Με μία υπεύθυνη δήλωση θα μπορούν πλέον πολίτες και επιχειρήσεις να καλύπτουν την υποχρέωση προσκόμισης ορισμένων από τα συχνότερα δικαιολογητικά που ζητούν οι δημόσιες υπηρεσίες.
Η πλήρης εφαρμογή του νόμου 5293/2026 φέρνει σημαντικές αλλαγές στις συναλλαγές με το Δημόσιο, περιορίζοντας τις μετακινήσεις από υπηρεσία σε υπηρεσία, την αναζήτηση πιστοποιητικών και την επαναλαμβανόμενη κατάθεση εγγράφων τα οποία βρίσκονται ήδη στα κρατικά πληροφοριακά συστήματα.
Η βασική λογική της μεταρρύθμισης είναι απλή. Ο πολίτης θα δηλώνει υπεύθυνα τα απαραίτητα στοιχεία και η αρμόδια υπηρεσία θα αναλαμβάνει να τα αναζητήσει, να τα επιβεβαιώσει και να τα διασταυρώσει ηλεκτρονικά.
Απλοποιούνται περισσότερες από 1.000 διαδικασίες
Η επεξεργασία των στοιχείων του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών «ΜΙΤΟΣ» έδειξε ότι η νέα ρύθμιση επηρεάζει άμεσα 1.007 διοικητικές διαδικασίες.
Συνολικά, στο Μητρώο έχουν καταγραφεί περίπου 2.500 διαδικασίες που απαιτούν την προσκόμιση δικαιολογητικών. Αυτό σημαίνει ότι οι αλλαγές καλύπτουν περίπου το 40% του συνόλου.
Από τις διαδικασίες που απλοποιούνται, οι 622 αφορούν πολίτες και οι υπόλοιπες 385 επιχειρήσεις.
Η εφαρμογή του μέτρου εκτιμάται ότι θα καταργήσει την ανάγκη έκδοσης και προσκόμισης περίπου 42,5 εκατομμυρίων δικαιολογητικών τον χρόνο, περιορίζοντας σημαντικά τον χρόνο και το διοικητικό κόστος για τους συναλλασσόμενους.
Το Δημόσιο θα αναζητά τα στοιχεία αυτεπάγγελτα
Μέχρι σήμερα, πολλοί πολίτες υποχρεώνονταν να ζητούν από μία δημόσια υπηρεσία ένα έγγραφο, προκειμένου στη συνέχεια να το καταθέσουν σε άλλη υπηρεσία του ίδιου κράτους.
Με το νέο σύστημα, αυτή η διαδικασία περιορίζεται. Έγγραφα όπως το αντίγραφο ποινικού μητρώου, η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, ο τίτλος σπουδών και η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας θα αναζητούνται από την υπηρεσία που τα χρειάζεται.
Ο ενδιαφερόμενος θα καταθέτει υπεύθυνη δήλωση και ο φορέας θα πραγματοποιεί τον έλεγχο μέσα από τις διαθέσιμες δημόσιες βάσεις δεδομένων.
Η αλλαγή δεν σημαίνει ότι τα δικαιολογητικά καταργούνται ως πληροφορίες. Καταργείται, όμως, σε πολλές περιπτώσεις η υποχρέωση του πολίτη να τα εκδώσει και να τα μεταφέρει ο ίδιος.
Τα 25 δικαιολογητικά που καλύπτονται από υπεύθυνη δήλωση
Στη νέα διαδικασία εντάσσονται ορισμένα από τα έγγραφα που ζητούνται συχνότερα από τις δημόσιες υπηρεσίες:
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γέννησης
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γάμου
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου
- Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών
- Πιστοποιητικό εντοπιότητας
- Πιστοποιητικό ιθαγένειας
- Πιστοποιητικό εγγραφής στα μητρώα αρρένων
- Βεβαίωση μόνιμης κατοικίας
- Πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης
- Αντίγραφο ποινικού μητρώου
- Αντίγραφο τίτλου σπουδών
- Πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλου σπουδών από το εξωτερικό
- Βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο ή βεβαίωση σπουδών
- Αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας
- Βεβαίωση φορολογικού μητρώου
- Αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας
- Βεβαίωση προϋπηρεσίας από τον e ΕΦΚΑ
- Βεβαίωση χρόνου ανεργίας
- Αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ
- Ενιαίο πιστοποιητικό δικαστικής φερεγγυότητας
- Πιστοποιητικό δημοσίευσης ή μη διαθήκης
- Πιστοποιητικό αποποίησης ή μη κληρονομιάς
- Πιστοποιητικό αμφισβήτησης ή προσβολής κληρονομικού δικαιώματος
- Βεβαίωση μη οφειλής ΤΑΠ
Ποια έγγραφα ζητούνται συχνότερα
Από την επεξεργασία των διαδικασιών του Μητρώου προκύπτει ότι το αντίγραφο ποινικού μητρώου είναι ένα από τα πιο συχνά απαιτούμενα έγγραφα, καθώς περιλαμβάνεται σε 293 διαφορετικές διαδικασίες.
Ο τίτλος σπουδών ζητείται σε 275 διαδικασίες, η φορολογική ενημερότητα σε 158, η ασφαλιστική ενημερότητα σε 113 και η βεβαίωση φορολογικού μητρώου σε 100.
Η αυτεπάγγελτη αναζήτησή τους αναμένεται να μειώσει αισθητά τις καθυστερήσεις, ιδιαίτερα σε διαδικασίες προσλήψεων, αδειοδοτήσεων, συνταξιοδότησης και άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας.
Οι δημόσιοι φορείς με τις περισσότερες αλλαγές
Η μεταρρύθμιση αφορά συνολικά 32 φορείς του Δημοσίου.
Το μεγαλύτερο εύρος απλοποίησης εντοπίζεται στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, όπου αλλάζει η διαδικασία προσκόμισης δικαιολογητικών σε 230 περιπτώσεις.
Ακολουθεί το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με 226 περιπτώσεις, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας με 135, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με 61 και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με 59.
Τι αλλάζει σε αίτηση σύνταξης λόγω θανάτου
Μέχρι σήμερα, για τη χορήγηση σύνταξης λόγω θανάτου ασφαλισμένου του Δημοσίου, ο ενδιαφερόμενος έπρεπε να συγκεντρώσει, μεταξύ άλλων, ληξιαρχική πράξη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών.
Με τη νέα διαδικασία, τα τρία συγκεκριμένα έγγραφα από τα συνολικά 13 θα μπορούν να αντικαθίστανται από υπεύθυνη δήλωση, ενώ η αρμόδια υπηρεσία θα αναλαμβάνει την επιβεβαίωσή τους.
Η μείωση των δικαιολογητικών στη συγκεκριμένη περίπτωση υπολογίζεται περίπου στο 23%.
Αλλαγές και στις συναλλαγές με τη ΔΥΠΑ
Για τη διόρθωση στοιχείων στο μητρώο της ΔΥΠΑ απαιτούνταν, μεταξύ άλλων, αποδεικτικό ΑΜΚΑ, βεβαίωση μόνιμης κατοικίας, στοιχεία φορολογικού μητρώου και πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης.
Πλέον, τα τέσσερα αυτά έγγραφα, από τα δέκα που περιλαμβάνει συνολικά η διαδικασία, θα μπορούν να καλύπτονται από μία υπεύθυνη δήλωση.
Η απλοποίηση φτάνει έτσι στο 40% των απαιτούμενων δικαιολογητικών.
Λιγότερα έγγραφα για την τοποθέτηση εκπαιδευτικών
Αλλαγές προβλέπονται και για τους μόνιμους εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης που τοποθετούνται οριστικά έπειτα από μετάθεση ή μετάταξη.
Μέχρι σήμερα μπορούσε να ζητηθεί ληξιαρχική πράξη συμφώνου συμβίωσης, βεβαίωση σπουδών, βεβαίωση χρόνου ανεργίας και πιστοποιητικό εντοπιότητας.
Τα τέσσερα συγκεκριμένα δικαιολογητικά θα καλύπτονται πλέον από υπεύθυνη δήλωση, μειώνοντας κατά περίπου 27% τον φάκελο της διαδικασίας.
Απλούστερη αδειοδότηση δομών παιδικής προστασίας
Για την ίδρυση και λειτουργία Μονάδας Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας απαιτούνταν, μεταξύ άλλων, ποινικό μητρώο, φορολογική ενημερότητα και ασφαλιστική ενημερότητα.
Με τη νέα ρύθμιση, η υπηρεσία θα μπορεί να αναζητεί τα στοιχεία αυτεπάγγελτα, ενώ ο ενδιαφερόμενος θα υποβάλλει υπεύθυνη δήλωση.
Τα τρία έγγραφα αντιστοιχούν περίπου στο 19% των συνολικών δικαιολογητικών που απαιτούνται για τη συγκεκριμένη άδεια.
Τι αλλάζει για γυμναστήρια και αθλητικές σχολές
Για τη γνωστοποίηση ίδρυσης και λειτουργίας γυμναστηρίου ή αθλητικής σχολής ζητούνταν τίτλοι σπουδών, αναγνώριση τίτλων από το εξωτερικό, ποινικό μητρώο, ασφαλιστική ενημερότητα και φορολογική ενημερότητα.
Τα πέντε αυτά έγγραφα, από τα 24 που περιλαμβάνει η διαδικασία, θα μπορούν πλέον να αντικαθίστανται από μία υπεύθυνη δήλωση.
Η μείωση της γραφειοκρατίας στη συγκεκριμένη περίπτωση υπολογίζεται περίπου στο 21%.
Από τον πολίτη στην υπηρεσία η ευθύνη της αναζήτησης
Η ουσιαστικότερη αλλαγή είναι ότι η ευθύνη για τη συγκέντρωση και τη διασταύρωση των πληροφοριών μεταφέρεται σταδιακά από τον πολίτη προς τη δημόσια διοίκηση.
Αντί ο συναλλασσόμενος να λειτουργεί ως μεσάζων μεταξύ διαφορετικών δημόσιων υπηρεσιών, οι ίδιοι οι φορείς θα καλούνται να επικοινωνούν ηλεκτρονικά και να αντλούν τα απαραίτητα στοιχεία.
Η επιτυχία του συστήματος θα εξαρτηθεί από τη διασύνδεση των μητρώων, την ταχύτητα των ηλεκτρονικών ελέγχων και την ορθή εφαρμογή των νέων κανόνων από όλες τις υπηρεσίες.
