. Η ανακοίνωση της εκδημίας εκδόθηκε την επόμενη ημέρα, αλλά η επίσημα καταγεγραμμένη ημερομηνία θανάτου είναι η 14η Φεβρουαρίου.

Η εξόδιος ακολουθία τελέστηκε στις 19 Φεβρουαρίου στον Καθεδρικό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στη Ρόδο, ενώ ο ενταφιασμός πραγματοποιήθηκε στο κοιμητήριο της Μονής Θαρρίου. Η εκκλησιαστική του πορεία αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο της ιστορίας της Λάρδου και της Ρόδου.