Οι γερμανικές αρχές κρατούν τους Εβραίους άνδρες της Ρόδου
Στις 19 Ιουλίου 1944 κορυφώθηκε στη Ρόδο μία από τις πρώτες φάσεις της επιχείρησης που οδήγησε στον εκτοπισμό της εβραϊκής κοινότητας του νησιού. Σύμφωνα με το ιστορικό χρονολόγιο του Εβραϊκού Μουσείου Ρόδου, την προηγούμενη ημέρα οι γερμανικές στρατιωτικές αρχές είχαν διατάξει όλους τους Εβραίους άνδρες ηλικίας 16 ετών και άνω να εμφανιστούν το επόμενο πρωί στο κτίριο της Διοίκησης Αεροπορίας, προσκομίζοντας ταυτότητες και άδειες εργασίας.
Η απαίτηση να φέρουν μαζί τους επαγγελματικά έγγραφα δημιούργησε την εντύπωση ότι επρόκειτο για κλήση σχετική με εργασία ή μεταφορά. Όταν οι άνδρες συγκεντρώθηκαν, στρατιώτες τούς αφαίρεσαν τα έγγραφα, τους εκφόβισαν και τους οδήγησαν στο υπόγειο του κτιρίου, το οποίο βρισκόταν έξω από τα τείχη της Μεσαιωνικής Πόλης, κοντά στην Πύλη Αμπουάζ. Η παρουσίαση μετατράπηκε σε κράτηση, χωρίς δυνατότητα ελεύθερης επιστροφής στις οικογένειές τους.
Η απομόνωση των ανδρών ήταν καθοριστικό βήμα της επιχείρησης. Οι γερμανικές αρχές μπορούσαν έτσι να ασκήσουν πίεση στις υπόλοιπες οικογένειες. Ακολούθησε διαταγή προς τις γυναίκες και τα παιδιά να παρουσιαστούν, ενώ οι κρατούμενοι στερήθηκαν χρήματα, τιμαλφή και περιουσιακά στοιχεία. Στις ημέρες που ακολούθησαν, οι κάτοικοι της εβραϊκής συνοικίας οδηγήθηκαν από τον χώρο κράτησης προς το λιμάνι και στα πλοία του εκτοπισμού, με τελικό προορισμό το Άουσβιτς.
Η ημερομηνία της 19ης Ιουλίου βασίζεται στην αναλυτική ιστορική σελίδα του Εβραϊκού Μουσείου Ρόδου, η οποία τοποθετεί στις 18 Ιουλίου την εντολή παρουσίασης και στο επόμενο πρωί τη συγκέντρωση των ανδρών. Άλλη παλαιότερη έκδοση του ίδιου φορέα παραθέτει μετατοπισμένη κατά μία ημέρα ακολουθία. Για τον λόγο αυτό, η ακριβής ανασύνθεση των ωρών και των διαταγών παραμένει αντικείμενο προσεκτικής ιστορικής διασταύρωσης.
Η κράτηση των Εβραίων ανδρών δεν πρέπει να συγχέεται με τον μεταγενέστερο εκτοπισμό. Αποτελεί ξεχωριστό γεγονός, που δείχνει πώς η κατοχική διοίκηση προχώρησε από τις απαγορεύσεις και τις υποχρεωτικές δηλώσεις στην οργανωμένη σύλληψη μιας ολόκληρης κοινότητας. Πηγές: Εβραϊκό Μουσείο Ρόδου, ενότητα «Holocaust» και ιστορικά δελτία του ιδρύματος.