Η απότομη άνοδος στις τιμές των ναυτιλιακών καυσίμων αρχίζει ήδη να επηρεάζει στην πράξη τον προγραμματισμό των ακτοπλοϊκών εταιρειών, με τα πρώτα αποτελέσματα να γίνονται ορατά στα δρομολόγια προς τα νησιά.
Τρία συμβατικά επιβατηγά-οχηματαγωγά ολοκλήρωσαν νωρίτερα τη φετινή τους δραστηριότητα, καθώς το κόστος λειτουργίας έχει αυξηθεί θεαματικά μέσα σε λίγους μήνες.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται και το «Λευκά Όρη» της Attica Group, το οποίο αποσύρθηκε νωρίτερα από τη γραμμή των Δωδεκανήσων, με αποτέλεσμα ο αριθμός των πλοίων που εξυπηρετούν τη συγκεκριμένη σύνδεση να μειωθεί από τρία σε δύο.
Παράλληλα, από τις γραμμές της Ραφήνας αποχώρησαν νωρίτερα το «SUPERFERRY» της Golden Star Ferries και το «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Π.» της Fast Ferries.
Το «SUPERFERRY» ολοκλήρωσε τα δρομολόγιά του στις 13 Σεπτεμβρίου, ενώ μία ημέρα αργότερα το «ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Π.» οδηγήθηκε στη ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη του Περάματος για την περίοδο της ετήσιας ακινησίας του.
Σχεδόν διπλάσια τιμή καυσίμου σε επτά μήνες
Ο βασικός παράγοντας πίσω από αυτή την πίεση είναι η εκτίναξη του κόστους του Marine Gas Oil (MGO), ενός από τα βασικότερα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στην ακτοπλοΐα.
Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, στις 9 Σεπτεμβρίου η τιμή του MGO είχε φτάσει περίπου στα 1.300 ευρώ τον τόνο.
Την 1η Ιουνίου βρισκόταν στα 993 ευρώ, ενώ στις 24 Φεβρουαρίου είχε διαμορφωθεί μόλις στα 658 ευρώ ανά τόνο.
Μέσα σε λιγότερο από επτά μήνες, δηλαδή, η τιμή του συγκεκριμένου καυσίμου αυξήθηκε σχεδόν κατά 98%.
Για τις ακτοπλοϊκές εταιρείες, αυτό σημαίνει ότι ένα από τα μεγαλύτερα λειτουργικά τους έξοδα έχει πρακτικά σχεδόν διπλασιαστεί.
Ο χειμώνας είναι το μεγάλο στοίχημα
Η πίεση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όσο απομακρυνόμαστε από την τουριστική περίοδο.
Το καλοκαίρι, οι υψηλές πληρότητες στα πλοία βοηθούν τις εταιρείες να απορροφούν ευκολότερα ένα μέρος της αύξησης του κόστους.
Το φθινόπωρο και τον χειμώνα, όμως, η εικόνα αλλάζει δραστικά.
Οι επιβάτες μειώνονται, ενώ τα έξοδα για καύσιμα, πληρώματα, συντήρηση και λειτουργία των πλοίων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Έτσι, ένα μεγάλο συμβατικό πλοίο μπορεί να εκτελεί δρομολόγια με αρκετά μικρότερη επιβατική κίνηση, αλλά με σχεδόν το ίδιο λειτουργικό κόστος.
Ανησυχία για νέες αλλαγές στα δρομολόγια
Εφόσον οι τιμές των καυσίμων παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, παράγοντες της ακτοπλοϊκής αγοράς θεωρούν πιθανό να υπάρξουν και άλλες προσαρμογές στα προγράμματα των εταιρειών.
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τις νησιωτικές περιοχές, καθώς οποιοσδήποτε περιορισμός των δρομολογίων πρέπει να συνδυαστεί με την ανάγκη να παραμένουν τα νησιά συνδεδεμένα με την ηπειρωτική Ελλάδα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Για περιοχές όπως τα Δωδεκάνησα, όπου οι αποστάσεις είναι μεγάλες και οι ακτοπλοϊκές συνδέσεις αποτελούν βασικό κρίκο για επιβάτες, εμπορεύματα και τροφοδοσία, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Στο τραπέζι αλλαγές στο καθεστώς δρομολόγησης
Η νέα πραγματικότητα έχει ανοίξει ξανά τη συζήτηση για το κατά πόσο το σημερινό σύστημα δρομολόγησης συμβατικών πλοίων είναι αρκετά ευέλικτο.
Σήμερα, η δρομολόγηση ενός πλοίου συνδέεται κατά κανόνα με υποχρέωση παραμονής στη γραμμή για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Στελέχη της αγοράς υποστηρίζουν ότι ένα τέτοιο μοντέλο δεν λαμβάνει πάντα υπόψη τις τεράστιες διαφορές που υπάρχουν μεταξύ θερινής και χειμερινής ζήτησης.
Ένα πλοίο που είναι απολύτως απαραίτητο τον Ιούλιο και τον Αύγουστο μπορεί λίγους μήνες αργότερα να εκτελεί δρομολόγια με πολύ μικρό αριθμό επιβατών, διατηρώντας όμως υψηλό κόστος λειτουργίας.
Για τον λόγο αυτό εξετάζεται η πιθανότητα ενός πιο ευέλικτου πλαισίου, με μικρότερες περιόδους δρομολόγησης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Σενάρια για λιγότερα δρομολόγια τον χειμώνα
Μεταξύ των προτάσεων που συζητούνται είναι και η δυνατότητα περιορισμού της συχνότητας ορισμένων επιβατηγών-οχηματαγωγών δρομολογίων σε περιόδους πολύ χαμηλής ζήτησης.
Παράλληλα εξετάζεται και μεγαλύτερη αξιοποίηση πλοίων ro-ro για τη μεταφορά φορτηγών και εμπορευμάτων.
Με αυτόν τον τρόπο, μεγάλα επιβατηγά-οχηματαγωγά δεν θα χρειάζεται να πραγματοποιούν ολόκληρο ταξίδι κυρίως για εμπορευματική κίνηση.
Περιορισμένες οι επιλογές των εταιρειών
Σε αντίθεση με τις αεροπορικές εταιρείες, που μπορούν ευκολότερα να αλλάξουν αεροσκάφος ανάλογα με τη ζήτηση, η ακτοπλοΐα δεν έχει αντίστοιχη ευελιξία.
Ένα μεγάλο πλοίο δεν μπορεί να αντικατασταθεί άμεσα από μικρότερο κάθε φορά που πέφτει η επιβατική κίνηση.
Την ίδια ώρα, οι ακτοπλοϊκές εταιρείες δεν έχουν προχωρήσει τα τελευταία δύο χρόνια σε γενικευμένες αυξήσεις ναύλων, ενώ η κυβέρνηση έχει αναλάβει μέρος του κόστους των υποχρεωτικών εκπτώσεων για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες.
Παρόλα αυτά, όταν το κόστος ενός βασικού καυσίμου σχεδόν διπλασιάζεται μέσα σε λίγους μήνες, η οικονομική πίεση παραμένει πολύ μεγάλη.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πλέον ερωτήματα για το πώς θα διαμορφωθεί η χειμερινή ακτοπλοϊκή περίοδος και κυρίως για το κατά πόσο θα μπορέσουν να διατηρηθούν τα σημερινά επίπεδα εξυπηρέτησης στις γραμμές των νησιών και ιδιαίτερα των Δωδεκανήσων.
