Σε περίοδο αυξημένης επαγρύπνησης βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές για τον ιό του Δυτικού Νείλου, καθώς η φετινή κυκλοφορία του εμφανίζεται ιδιαίτερα έντονη και τα κρούσματα αυξάνονται με ταχύ ρυθμό σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου 2026 είχαν καταγραφεί συνολικά 110 περιστατικά λοίμωξης στην Ελλάδα, με τα περισσότερα σοβαρά κρούσματα να εμφανίζουν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Ειδικότερα, 81 ασθενείς παρουσίασαν νευρολογικές εκδηλώσεις, ενώ 29 είχαν ηπιότερη κλινική εικόνα. Τα περιστατικά είχαν εντοπιστεί σε 39 Δήμους και 14 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου.
Η εικόνα προκαλεί αυξημένη προσοχή κυρίως επειδή η άνοδος των περιστατικών εμφανίστηκε σχετικά νωρίς μέσα στην περίοδο μετάδοσης. Ο ΕΟΔΥ εκτιμά ότι, εφόσον συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός, το 2026 μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες χρονιές των τελευταίων ετών ως προς τον συνολικό αριθμό κρουσμάτων.
Έντονη κυκλοφορία του ιού, ιδιαίτερα στην Αττική
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση καταγράφεται μέχρι στιγμής σε περιοχές της Αττικής, όπου η κυκλοφορία του ιού χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα έντονη.
Η Δανάη Περβανίδου, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ, επισημαίνει ότι ο αριθμός των περιστατικών σε συγκεκριμένες περιοχές έχει ήδη ξεπεράσει εκείνον προηγούμενων ετών για την αντίστοιχη χρονική περίοδο.
Η γεωγραφική εικόνα πάντως δεν θεωρείται σταθερή. Ο ΕΟΔΥ αναμένει ότι το επόμενο διάστημα είναι πιθανό να διαγνωστούν νέα περιστατικά τόσο σε περιοχές όπου ο ιός ήδη κυκλοφορεί όσο και σε νέες περιοχές της χώρας.
Το πού ακριβώς θα εμφανιστούν τα επόμενα κρούσματα δεν μπορεί να προβλεφθεί με ασφάλεια.
Ο ιός δεν φαίνεται να έχει γίνει περισσότερο μεταδοτικός
Παρά την έντονη φετινή δραστηριότητα, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει αλλάξει συμπεριφορά ή ότι έχει αποκτήσει μεγαλύτερη μεταδοτική ικανότητα.
Η ένταση μιας περιόδου εξαρτάται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Μεταξύ αυτών βρίσκονται οι μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών, οι πληθυσμοί και η ανοσία των άγριων πτηνών, ο αριθμός και τα χαρακτηριστικά των κουνουπιών που μπορούν να μεταδώσουν τον ιό, αλλά και οι κλιματικές συνθήκες που επικρατούν κάθε χρονιά.
Τα άγρια πτηνά αποτελούν τη βασική φυσική δεξαμενή του ιού και μπορούν να συμβάλουν στην εισαγωγή του σε μια περιοχή. Στη συνέχεια, τα κουνούπια λειτουργούν ως διαβιβαστές.
Για τον λόγο αυτό η πορεία της νόσου δεν μπορεί να προβλεφθεί μόνο από έναν παράγοντα.
Θερμοκρασία και βροχοπτώσεις επηρεάζουν τα κουνούπια
Οι καιρικές και κλιματικές συνθήκες φαίνεται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο στην ένταση της κυκλοφορίας του ιού.
Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι δύο από τους παράγοντες που έχουν συνδεθεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις, καθώς επηρεάζουν τόσο τους πληθυσμούς των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν και να μεταδίδουν τον ιό.
Χαρακτηριστικά, σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, ο χειμώνας 2025 με 2026 στην Αττική ήταν ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών και εκτιμάται ότι ενδέχεται να συνέβαλε στη φετινή επιδημιολογική εικόνα.
Η κορύφωση της περιόδου δεν έχει έρθει ακόμη
Ένα ακόμη στοιχείο που αυξάνει την ανάγκη για προσοχή είναι ότι βρισκόμαστε χρονικά πριν από το σημείο στο οποίο συνήθως κορυφώνεται η κυκλοφορία του ιού.
Με βάση τα ιστορικά δεδομένα, η μεγαλύτερη ένταση καταγράφεται συνήθως από το δεύτερο μισό του Αυγούστου μέχρι τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Αυτό σημαίνει ότι οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την εξέλιξη της φετινής περιόδου.
Σε αυξημένη επιτήρηση ο ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη από τον Μάιο ενημερώσει τους επαγγελματίες υγείας σε ολόκληρη τη χώρα για την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης και διάγνωσης πιθανών περιστατικών.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό, η επιδημιολογική επιτήρηση για τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι ιδιαίτερα ενισχυμένη. Τα διαγνωσμένα περιστατικά δηλώνονται άμεσα, διερευνώνται μέσα σε 24 έως 48 ώρες και οι αρμόδιοι Δήμοι, οι Περιφέρειες και οι μονάδες υγείας ενημερώνονται προκειμένου να εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες δράσεις.
Παράλληλα, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης προβλέπει διαφορετικές παρεμβάσεις ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου κάθε περιοχής, με έμφαση στην καταπολέμηση των κουνουπιών και στην ενημέρωση του πληθυσμού.
Πώς μπορούν να προστατευτούν οι πολίτες
Η βασική σύσταση του ΕΟΔΥ είναι η συστηματική προστασία από τα τσιμπήματα των κουνουπιών.
Οι πολίτες καλούνται να χρησιμοποιούν εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά για το σώμα και τον χώρο, να τοποθετούν σήτες και κουνουπιέρες όπου χρειάζεται και να αξιοποιούν κλιματιστικά ή ανεμιστήρες.
Ιδιαίτερα από το σούρουπο και μετά, όταν αυτό είναι εφικτό λόγω θερμοκρασίας, συστήνεται η χρήση ρούχων που καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος του σώματος.
Όσοι κατοικούν ή ταξιδεύουν σε περιοχές όπου έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά χρειάζεται να είναι ακόμη πιο προσεκτικοί.
Μεγαλύτερος ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης για συγκεκριμένες ομάδες
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και επιπλοκές.
Αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν επίσης άτομα με ανοσοκαταστολή και άνθρωποι με χρόνια υποκείμενα νοσήματα.
Σε αυτές τις ομάδες η εφαρμογή των μέτρων προστασίας από τα κουνούπια πρέπει να είναι ιδιαίτερα σχολαστική.
Προσοχή στα στάσιμα νερά σε αυλές και μπαλκόνια
Σημαντικό μέρος της πρόληψης μπορεί να γίνει και μέσα στο ίδιο μας το σπίτι.
Τα κουνούπια αναπαράγονται σε σημεία όπου παραμένει στάσιμο νερό και για αυτό ο ΕΟΔΥ ζητά από τους πολίτες να ελέγχουν συστηματικά αυλές, κήπους, ταράτσες, μπαλκόνια, οικόπεδα και χωράφια.
Δοχεία και αντικείμενα που μπορούν να συγκρατήσουν νερό πρέπει να αδειάζουν, να καλύπτονται ή να τοποθετούνται ανάποδα, ενώ το νερό όπου δεν μπορεί να απομακρυνθεί πρέπει να ανανεώνεται τακτικά.
Επίσης συνιστάται καθαρισμός σε υδρορροές, φρεάτια και λούκια, ώστε να περιορίζονται οι μικρές εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών.
Εγρήγορση χωρίς πανικό
Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι η φετινή εικόνα απαιτεί προσοχή, χωρίς όμως να προκαλεί πανικό.
Δεν είναι όλα τα κουνούπια μολυσμένα και η παρουσία τους δεν σημαίνει αυτόματα κίνδυνο μετάδοσης. Ωστόσο, από τη στιγμή που ο ιός κυκλοφορεί σε συγκεκριμένες περιοχές, η συστηματική εφαρμογή των μέτρων πρόληψης αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ο ίδιος ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι το ζητούμενο είναι ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην προστασία από τα κουνούπια, ιδιαίτερα καθώς η περίοδος κατά την οποία ιστορικά καταγράφεται η μεγαλύτερη δραστηριότητα του ιού βρίσκεται ακόμη μπροστά μας.
