Επιστημονική καταγραφή λαγοκέφαλων στα Δωδεκάνησα – Στόχος να βρεθούν αποτελεσματικοί τρόποι περιορισμού τους
Μια νέα επιστημονική προσπάθεια για την καλύτερη κατανόηση και διαχείριση του λαγοκέφαλου ξεκινά στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο, με τη Ρόδο, την Κάρπαθο και το Καστελλόριζο να βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας.
Η δράση έχει λάβει την έγκριση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και θα βρίσκεται σε εξέλιξη έως το τέλος του 2027.
Στόχος των επιστημόνων είναι να συγκεντρώσουν ουσιαστικά δεδομένα για την παρουσία, την πυκνότητα και τη συμπεριφορά του Lagocephalus sceleratus, ενός ξενικού είδους που έχει πλέον ισχυρή παρουσία στις ελληνικές θάλασσες και ιδιαίτερα στις νοτιοανατολικές περιοχές του Αιγαίου.
Πρώτα η Ρόδος και στη συνέχεια Κάρπαθος και Καστελλόριζο
Το ερευνητικό πρόγραμμα προβλέπει αρχικά εργασίες στη Ρόδο, ενώ στη συνέχεια η έρευνα θα επεκταθεί στην Κάρπαθο και στο Καστελλόριζο.
Οι επιστήμονες θέλουν να διαπιστώσουν πόσο εύκολα συγκεντρώνονται οι λαγοκέφαλοι σε συγκεκριμένα σημεία, πώς αντιδρούν σε ελεγχόμενα μέσα προσέλκυσης και κατά πόσο μπορούν να παγιδευτούν με αποτελεσματικό και συστηματικό τρόπο.
Τα στοιχεία που θα συλλεχθούν αναμένεται να χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση πιθανών μεθόδων διαχείρισης του πληθυσμού τους.
Ειδική υποθαλάσσια κατασκευή για την παρακολούθησή τους
Κεντρικό εργαλείο της έρευνας θα είναι μία πειραματική υποθαλάσσια διάταξη, σχεδιασμένη ώστε να προσελκύει και να συγκεντρώνει λαγοκέφαλους σε ελεγχόμενο χώρο.
Η εγκατάσταση θα περιλαμβάνει ειδικό κλωβό, σύστημα αγκύρωσης και στήριξης, καθώς και την απαραίτητη σήμανση για τον εντοπισμό και την ασφαλή λειτουργία της.
Δεν πρόκειται απλώς για μια παγίδα. Η διάταξη θα λειτουργήσει ουσιαστικά ως ένα υποθαλάσσιο «παρατηρητήριο», δίνοντας στους ερευνητές τη δυνατότητα να παρακολουθούν τον τρόπο με τον οποίο τα ψάρια προσεγγίζουν, κινούνται και παραμένουν γύρω από την εγκατάσταση.
Κάμερες και τηλεκατευθυνόμενα υποβρύχια
Η συμπεριφορά των λαγοκέφαλων θα καταγράφεται μέσω υποβρύχιων καμερών, ενώ στο πρόγραμμα προβλέπεται και η χρήση τηλεκατευθυνόμενων υποβρύχιων οχημάτων, γνωστών ως ROV.
Με τη βοήθεια του εξοπλισμού αυτού οι επιστήμονες θα μπορούν να επιθεωρούν την εγκατάσταση και να συλλέγουν εικόνες και δεδομένα χωρίς να απαιτείται σε κάθε περίπτωση η κατάδυση ανθρώπινου προσωπικού.
Παράλληλα, υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης συστημάτων τηλεμετρίας και επικοινωνίας, ώστε να παρακολουθείται η κατάσταση της διάταξης και να μεταφέρονται δεδομένα από το πεδίο.
Τι ακριβώς θα μετρούν οι επιστήμονες
Κατά τη διάρκεια της έρευνας θα δημιουργείται αναλυτικό αρχείο για κάθε παρατήρηση.
Θα καταγράφονται η ημερομηνία, η ώρα, η γεωγραφική θέση, το βάθος, ο αριθμός των ψαριών που εμφανίζονται ή παγιδεύονται, καθώς και το διαθέσιμο φωτογραφικό και βιντεοληπτικό υλικό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμπεριφορά των λαγοκέφαλων κοντά στον κλωβό, καθώς τα δεδομένα αυτά μπορούν να δείξουν εάν μία τέτοια μέθοδος θα μπορούσε στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί εκ των προτέρων πόσα άτομα θα παγιδευτούν, καθώς αυτό εξαρτάται από την πυκνότητα του πληθυσμού σε κάθε περιοχή αλλά και από τη χρονική διάρκεια λειτουργίας της διάταξης.
Δειγματοληψίες μόνο όταν είναι απαραίτητες
Η βασική φιλοσοφία της έρευνας είναι η παρακολούθηση και η αξιολόγηση της συμπεριφοράς του είδους.
Η συλλογή ολόκληρων ψαριών ή βιολογικού υλικού θα πραγματοποιείται μόνο όταν αυτό απαιτείται για την επιστημονική μελέτη και πάντα στο πλαίσιο των όρων που προβλέπει η σχετική άδεια.
Όλες οι διαδικασίες θα γίνονται βάσει της ισχύουσας ελληνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Αναζητούν πρακτικούς τρόπους αντιμετώπισης
Το μεγάλο ερώτημα που επιχειρεί να απαντήσει η έρευνα είναι κατά πόσο μπορεί να δημιουργηθεί μια αποτελεσματική μέθοδος συγκέντρωσης και ελεγχόμενης απομάκρυνσης λαγοκέφαλων από περιοχές όπου ο πληθυσμός τους είναι αυξημένος.
Τα επιστημονικά δεδομένα που θα προκύψουν θα αξιολογηθούν προκειμένου να εξεταστούν τεχνικές λύσεις που ενδεχομένως να συμβάλουν στον περιορισμό της περαιτέρω εξάπλωσης του είδους.
Ο λαγοκέφαλος έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να εδραιώσει την παρουσία του στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα ξενικών ειδών που έχουν εισέλθει στις ελληνικές θάλασσες.
Η έρευνα στα Δωδεκάνησα αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς Ρόδος, Κάρπαθος και Καστελλόριζο βρίσκονται σε μία από τις περιοχές όπου η παρουσία του είναι εντονότερη και μπορούν να προσφέρουν στους επιστήμονες πολύτιμα δεδομένα για την εξέλιξη του πληθυσμού του.
