Η Μάχη της Ψίνθου: Η τελευταία μεγάλη οθωμανική αντίσταση

Στις 16 Μαΐου 1912 η περιοχή της Ψίνθου έγινε το επίκεντρο της τελευταίας μεγάλης στρατιωτικής αναμέτρησης ανάμεσα στις ιταλικές δυνάμεις και την οθωμανική φρουρά της Ρόδου. Η μάχη ακολούθησε την απόβαση στην Καλλιθέα στις 4 Μαΐου και την κατάληψη της πόλης την επομένη.

Μετά την υποχώρηση από την πόλη, περίπου χίλιοι Οθωμανοί στρατιώτες, σύμφωνα με την ιταλική εγκυκλοπαίδεια Treccani, είχαν συγκεντρωθεί στην ενδοχώρα, κοντά στην Ψίνθο, επιχειρώντας να διατηρήσουν τη δυνατότητα οργανωμένης αντίστασης.

Ο Ιταλός διοικητής, στρατηγός Τζοβάνι Μπατίστα Αμέλιο, αποφάσισε να περικυκλώσει τις οθωμανικές δυνάμεις για να αποτρέψει τη διαφυγή τους και τη συνέχιση του πολέμου με διάσπαρτες ομάδες στο εσωτερικό του νησιού.

Το βράδυ της 15ης Μαΐου κινήθηκαν τρεις ιταλικές φάλαγγες προς την Ψίνθο. Η κύρια δύναμη προήλθε από την περιοχή της πόλης, ενώ άλλες δυνάμεις αποβιβάστηκαν στον κόλπο των Καλαβαρδών και στον όρμο Μαλώνας, προχωρώντας από διαφορετικές κατευθύνσεις.

Η λεπτομερής αφήγηση της Treccani τοποθετεί περίπου στις 9 το πρωί της 16ης Μαΐου την έναρξη της συνδυασμένης επίθεσης. Οι οθωμανικές δυνάμεις προσπάθησαν επανειλημμένα να διασπάσουν τον κλοιό προς τις δυτικές ακτές, αλλά απωθήθηκαν.

Ακολούθησε σφοδρή σύγκρουση, μετά την οποία οι οθωμανικές δυνάμεις υποχώρησαν προς την περιοχή των Μαριτσών. Κατά την ίδια πηγή, ζήτησαν να παραδοθούν μέσα στη νύχτα, ενώ ο διοικητής τους παρουσιάστηκε ως αιχμάλωτος το επόμενο πρωί, 17 Μαΐου.

Η 16η Μαΐου καταγράφεται εδώ ως ημέρα της μάχης και όχι ως οριστική ημερομηνία παράδοσης. Ορισμένες άλλες ιστορικές συνόψεις συμπτύσσουν τα γεγονότα της μάχης και της παράδοσης στην ίδια ημέρα· η διάκριση που υιοθετείται ακολουθεί την ειδική πραγματεία για την Ψίνθο στην Treccani του 1935.

Η εξέλιξη αυτή έκλεισε την οργανωμένη στρατιωτική αντίσταση κατά την ιταλική κατάληψη της Ρόδου. Οι ιστορικές συνέπειες υπήρξαν μακροχρόνιες, καθώς η αρχικά στρατιωτική κατοχή οδήγησε σε δεκαετίες ιταλικής διοίκησης.