Μια νέα μελέτη απεικόνισης του εγκεφάλου προσθέτει ένα σημαντικό κομμάτι στην προσπάθεια των επιστημόνων να εξηγήσουν γιατί ορισμένοι άνθρωποι συνεχίζουν να εμφανίζουν κόπωση, προβλήματα μνήμης, μειωμένη κινητοποίηση και επιβράδυνση των κινήσεων μήνες ή ακόμη και χρόνια μετά τη λοίμωξη από κορωνοϊό.
Ερευνητές από το Centre for Addiction and Mental Health στον Καναδά εντόπισαν χαμηλότερη δέσμευση ενός δείκτη που σχετίζεται με την ακεραιότητα των νευρικών απολήξεων του συστήματος της ντοπαμίνης σε άτομα με Long COVID. Η εργασία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό eBioMedicine και βασίστηκε σε τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων, γνωστή ως PET.
Το εύρημα είναι σημαντικό επειδή η ντοπαμίνη συμμετέχει σε λειτουργίες όπως η κίνηση, η κινητοποίηση, η ανταμοιβή και πλευρές της γνωστικής λειτουργίας. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι ο κορωνοϊός προκαλεί μόνιμη καταστροφή νευρώνων ούτε ότι έχει ήδη βρεθεί θεραπεία για το Long COVID.
Τι ακριβώς μέτρησαν οι επιστήμονες
Στη μελέτη συμμετείχαν 24 ενήλικες με Long COVID και 24 υγιείς άνθρωποι αντίστοιχης ηλικίας. Για διερευνητικές αναλύσεις, η ομάδα ελέγχου επεκτάθηκε συνολικά στα 43 άτομα.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν PET με ειδικό ραδιοϊχνηθέτη για να μετρήσουν τη δέσμευση στον VMAT2, τον κυστιδιακό μεταφορέα μονοαμινών 2. Ο συγκεκριμένος δείκτης χρησιμοποιείται ως ένδειξη της ακεραιότητας των νευρικών απολήξεων που απελευθερώνουν ντοπαμίνη.
Η προσοχή στράφηκε κυρίως στο ραβδωτό σώμα, μια περιοχή του εγκεφάλου που έχει καθοριστικό ρόλο στην κίνηση, στην κινητοποίηση και σε γνωστικές διεργασίες.
Οι μετρήσεις έδειξαν σημαντικά χαμηλότερη δέσμευση VMAT2 στην ομάδα του Long COVID σε σύγκριση με τους υγιείς συμμετέχοντες. Παράλληλα, οι ερευνητές βρήκαν ότι διαφορετικές τοπικές μειώσεις του δείκτη συνδέονταν με διαφορετικά συμπτώματα.
Χαμηλότερες τιμές στο κοιλιακό ραβδωτό σώμα συσχετίστηκαν με μεγαλύτερη απάθεια. Αντίστοιχα ευρήματα σε τμήματα του κερκοφόρου πυρήνα και του κελύφους συνδέθηκαν με επιβράδυνση των κινήσεων και με προβλήματα μνήμης.
Γιατί η ντοπαμίνη βρίσκεται στο επίκεντρο
Η μελέτη αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον επειδή η ίδια ερευνητική ομάδα είχε προηγουμένως καταγράψει αυξημένη νευροφλεγμονή σε ανθρώπους με επίμονα συμπτώματα μετά την COVID 19. Οι ντοπαμινεργικοί νευρώνες μπορούν να είναι ευάλωτοι σε φλεγμονώδεις διεργασίες, γεγονός που δημιουργεί μια πιθανή βιολογική σύνδεση ανάμεσα στη χρόνια φλεγμονή και στα νευροψυχιατρικά συμπτώματα.
Αυτό όμως παραμένει υπό διερεύνηση. Η νέα εργασία δείχνει συσχέτιση μεταξύ του Long COVID, του χαμηλότερου σήματος VMAT2 και συγκεκριμένων συμπτωμάτων, αλλά δεν αποδεικνύει την ακριβή αλληλουχία των γεγονότων που οδήγησαν σε αυτές τις μεταβολές.
Υπάρχει επίσης μια σημαντική επιστημονική λεπτομέρεια. Χαμηλότερη δέσμευση του δείκτη στην PET δεν ισοδυναμεί κατ’ ανάγκη με οριστικό και μη αναστρέψιμο θάνατο νευρικών κυττάρων. Θα μπορούσε να αντανακλά αλλαγές στη λειτουργία ή στην πυκνότητα των νευρικών απολήξεων. Για να διευκρινιστεί εάν οι μεταβολές είναι μόνιμες, αναστρέψιμες ή εξελίσσονται με τον χρόνο χρειάζονται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες.
Τι μπορεί να σημαίνει για τη θεραπεία
Τα αποτελέσματα ανοίγουν έναν ενδιαφέροντα δρόμο για την έρευνα θεραπειών που στοχεύουν το ντοπαμινεργικό σύστημα. Οι ερευνητές εξετάζουν την πιθανότητα να δοκιμαστούν φάρμακα που ήδη επηρεάζουν τη λειτουργία της ντοπαμίνης, ώστε να διαπιστωθεί εάν μπορούν να βελτιώσουν συμπτώματα όπως η κόπωση, η μειωμένη κινητοποίηση και οι δυσκολίες μνήμης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τέτοια φάρμακα πρέπει να χρησιμοποιούνται σήμερα εκτός ερευνητικού πλαισίου για το Long COVID. Η συγκεκριμένη μελέτη ήταν παρατηρητική και δεν δοκίμασε θεραπεία. Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια οποιασδήποτε φαρμακευτικής παρέμβασης πρέπει να αποδειχθούν σε κατάλληλες κλινικές δοκιμές.
Σημαντικό είναι επίσης ότι το δείγμα ήταν σχετικά μικρό. Οι 24 ασθενείς δεν μπορούν να αντιπροσωπεύσουν όλο το εξαιρετικά ετερογενές φάσμα του Long COVID, το οποίο περιλαμβάνει ανθρώπους με πολύ διαφορετικά συμπτώματα, διάρκεια νόσησης και ιατρικό ιστορικό.
Επιπλέον, ο επικεφαλής ερευνητής έχει δηλώσει οικονομικά συμφέροντα που περιλαμβάνουν εκκρεμή αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας για προσεγγίσεις σχετικές με ντοπαμινεργική θεραπεία στο Long COVID. Η πληροφορία αυτή δηλώνεται κανονικά στη δημοσίευση και είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση των συμπερασμάτων.
Παρά τους περιορισμούς, η εργασία προσφέρει μετρήσιμα βιολογικά δεδομένα από τον εγκέφαλο ανθρώπων με Long COVID και δημιουργεί μια συγκεκριμένη υπόθεση που μπορεί πλέον να ελεγχθεί σε μεγαλύτερους πληθυσμούς και σε κλινικές δοκιμές.
Η πρωτογενής επιστημονική δημοσίευση είναι διαθέσιμη στο PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.
