Οι εκτοπισμένοι Εβραίοι της Ρόδου φτάνουν στο Άουσβιτς

Στις 16 Αυγούστου 1944 έφτασε στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου η τελευταία μεταγωγή Εβραίων από την κατεχόμενη Ελλάδα. Ανάμεσα στους περίπου 2.500 ανθρώπους που μεταφέρθηκαν εκεί βρίσκονταν οι εκτοπισμένοι της Ρόδου και της Κω. Οι γερμανικές αρχές είχαν συγκεντρώσει και απομακρύνει τους Εβραίους της Ρόδου τον Ιούλιο, τερματίζοντας βίαια τη μακραίωνη παρουσία μιας κοινότητας με ιδιαίτερη γλώσσα, θρησκευτική ζωή και πολιτισμό.

Μετά τον θαλάσσιο εκτοπισμό και τη μεταφορά στην ηπειρωτική Ελλάδα, οι άνθρωποι οδηγήθηκαν με τρένα προς το στρατόπεδο εξόντωσης. Στο Άουσβιτς πολλοί δολοφονήθηκαν στους θαλάμους αερίων αμέσως μετά την άφιξή τους· άλλοι υποβλήθηκαν σε καταναγκαστική εργασία.

Η ημερομηνία της 16ης Αυγούστου είναι κομβική για τη μνήμη της Ρόδου: συμπληρώνει το χρονικό που ξεκίνησε με τις διαταγές και τις συλλήψεις του Ιουλίου και καταγράφει το τελικό στάδιο του εκτοπισμού. Δεν αφορά αποκλειστικά Ροδίους, καθώς η ίδια μεταγωγή περιλάμβανε και ανθρώπους από άλλες ελληνικές περιοχές. Η διάκριση αυτή έχει σημασία για την ιστορική ακρίβεια. Το Αμερικανικό Μουσείο Ολοκαυτώματος καταγράφει τη μεταγωγή ως την τελευταία από την Ελλάδα προς το Άουσβιτς.