Οι τέσσερις Δυνάμεις αποφασίζουν την παραχώρηση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα

Στις 27 Ιουνίου 1946 σημειώθηκε καθοριστική διπλωματική εξέλιξη για τα Δωδεκάνησα στη διάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών των μεγάλων δυνάμεων στο Παρίσι. Η Σοβιετική Ένωση απέσυρε τις επιφυλάξεις της για την παραχώρηση των νησιών στην Ελλάδα και άνοιξε ο δρόμος για κοινά αποδεκτή λύση στο εδαφικό ζήτημα που είχε μείνει ανοικτό μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Για τους κατοίκους της Ρόδου και των υπόλοιπων νησιών, η εξέλιξη αυτή ήταν αποτέλεσμα μακρόχρονων διεκδικήσεων. Η Ρόδος είχε τεθεί υπό ιταλική κυριαρχία μετά το 1912, είχε υποστεί τη γερμανική κατοχή και από τον Μάιο του 1945 διοικούνταν από τους Βρετανούς. Η οριστική διευθέτηση της κυριαρχίας δεν είχε ακόμα ολοκληρωθεί, παρά τη λήξη των εχθροπραξιών.

Η 27η Ιουνίου δεν είναι η ημέρα της επίσημης ενσωμάτωσης ούτε της υπογραφής της ειρηνευτικής συνθήκης. Είναι, όμως, σημαντικός διπλωματικός σταθμός: η άρση των επιφυλάξεων στο τραπέζι των νικητριών δυνάμεων επέτρεψε να διαμορφωθεί η συμφωνία για την απόδοση των νησιών στην Ελλάδα.

Ακολούθησε η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων, που υπογράφηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1947, και η ανάληψη της διοίκησης από τις ελληνικές αρχές την άνοιξη του ίδιου έτους. Ο επίσημος πανηγυρικός εορτασμός της Ενσωμάτωσης πραγματοποιήθηκε στις 7 Μαρτίου 1948.

Η αλληλουχία αυτή εξηγεί γιατί στην ιστορική μνήμη της Ρόδου συνυπάρχουν περισσότερες από μία «ημερομηνίες απελευθέρωσης». Καθεμία αντιστοιχεί σε διαφορετικό πολιτικό, νομικό ή συμβολικό στάδιο. Η απόφαση του Ιουνίου 1946 υπήρξε το αναγκαίο διπλωματικό βήμα προς την τελική αλλαγή κυριαρχίας.