Επανεκδίδεται στη Ρόδο η «El Boletin», το μηνιαίο έντυπο της εβραϊκής κοινότητας
Τον Σεπτέμβριο του 1934 επανεκδόθηκε στη Ρόδο η «El Boletin» («Το Δελτίο»), το μηνιαίο έντυπο της Ισραηλιτικής Κοινότητας, ένα σημαντικό μέσο ενημέρωσης και επικοινωνίας των Εβραίων του νησιού κατά την Ιταλοκρατία. Η εφημερίδα γραφόταν στη Λαδίνο, την ισπανοεβραϊκή γλώσσα των Σεφαραδιτών, με λατινικούς χαρακτήρες. Στην επικεφαλίδα του σωζόμενου τεύχους αναγράφονται η Ρόδος ως τόπος έκδοσης, ο Σεπτέμβριος 1934 και η ετήσια συνδρομή: 20 ιταλικές λίρες για τη Ρόδο και 30 για το εξωτερικό.
Πρωταγωνιστικό ρόλο στην εκδοτική προσπάθεια είχε ο Hizkia M. Franco, δημοσιογράφος και σημαντική προσωπικότητα της εβραϊκής κοινότητας με προηγούμενη δράση στη Σμύρνη. Η έκδοση συνέχιζε μια παλαιότερη προσπάθεια μηνιαίου κοινοτικού δελτίου, η οποία είχε διακοπεί. Στο εισαγωγικό άρθρο του 1934 αποδίδεται η διακοπή σε ελλιπή συνεργασία και σε προβλήματα υγείας. Η νέα προσπάθεια αποσκοπούσε στο να αποκτήσει η κοινότητα σταθερή δημόσια φωνή και να διατηρήσει τους δεσμούς της με τους Ροδίτες Εβραίους της διασποράς.
Στο κεντρικό άρθρο «Objeto de esta publicación» («Ο σκοπός αυτής της έκδοσης») τονίζεται ότι κάθε κοινότητα έχει ανάγκη να εκφράζει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις επιδιώξεις της. Ξεχωρίζει η χαρακτηριστική φράση «Un puevlo sin lingua es un puevlo mudo» — «Ένας λαός χωρίς γλώσσα είναι ένας λαός βουβός». Η εφημερίδα υπολόγιζε ότι η εβραϊκή κοινότητα της Ρόδου αριθμούσε σχεδόν 5.000 ανθρώπους, χωρίς τους αποδήμους, και επισήμαινε την ύπαρξη κοινοτικών και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ανάμεσά τους το Ραββινικό Κολλέγιο. Ο αριθμός αυτός αποτελεί εκτίμηση του ίδιου του εντύπου, όχι ανεξάρτητη απογραφή.
Η «El Boletin» κατέγραφε ζητήματα της κοινωνικής, θρησκευτικής, εκπαιδευτικής και οικονομικής ζωής της κοινότητας. Δημοσίευε ειδήσεις για τα σχολεία, τις συναγωγές, τις κοινοτικές αρχές, τις δωρεές και τις σχέσεις των κατοίκων με εβραϊκές παροικίες του εξωτερικού. Στο τεύχος του Σεπτεμβρίου 1934 περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, αναφορά στην οικονομική ενίσχυση του Ραββινικού Κολλεγίου από μέλη της οικογένειας Alhadeff. Τα δημοσιεύματα αυτά διασώζουν πλευρές της καθημερινότητας που σπάνια καταγράφονται στα επίσημα διοικητικά έγγραφα.
Η έκδοση συνέχισε να κυκλοφορεί τα επόμενα χρόνια και τεκμηριώνεται από σωζόμενο υλικό τουλάχιστον έως το 1936. Σήμερα τα φύλλα της αποτελούν πολύτιμη ιστορική πηγή για τη Ρόδο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς διατηρούν ονόματα, γεγονότα και στοιχεία της πολιτιστικής ζωής μιας κοινότητας που υπέστη τον εκτοπισμό και την εξόντωση μεγάλου μέρους των μελών της στο Ολοκαύτωμα του 1944. Παράλληλα, η «El Boletin» αποτελεί σημαντική μαρτυρία για τη χρήση της Λαδίνο στη Ρόδο και για τις σχέσεις της ιστορικής εβραϊκής συνοικίας με τη σεφαραδίτικη διασπορά.
