Σε αδιέξοδο φαίνεται να έχουν οδηγηθεί οι διαπραγματεύσεις για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα, σύμφωνα με τη βρετανική Telegraph. Η διαφωνία επικεντρώνεται στο καθεστώς ιδιοκτησίας, καθώς η Ελλάδα διεκδικεί τη μόνιμη επιστροφή τους στην Αθήνα, ενώ το Βρετανικό Μουσείο προκρίνει λύση που θα βασίζεται στον δανεισμό.
Οι προσπάθειες για την εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσης στο ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα φαίνεται πως συναντούν ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο. Δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Telegraph αναφέρει ότι οι συνομιλίες μεταξύ της ελληνικής πλευράς και του Βρετανικού Μουσείου έχουν ουσιαστικά διακοπεί, χωρίς να διαφαίνεται προς το παρόν προοπτική άμεσης επανέναρξής τους.
Παρά τις επαφές που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια και τα διαφορετικά σενάρια συνεργασίας που εξετάστηκαν, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν στο βασικότερο ζήτημα: υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσαν τα Γλυπτά που βρίσκονται στο Λονδίνο να μεταφερθούν στο Μουσείο της Ακρόπολης.
Το ιδιοκτησιακό παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο
Σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, η ελληνική πλευρά εμφανίζεται απογοητευμένη από την απουσία ουσιαστικής προόδου στις διαπραγματεύσεις που ξεκίνησαν εκ νέου το 2021.
Η Αθήνα επιδιώκει τη μόνιμη επανένωση των Γλυπτών στην Ελλάδα και δεν αποδέχεται μια συμφωνία που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αναγνώριση της κυριότητας του Βρετανικού Μουσείου.
Από την πλευρά του, το βρετανικό ίδρυμα επικαλείται το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο περιορίζει τη δυνατότητα οριστικής παραχώρησης αντικειμένων από τις συλλογές του.
Έτσι, ενώ η ελληνική πλευρά συζητά την επιστροφή των Γλυπτών ως μόνιμη λύση, το Βρετανικό Μουσείο εξετάζει συμφωνίες μακροχρόνιου δανεισμού και πολιτιστικών ανταλλαγών.
Γιατί δεν προχώρησε η προτεινόμενη συνεργασία
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων είχαν εξεταστεί διαφορετικές προτάσεις, με στόχο να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του Βρετανικού Μουσείου και της Ελλάδας.
Μεταξύ των επιλογών που είχαν συζητηθεί περιλαμβάνονταν η περιοδική μεταφορά αρχαιοτήτων, οι αμοιβαίες εκθέσεις και μια ευρύτερη πολιτιστική συμφωνία που θα μπορούσε να επιτρέψει την παρουσία των Γλυπτών στην Αθήνα.
Ωστόσο, καμία από αυτές τις προτάσεις δεν φαίνεται να έχει γεφυρώσει τη διαφωνία για την ιδιοκτησία τους.
Για την Ελλάδα, το θέμα συνδέεται με την επανένωση ενός μνημείου του οποίου σημαντικά τμήματα βρίσκονται σήμερα σε διαφορετικές χώρες. Το Βρετανικό Μουσείο, αντίθετα, υποστηρίζει ότι τα Γλυπτά αποτελούν νόμιμο μέρος της συλλογής του και ότι οποιαδήποτε μετακίνησή τους πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός του υφιστάμενου νομικού πλαισίου.
Η σύγκριση με την Ταπισερί της Μπαγιέ
Στη συζήτηση για μια πιθανή συμφωνία φέρεται να τέθηκε και το παράδειγμα της Ταπισερί της Μπαγιέ, του ιστορικού έργου που μεταφέρθηκε από τη Γαλλία στη Βρετανία για προσωρινή έκθεση.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Telegraph, το Βρετανικό Μουσείο εξέτασε τη συγκεκριμένη συνεργασία ως πιθανό υπόδειγμα πολιτιστικού δανεισμού.
Η ελληνική πλευρά, ωστόσο, θεωρεί ότι οι δύο περιπτώσεις διαφέρουν ουσιαστικά, καθώς για την Ταπισερί της Μπαγιέ δεν υφίσταται ανάλογη διεκδίκηση ιδιοκτησίας.
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα αποτελούν τμήματα ενός αρχιτεκτονικού και γλυπτικού συνόλου, μεγάλο μέρος του οποίου βρίσκεται ήδη στο Μουσείο της Ακρόπολης.
Η διαφωνία για την απομάκρυνση των Γλυπτών από τον Έλγιν
Ένα ακόμη ζήτημα που παραμένει ανοικτό αφορά τις συνθήκες υπό τις οποίες ο λόρδος Έλγιν απομάκρυνε τα Γλυπτά από τον Παρθενώνα στις αρχές του 19ου αιώνα.
Η Ελλάδα αμφισβητεί ότι υπήρξε νόμιμη παραχώρηση δικαιώματος αφαίρεσης των αρχαιοτήτων, ενώ το Βρετανικό Μουσείο υποστηρίζει ότι η απόκτησή τους πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο της εποχής.
Στη διεθνή συζήτηση έχει προστεθεί και η παρέμβαση της Τουρκίας στην UNESCO, όπου Τούρκοι εκπρόσωποι ανέφεραν ότι δεν έχει εντοπιστεί στα οθωμανικά αρχεία το πρωτότυπο αυτοκρατορικό διάταγμα που επικαλείται η βρετανική επιχειρηματολογία.
Η απουσία του συγκεκριμένου πρωτότυπου εγγράφου αποτελεί μέρος της ιστορικής και νομικής διαφωνίας, η οποία εξακολουθεί να συνοδεύει τις προσπάθειες επανένωσης των Γλυπτών.
Τι σημαίνει το νέο αδιέξοδο
Το δημοσίευμα της Telegraph δημιουργεί νέα δεδομένα για τις διαπραγματεύσεις, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι έχει εγκαταλειφθεί συνολικά η ελληνική διεκδίκηση.
Η βρετανική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι δεν σχεδιάζει να τροποποιήσει τη νομοθεσία που διέπει τις συλλογές του Βρετανικού Μουσείου. Παράλληλα, η διοίκησή του έχει στο παρελθόν εκφράσει ενδιαφέρον για συνεργασία με την Ελλάδα μέσω ανταλλαγών και δανεισμών.
Το ερώτημα που παραμένει είναι κατά πόσο μπορεί να βρεθεί μια συμφωνία η οποία θα επιτρέπει τη μεταφορά των Γλυπτών στην Αθήνα, χωρίς καμία από τις δύο πλευρές να υποχωρήσει από τις θέσεις της για την κυριότητά τους.
Προς το παρόν, σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, οι συνομιλίες έχουν σταματήσει, επαναφέροντας στο προσκήνιο μια πολιτιστική και διπλωματική διαφορά που παραμένει ανοικτή εδώ και περισσότερα από διακόσια χρόνια.
