Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) απηύθυνε επείγουσα έκκληση σε κράτη, επιχειρήσεις και πολίτες να περιορίσουν αισθητά την κατανάλωση πετρελαίου, παρουσιάζοντας ένα πακέτο δέκα άμεσων παρεμβάσεων. Η παρέμβαση αυτή γίνεται ενώ το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό για τέταρτη συνεχή εβδομάδα, με την παγκόσμια αγορά να βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης πίεσης.
Στην έκθεσή της, που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 20 Μαρτίου, η IEA εισηγείται συγκεκριμένα μέτρα εξοικονόμησης, όπως η ευρύτερη εφαρμογή της τηλεργασίας, η μείωση των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους τουλάχιστον κατά 10 χιλιόμετρα την ώρα, η ενίσχυση της χρήσης των μέσων μαζικής μεταφοράς και της συνεπιβίβασης, αλλά και περιορισμοί στην κυκλοφορία μέσα στις πόλεις με συστήματα όπως η εναλλαγή πινακίδων. Στις προτάσεις περιλαμβάνεται επίσης η σύσταση για λιγότερα αεροπορικά ταξίδια.
Όπως επισημαίνει η υπηρεσία, πρόκειται για μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, με στόχο να περιορίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις και να προστατεύσουν καταναλωτές και αγορές από μια βαθύτερη ενεργειακή αναταραχή.
Η προσέγγιση αυτή δείχνει και μια σαφή αλλαγή στρατηγικής. Μέχρι πρότινος, η IEA έδινε έμφαση κυρίως στην ενίσχυση της προσφοράς, όμως πλέον στρέφεται πιο καθαρά και στη συγκράτηση της ζήτησης. Νωρίτερα μέσα στον Μάρτιο, τα κράτη-μέλη της είχαν εγκρίνει τη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου στην ιστορία του οργανισμού, δεσμεύοντας 411,9 εκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα υπερδιπλάσια από εκείνη που είχε διατεθεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η λύση δεν μπορεί να διαρκέσει. Όπως σημειώνεται, τα στρατηγικά αποθέματα προσφέρουν μόνο μια προσωρινή ανάσα και δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν μια παρατεταμένη κρίση, αν η κατάσταση στην περιοχή δεν εξομαλυνθεί.
Η νέα αναστάτωση στις αγορές συνδέεται με τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν, που κλιμακώθηκε έπειτα από τις κοινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου. Οι ιρανικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία έχουν περιορίσει δραστικά τη διέλευση δεξαμενόπλοιων από το Στενό του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα στον κόσμο για τη μεταφορά πετρελαίου, από όπου πριν από τη σύγκρουση περνούσαν περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Η πίεση αυτή έχει ήδη μεταφερθεί στις διεθνείς τιμές, με το αργό να κινείται κοντά ή και πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Την ίδια στιγμή, πολλές χώρες έχουν αρχίσει να ενεργοποιούν δικά τους σχέδια περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας. Στην Ταϊλάνδη, δόθηκε εντολή για περισσότερη εξ αποστάσεως εργασία στο Δημόσιο, ενώ αυξήθηκε και η θερμοκρασία λειτουργίας των κλιματιστικών. Στις Φιλιππίνες κηρύχθηκε κατάσταση ενεργειακής έκτακτης ανάγκης, με εφαρμογή τετραήμερης εργασίας στο Δημόσιο, ενώ το Βιετνάμ κάλεσε τις επιχειρήσεις να υιοθετήσουν τηλεργασία ώστε να περιοριστούν οι μετακινήσεις.
Ανάλογες κινήσεις εξετάζονται και στο Πακιστάν, όπου προωθείται σχέδιο εξοικονόμησης που προβλέπει νωρίτερο κλείσιμο της αγοράς, περιορισμούς σε κοινωνικές εκδηλώσεις, περικοπές στα κρατικά επιδόματα καυσίμων και εξ αποστάσεως εργασία για μέρος των δημοσίων υπαλλήλων.
Στην Αίγυπτο, από τις 28 Μαρτίου, τέθηκε σε εφαρμογή πιλοτικό μέτρο που προβλέπει κλείσιμο καταστημάτων, εστιατορίων και εμπορικών κέντρων στις 9 το βράδυ, ενώ από τις 5 Απριλίου προβλέπεται εργασία από το σπίτι κάθε Κυριακή για εργαζόμενους στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης ακόμα αυστηρότερων μέτρων, εφόσον η κρίση συνεχιστεί.
Η IEA προειδοποιεί ότι όσο παρατείνεται η ένταση, τόσο θα βαραίνουν οι συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου πιέζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να προχωρήσουν άμεσα σε πρωτοβουλίες για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, καθώς η παρατεταμένη διακοπή της διέλευσης θεωρείται πλέον κρίσιμος παράγοντας για την εξέλιξη της κρίσης.
