Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα ότι δεν μπορεί να υπάρξει μεταφορά μαχητικών F-35 όσο η Τουρκία εξακολουθεί να διαθέτει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400 στέλνει το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών.
Η θέση της Ουάσιγκτον αποτυπώνεται σε επίσημη επιστολή του Γραφείου Νομοθετικών Υποθέσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς τον Δημοκρατικό βουλευτή Γουέσλι Μπελ, ο οποίος είχε ζητήσει ενημέρωση από τον Λευκό Οίκο για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, τις κυρώσεις CAATSA, το πρόγραμμα των F-35 και τις επαφές της Τουρκίας με τη Χαμάς.
Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε το αίτημα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο απάντησε εκ μέρους του Αμερικανού προέδρου, επαναλαμβάνοντας ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο δεν έχει αλλάξει.
Οι όροι που δεν έχει εκπληρώσει η Άγκυρα
Στην επιστολή διευκρινίζεται ότι οποιαδήποτε μελλοντική συζήτηση για παραχώρηση ή πώληση F-35 στην Τουρκία εξακολουθεί να εξαρτάται από τις προβλέψεις του νόμου CAATSA και του αμερικανικού νόμου περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020.
Για να μπορέσει να εξεταστεί μεταφορά των μαχητικών, η Τουρκία θα πρέπει να μην κατέχει πλέον τους S-400 ούτε τον σχετικό εξοπλισμό, να δώσει αξιόπιστες διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιχειρήσει να αποκτήσει ξανά το συγκεκριμένο σύστημα και να καλύψει όλες τις υπόλοιπες νομικές απαιτήσεις πιστοποίησης.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σημειώνει ξεκάθαρα ότι οι όροι αυτοί δεν έχουν μέχρι σήμερα εκπληρωθεί.
Η διατύπωση αυτή περιορίζει τις προσδοκίες της Άγκυρας για άμεση επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35 και δείχνει ότι, παρά τις πολιτικές επαφές μεταξύ των δύο χωρών, το βασικό εμπόδιο παραμένει ενεργό.
Διαφανής και σύννομη λύση για τους S-400
Η αμερικανική πλευρά υπογραμμίζει ακόμη ότι οποιαδήποτε διευθέτηση του ζητήματος των S-400 θα πρέπει να είναι πλήρως διαφανής, να κινείται εντός του αμερικανικού νομικού πλαισίου και να εξυπηρετεί τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Με τον τρόπο αυτό η Ουάσιγκτον καθιστά σαφές ότι δεν αρκεί μια πολιτική συμφωνία ή μια προσωρινή αποθήκευση του ρωσικού συστήματος. Θα απαιτηθεί λύση που να μπορεί να πιστοποιηθεί θεσμικά και να αποκλείει μελλοντική επαναφορά ή επιχειρησιακή χρήση του.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται διατεθειμένες να συνεχίσουν τον διάλογο με την Τουρκία, επιδιώκοντας τόσο την επίλυση της διαφοράς για τους S-400 όσο και την ενίσχυση της συνεργασίας εντός του ΝΑΤΟ.
Συνεργασία, αλλά και απαίτηση για λογοδοσία
Στην ίδια επιστολή το Στέιτ Ντιπάρτμεντ περιγράφει τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις ως συνεργασία που βασίζεται σε κοινές ανάγκες ασφάλειας και σε ισορροπημένες εμπορικές σχέσεις.
Η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται με την Άγκυρα σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, χωρίς όμως να παραβλέπει ενέργειες που θεωρεί ότι συγκρούονται με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Το μήνυμα είναι διπλό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιθυμούν να διατηρήσουν λειτουργικούς διαύλους με την Τουρκία, αλλά δεν εμφανίζονται πρόθυμες να παρακάμψουν τις κυρώσεις ή τις προϋποθέσεις που έχει θέσει το Κογκρέσο.
Οι ανησυχίες για τις σχέσεις με τη Χαμάς
Η επιστολή αναφέρεται και στις επαφές της Τουρκίας με τη Χαμάς, αναγνωρίζοντας ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να έχει σοβαρές επιφυλάξεις για τη συγκεκριμένη σχέση.
Ταυτόχρονα, σημειώνεται ότι η Άγκυρα αξιοποίησε τις επαφές της με την πολιτική ηγεσία της οργάνωσης προκειμένου να συμβάλει στην προώθηση της πρώτης φάσης της κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα.
Η αναφορά αυτή δείχνει ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την Τουρκία ως έναν δύσκολο αλλά χρήσιμο συνομιλητή σε ορισμένα περιφερειακά ζητήματα, χωρίς να αίρει τις ενστάσεις της για τις επιλογές της τουρκικής ηγεσίας.
Παραμένει μακρύς ο δρόμος για τα μαχητικά
Η επίσημη απάντηση προς το Κογκρέσο επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής για τα F-35.
Όσο η Τουρκία διατηρεί στην κατοχή της το ρωσικό σύστημα και δεν παρέχει τις απαιτούμενες δεσμεύσεις, η επιστροφή της στο πρόγραμμα των υπερσύγχρονων μαχητικών παραμένει νομικά και πολιτικά μπλοκαρισμένη.
Η συνέχεια θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η Άγκυρα είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε ουσιαστική και επαληθεύσιμη απομάκρυνση των S-400, αλλά και από το εάν μια τέτοια λύση θα κριθεί επαρκής από την αμερικανική κυβέρνηση και το Κογκρέσο.
