Μια απρόσμενη κατεύθυνση στην προσπάθεια πρόληψης μιας από τις πιο επίμονες παρενέργειες της χημειοθεραπείας παρουσιάζει νέα επιστημονική μελέτη. Ερευνητές του University of Texas MD Anderson Cancer Center διαπίστωσαν ότι η ψιλοκυβίνη μπόρεσε να προστατεύσει τα περιφερικά νεύρα από βλάβες που προκαλούν διαφορετικά χημειοθεραπευτικά φάρμακα σε προκλινικά μοντέλα.
Το εύρημα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον επειδή η περιφερική νευροπάθεια που σχετίζεται με τη χημειοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα, πόνο, αυξημένη ευαισθησία στο κρύο και απώλεια αισθητικότητας. Σε ορισμένους ασθενείς τα συμπτώματα επιμένουν ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της αντικαρκινικής θεραπείας.
Τι έδειξαν τα πειράματα
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science. Οι ερευνητές εξέτασαν την ψιλοκυβίνη σε προκλινικά μοντέλα με χημειοθεραπευτικούς παράγοντες όπως η cisplatin, η paclitaxel και η docetaxel.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ακόμη και δύο δόσεις πριν από τη χημειοθεραπεία ήταν αρκετές ώστε να περιοριστούν χαρακτηριστικά της νευρικής βλάβης. Διατηρήθηκε καλύτερα η αίσθηση της αφής, προστατεύθηκαν οι αισθητικές νευρικές απολήξεις και μειώθηκε η υπερευαισθησία στο κρύο.
Ένα κρίσιμο στοιχείο ήταν ότι στα συγκεκριμένα πειραματικά μοντέλα η ψιλοκυβίνη δεν φάνηκε να μειώνει την αντικαρκινική αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας. Αυτό είναι απαραίτητο να εξετάζεται όταν δοκιμάζεται οποιαδήποτε πρόσθετη ουσία παράλληλα με αντικαρκινική αγωγή.
Ο ρόλος των μιτοχονδρίων
Οι επιστήμονες προσπάθησαν παράλληλα να κατανοήσουν τον μηχανισμό πίσω από το αποτέλεσμα. Τα δεδομένα τους δείχνουν ότι σημαντικό ρόλο παίζουν οι υποδοχείς σεροτονίνης 5 HT2A στα περιφερικά νεύρα.
Η χημειοθεραπεία μπορεί να διαταράξει τη μετακίνηση των μιτοχονδρίων μέσα στους νευράξονες. Τα μιτοχόνδρια λειτουργούν ως βασικές μονάδες παραγωγής ενέργειας των κυττάρων και η σωστή κατανομή τους είναι κρίσιμη για τις μεγάλες και ενεργειακά απαιτητικές νευρικές ίνες.
Η ψιλοκυβίνη φάνηκε να ενεργοποιεί μια αλληλουχία μοριακών σημάτων που διατηρούσε τη μεταφορά και την κατανομή των μιτοχονδρίων, βοηθώντας έτσι τις νευρικές απολήξεις να διατηρήσουν την ενεργειακή τους ισορροπία.
Όταν οι ερευνητές μπλόκαραν τον συγκεκριμένο υποδοχέα σεροτονίνης, η προστατευτική δράση χάθηκε. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ένα μη παραισθησιογόνο μόριο που ενεργοποιεί την ίδια οδό προκάλεσε παρόμοια νευροπροστατευτική επίδραση. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί την προοπτική μελλοντικών φαρμάκων που ενδεχομένως θα αξιοποιούν τον μηχανισμό χωρίς τις ψυχοδραστικές επιδράσεις της ψιλοκυβίνης.
Δεν αποτελεί ακόμη θεραπεία για ασθενείς
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην ερμηνεία τους. Η έρευνα είναι προκλινική και τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί σήμερα να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια ή αποτελεσματικότητα για την πρόληψη της νευροπάθειας σε ανθρώπους που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία.
Η δοσολογία, οι πιθανές αλληλεπιδράσεις με αντικαρκινικά φάρμακα, οι ψυχιατρικές και καρδιαγγειακές επιδράσεις και η αποτελεσματικότητα σε διαφορετικούς τύπους καρκίνου πρέπει να αξιολογηθούν σε ελεγχόμενες κλινικές μελέτες.
Το MD Anderson αναφέρει ότι τα νέα δεδομένα υποστηρίζουν την κλινική αξιολόγηση της προσέγγισης σε μελέτη Φάσης 2. Αυτό θα είναι ένα σημαντικό επόμενο βήμα για να φανεί αν η νευροπροστασία που παρατηρήθηκε στα πειραματικά μοντέλα μπορεί να μεταφερθεί στην κλινική πράξη.
Η επιστημονική ανακοίνωση και ο σύνδεσμος προς τη δημοσίευση είναι διαθέσιμα στο MD Anderson Cancer Center.
