Δικαίωση για την ΔΕΥΑΡ
Οι πρώτες δέκα δειγματοληψίες στο δίκτυο ύδρευσης της Ρόδου δεν εντόπισαν εστίες μόλυνσης, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για τη δημόσια συζήτηση που αναπτύχθηκε το καλοκαίρι γύρω από τα περιστατικά γαστρεντερίτιδας, τη λειτουργία της ΔΕΥΑΡ και την ασφάλεια του νερού στο νησί. Η επιδημιολογική διερεύνηση, ωστόσο, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Η ανησυχία που προκάλεσαν τα περιστατικά γαστρεντερίτιδας στη Ρόδο ήταν εύλογη. Όταν τίθεται ζήτημα δημόσιας υγείας, οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν τι συμβαίνει, ποιους κινδύνους ενδέχεται να αντιμετωπίζουν και ποια μέτρα λαμβάνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες.
Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι να μπορούν να διακρίνουν τα επιβεβαιωμένα ευρήματα από τις υποθέσεις, τις καταγγελίες και τις εκτιμήσεις που διατυπώνονται στη δημόσια συζήτηση.
Τα πρώτα εργαστηριακά αποτελέσματα από το δίκτυο ύδρευσης αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα ακριβώς επειδή προσθέτουν πραγματικά δεδομένα σε μια συζήτηση που επί εβδομάδες χαρακτηρίστηκε από έντονες αντιπαραθέσεις.
Τι δείχνουν οι πρώτες δειγματοληψίες
Σύμφωνα με την ενημέρωση που έχει δημοσιοποιηθεί, η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, κατόπιν αιτήματος του ΕΟΔΥ, πραγματοποίησε δειγματοληψίες σε δέκα σημεία του δικτύου ύδρευσης της Ρόδου.
Στα συγκεκριμένα δείγματα δεν εντοπίστηκε εστία μόλυνσης, ενώ η έρευνα συνεχίζεται με τη λήψη και εξέταση είκοσι επιπλέον δειγμάτων.
Το εύρημα αυτό είναι σημαντικό, αλλά χρειάζεται να ερμηνευθεί με ακρίβεια. Τα αρνητικά αποτελέσματα των πρώτων ελέγχων δεν ισοδυναμούν με την οριστική ολοκλήρωση της διερεύνησης ούτε αποκλείουν από μόνα τους κάθε πιθανή οδό μετάδοσης.
Αποτελούν, ωστόσο, ουσιαστικό στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη προτού διατυπωθούν δημόσια συμπεράσματα για την ποιότητα του πόσιμου νερού.
Η δημόσια αντιπαράθεση και η στάση της ΔΕΥΑΡ
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, η εμφάνιση περιστατικών γαστρεντερίτιδας συνδέθηκε σε μέρος της δημόσιας συζήτησης με τη λειτουργία των εγκαταστάσεων και των δικτύων της ΔΕΥΑΡ.
Ο πρόεδρος της επιχείρησης, Σωτήρης Βαγιανός, είχε επανειλημμένα υποστηρίξει ότι δεν υπήρχαν επίσημα στοιχεία των αρμόδιων υγειονομικών αρχών που να τεκμηριώνουν σύνδεση των περιστατικών με το πόσιμο νερό ή τις εγκαταστάσεις της επιχείρησης.
Η θέση αυτή αποτέλεσε αντικείμενο αντιπαράθεσης. Τα πρώτα αποτελέσματα των δειγματοληψιών είναι συμβατά με την επισήμανση ότι δεν πρέπει να αποδίδεται μια υγειονομική έξαρση σε συγκεκριμένη πηγή χωρίς τα απαραίτητα επιστημονικά δεδομένα.
Δεν αναιρούν, από την άλλη πλευρά, την ανάγκη να ελέγχονται οι υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης ούτε καθιστούν αδικαιολόγητη κάθε κριτική για τη λειτουργία τους.
Η ΔΕΥΑΡ έχει αναφερθεί δημόσια στην υπερφόρτωση της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων στο Βόδι και στην ανάγκη επέκτασής της. Πρόκειται για ένα ξεχωριστό ζήτημα, το οποίο απαιτεί αποτελεσματικές παρεμβάσεις και συστηματική παρακολούθηση.
Η ύπαρξη προβλημάτων σε μια εγκατάσταση και η απόδειξη ότι αυτά προκάλεσαν συγκεκριμένα περιστατικά ασθένειας δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Η ευθύνη απέναντι στην ενημέρωση
Στη σημερινή πραγματικότητα, μια φωτογραφία ή ένα βίντεο μπορεί να αναπαραχθεί χιλιάδες φορές προτού εξακριβωθεί πότε και πού καταγράφηκε.
Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για καταγγελίες σχετικά με λύματα, μόλυνση του νερού ή κινδύνους για τη δημόσια υγεία, η ανάγκη διασταύρωσης είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Η θολότητα του νερού, για παράδειγμα, δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει την παρουσία λυμάτων. Αντίστοιχα, μια φωτογραφία χωρίς εξακριβωμένη προέλευση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις δειγματοληψίες και τις εργαστηριακές αναλύσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι καταγγελίες πρέπει να αποσιωπώνται. Σημαίνει ότι οφείλουν να διερευνώνται και να παρουσιάζονται με σαφή διάκριση ανάμεσα σε όσα καταγγέλλονται, όσα εξετάζονται και όσα έχουν αποδειχθεί.
Για έναν τόπο όπως η Ρόδος, όπου ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομικής δραστηριότητας, η αναπαραγωγή ανεπιβεβαίωτων πληροφοριών μπορεί να έχει συνέπειες που ξεπερνούν την εκάστοτε δημόσια αντιπαράθεση.
Η προστασία της εικόνας του νησιού, βεβαίως, δεν μπορεί να προηγείται της προστασίας της δημόσιας υγείας. Η αξιόπιστη και έγκαιρη ενημέρωση υπηρετεί και τους δύο αυτούς στόχους.
Οι επόμενοι έλεγχοι θα συμπληρώσουν την εικόνα
Η συνέχιση της έρευνας από τις υγειονομικές αρχές είναι απαραίτητη. Τα αποτελέσματα των πρόσθετων δειγματοληψιών, σε συνδυασμό με τα επιδημιολογικά δεδομένα, θα συμβάλουν στην πληρέστερη κατανόηση των περιστατικών.
Παράλληλα, οι έλεγχοι στις εγκαταστάσεις της ΔΕΥΑΡ, η δημοσιοποίηση των σχετικών ευρημάτων και η αντιμετώπιση των διαπιστωμένων προβλημάτων πρέπει να συνεχιστούν ανεξάρτητα από την εξέλιξη της συγκεκριμένης υγειονομικής διερεύνησης.
Το ουσιαστικό συμπέρασμα από όσα έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα είναι ότι η δημόσια συζήτηση χρειάζεται περισσότερα στοιχεία και λιγότερες βεβαιότητες πριν από την ολοκλήρωση των ελέγχων.
Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να ενημερώνουν με διαφάνεια, οι διοικήσεις να λογοδοτούν για τις υποδομές που διαχειρίζονται και όσοι παρεμβαίνουν δημόσια να διαχωρίζουν τις τεκμηριωμένες διαπιστώσεις από τις υποψίες.
Η Ρόδος χρειάζεται ασφαλείς υποδομές, αποτελεσματική υγειονομική επιτήρηση και ενημέρωση που να στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα. Τα πρώτα εργαστηριακά ευρήματα αποτελούν ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Οι επόμενοι έλεγχοι θα δείξουν αν και σε ποιο βαθμό μπορούν να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.
Το παρόν αποτελεί άρθρο γνώμης με αφορμή τα δημοσιοποιημένα πρώτα αποτελέσματα των δειγματοληψιών και τη δημόσια συζήτηση που ακολούθησε. Δεν συνιστά ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση της επιδημιολογικής έρευνας.
