Σαν σήμερα
στη Ρόδο

Στις 3 Μαΐου 1481 ένας εξαιρετικά ισχυρός σεισμός έπληξε τη Ρόδο και προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στην πόλη, στις οχυρώσεις και σε κτήρια. Η δόνηση αποτέλεσε το κύριο γεγονός μιας μακράς σεισμικής ακολουθίας που είχε αρχίσει με προσεισμούς και συνεχίστηκε με ισχυρούς μετασεισμούς.

Η καταστροφή ήρθε μόλις έναν χρόνο μετά τη μεγάλη οθωμανική πολιορκία του 1480. Οι Ιωαννίτες Ιππότες αναγκάστηκαν έτσι να επιταχύνουν εκτεταμένα έργα αποκατάστασης και ενίσχυσης των τειχών, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα τις συνέπειες του πολέμου και της φυσικής καταστροφής.

Στις 5 Μαΐου 1481, δύο ημέρες μετά τον καταστροφικό κύριο σεισμό, νέος ισχυρός μετασεισμός συγκλόνισε τη Ρόδο. Η δόνηση επιβάρυνε κτήρια και οχυρώσεις που είχαν ήδη υποστεί σοβαρές ζημιές και αύξησε την ανασφάλεια των κατοίκων.

Η ακολουθία του 1481 δεν περιορίστηκε σε ένα μόνο μεγάλο γεγονός αλλά περιλάμβανε διαδοχικές ισχυρές δονήσεις επί μήνες. Για τους Ιωαννίτες η σεισμική κρίση δημιούργησε τεράστιες ανάγκες ανοικοδόμησης σε μια πόλη που είχε μόλις δοκιμαστεί από την οθωμανική πολιορκία.

Στις 12 Μαΐου 1481 η σεισμική ακολουθία της Ρόδου συνεχίστηκε με ακόμη έναν μεγάλο μετασεισμό. Οι επαναλαμβανόμενες δονήσεις προκαλούσαν νέες καταρρεύσεις και εμπόδιζαν την ομαλή αποκατάσταση των ζημιών που είχε αφήσει ο κύριος σεισμός της 3ης Μαΐου.

Η χρονιά του 1481 καταγράφεται στις ιστορικές σεισμολογικές μελέτες ως μία από τις πιο καταστροφικές για το νησί. Οι συνέπειες των σεισμών επηρέασαν τόσο τον αστικό ιστό όσο και τις οχυρώσεις, επιταχύνοντας μεγάλα έργα επισκευής και ενίσχυσης.

Στις 3 Οκτωβρίου 1481, νέος μεγάλος σεισμός και τσουνάμι πλήττουν τη Ρόδο. Η μακρά σεισμική ακολουθία του 1481 συνεχίζεται με ισχυρό σεισμό και τσουνάμι που πλημμυρίζει την παράκτια ζώνη της πόλης. Στις 3 Οκτωβρίου 1481 νέος ισχυρός σεισμός πλήττει τη Ρόδο και προκαλεί τσουνάμι.

Οι ιστορικές αναφορές περιγράφουν κύματα που εισχώρησαν στην παράκτια ζώνη της πόλης, σε μία περίοδο κατά την οποία το νησί βίωνε ήδη μακρά σεισμική ακολουθία.

Στις 18 Δεκεμβρίου 1481 η Ρόδος συγκλονίστηκε από ακόμη μία ισχυρή σεισμική δόνηση, στο πλαίσιο της μεγάλης σεισμικής ακολουθίας που έπληξε το νησί εκείνη τη χρονιά. Οι διαδοχικοί σεισμοί ήρθαν λίγο μετά την οθωμανική πολιορκία του 1480, σε μια περίοδο κατά την οποία η πόλη και οι οχυρώσεις της βρίσκονταν ήδη σε φάση αποκατάστασης.

Οι ιστορικές και σεισμολογικές μελέτες καταγράφουν το 1481 ως μία από τις πιο καταστροφικές σεισμικές χρονιές για τη Ρόδο. Οι ζημιές επιβάρυναν σημαντικά το δομημένο περιβάλλον και ανάγκασαν τους Ιωαννίτες να συνδυάσουν την ανοικοδόμηση από τον πόλεμο με εκτεταμένες επισκευές μετά τους σεισμούς.

Στις 18 Ιουνίου 1483 ο Bernhard von Breydenbach και η ομάδα του, στην οποία συμμετείχαν ο Δομινικανός Felix Fabri και ο ζωγράφος Erhard Reuwich, φτάνουν στη Ρόδο καθ’ οδόν προς τους Αγίους Τόπους.

Το ταξίδι τους απέκτησε ιδιαίτερη ιστορική σημασία χάρη στις εκδόσεις και τις απεικονίσεις που ακολούθησαν. Η στάση στη Ρόδο προσφέρει μία ακόμη χρονολογημένη μαρτυρία για το νησί στην περίοδο των Ιωαννιτών.

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1494 ο Pietro Casola βρίσκεται στη Ρόδο κατά την επιστροφή του από προσκύνημα στους Αγίους Τόπους. Η αφήγησή του περιγράφει την πόλη των Ιωαννιτών, τις εκκλησίες, τις οχυρώσεις και τις εντυπώσεις των ταξιδιωτών από τη στάση στο νησί.

Η μαρτυρία του είναι ιδιαίτερα χρήσιμη επειδή καταγράφει τη Ρόδο μόλις δεκατέσσερα χρόνια μετά τη μεγάλη οθωμανική πολιορκία του 1480.

Τα ξημερώματα της 3ης Ιουλίου 1503 πέθανε στη Ρόδο ο Πιερ ντ’ Ομπισόν, ύστερα από περίπου 27 χρόνια στη θέση του Μεγάλου Μαγίστρου των Ιωαννιτών Ιπποτών. Η ζωή του είχε συνδεθεί στενά με την άμυνα του νησιού απέναντι στην οθωμανική απειλή και, κυρίως, με τη μεγάλη πολιορκία του 1480, όταν οι υπερασπιστές της Ρόδου απέκρουσαν μια επίθεση που έθεσε σε δοκιμασία την ίδια την επιβίωση του Τάγματος στην ανατολική Μεσόγειο.

Ο ντ’ Ομπισόν είχε εκλεγεί στην ηγεσία του Τάγματος στις 17 Ιουνίου 1476. Προτού ακόμη αναλάβει το ανώτατο αξίωμα, είχε συμβάλει στον σχεδιασμό και στην ενίσχυση των οχυρώσεων. Στη διάρκεια της πολιορκίας του 1480 τραυματίστηκε και έγινε μία από τις κεντρικές μορφές της αντίστασης. Μετά την αποχώρηση των οθωμανικών στρατευμάτων, ασχολήθηκε συστηματικά με την αποκατάσταση των ζημιών και την προσαρμογή της άμυνας στα νέα όπλα και τις πολιορκητικές τεχνικές.

Η είδηση του θανάτου του προκάλεσε έντονη κινητοποίηση στη Ρόδο. Ιστορικές μελέτες που αξιοποιούν έγγραφα του Συμβουλίου του Τάγματος περιγράφουν την προετοιμασία της σορού και την έκθεσή της στο Παλάτι. Αναφέρουν ακόμη ότι στη δημόσια εκδήλωση πένθους συμμετείχαν πολλοί κάτοικοι και ότι ο Έλληνας μητροπολίτης με τον κλήρο του απέδωσε τιμές. Την επόμενη ημέρα, 4 Ιουλίου, πραγματοποιήθηκε η πομπή για την ταφή του στον ναό του Αγίου Ιωάννη στο Κολλάκιο.

Η καταγραφή αυτή έχει ιδιαίτερη αξία, επειδή φωτίζει όχι μόνο τη διοίκηση των Ιπποτών αλλά και τις σχέσεις της με την κοινωνία της Ρόδου. Παρότι οι περιγραφές των τελετών μπορεί να περιέχουν τη δραματικότητα που χαρακτήριζε τις αφηγήσεις της εποχής, δείχνουν πόσο σημαντικό πρόσωπο θεωρούνταν ο ντ’ Ομπισόν στη δημόσια ζωή του νησιού.

Ο θάνατός του σηματοδότησε το τέλος μιας από τις πιο αναγνωρίσιμες περιόδους της Ιπποτοκρατίας. Η Ρόδος παρέμεινε στην κατοχή του Τάγματος για ακόμη σχεδόν δύο δεκαετίες, μέχρι την οθωμανική κατάκτηση του 1522. Η μνήμη του ντ’ Ομπισόν παραμένει συνδεδεμένη με τα μεσαιωνικά τείχη, τις οχυρώσεις και την επιτυχημένη άμυνα του 1480.

Στις 26 Ιουνίου 1522, αρχίζει η μεγάλη οθωμανική πολιορκία της Ρόδου. Ο οθωμανικός στόλος φτάνει στη Ρόδο και αρχίζει η πολιορκία που θα οδηγήσει στο τέλος της Ιπποτοκρατίας. Στις 26 Ιουνίου 1522 ο μεγάλος οθωμανικός στόλος φτάνει στη Ρόδο και αρχίζει η πολιορκία της πόλης.

Η σύγκρουση θα διαρκέσει περίπου έξι μήνες και θα οδηγήσει στο τέλος της κυριαρχίας των Ιωαννιτών στο νησί.

Στις 28 Ιουλίου 1522 ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής φτάνει στη Ρόδο και αναλαμβάνει προσωπικά τη διεύθυνση της πολιορκίας. Η παρουσία του υπογραμμίζει τη μεγάλη στρατηγική σημασία που είχε η κατάληψη του νησιού για την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η πολιορκία είχε αρχίσει νωρίτερα, με τους Ιωαννίτες Ιππότες να υπερασπίζονται τα οχυρωματικά έργα της πόλης. Η άφιξη του σουλτάνου συνδέεται με την κλιμάκωση των επιχειρήσεων, που συνεχίστηκαν επί μήνες και κατέληξαν στην παράδοση της Ρόδου τον Δεκέμβριο του 1522. Η οθωμανική κατάκτηση άλλαξε την ιστορική πορεία του νησιού.

Στις 4 Σεπτεμβρίου 1522, οθωμανικές νάρκες ανοίγουν μεγάλο ρήγμα στον αγγλικό προμαχώνα. Δύο μεγάλες εκρήξεις κάτω από το αγγλικό τμήμα των οχυρώσεων καταστρέφουν τμήμα του τείχους και προκαλούν σφοδρές μάχες. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1522 δύο μεγάλες οθωμανικές νάρκες εκρήγνυνται κάτω από τον αγγλικό προμαχώνα και ανοίγουν μεγάλο ρήγμα στα τείχη.

Οι επιτιθέμενοι εισχωρούν στο σημείο, αλλά οι υπερασπιστές κατορθώνουν να τους απωθήσουν ύστερα από σφοδρές συγκρούσεις.

Στις 24 Σεπτεμβρίου 1522, μεγάλη γενική οθωμανική επίθεση στα τείχη της Ρόδου. Οι οθωμανικές δυνάμεις εξαπολύουν μαζική επίθεση στους προμαχώνες Ισπανίας, Αγγλίας, Προβηγκίας και Ιταλίας. Στις 24 Σεπτεμβρίου 1522 εξαπολύεται μεγάλη γενική οθωμανική επίθεση εναντίον των προμαχώνων της Ρόδου.

Η μάχη διαρκεί όλη την ημέρα και ο προμαχώνας της Ισπανίας αλλάζει χέρια δύο φορές πριν η επίθεση τελικά ανακοπεί.