Η Τουρκία βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την έναρξη λειτουργίας του πρώτου πυρηνικού σταθμού στην ιστορία της, με το Ακούγιου να περνά στη φάση των δοκιμών και τον πρώτο αντιδραστήρα να προγραμματίζεται να αρχίσει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έως το τέλος του 2026.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Ο τεράστιος πυρηνικός σταθμός βρίσκεται στις τουρκικές ακτές της Μεσογείου, απέναντι από την Κύπρο, σε μια ευρύτερη γεωγραφική ζώνη όπου η σεισμική δραστηριότητα αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς κινδύνους.
Η κατασκευή του Ακούγιου έχει συνοδευτεί εδώ και χρόνια από συζητήσεις και ανησυχίες γύρω από την πυρηνική ασφάλεια, ιδιαίτερα μετά τους καταστροφικούς σεισμούς που έχουν πλήξει την Τουρκία.
Στόχος η λειτουργία του πρώτου αντιδραστήρα μέχρι το τέλος του 2026
Ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ ανακοίνωσε ότι στον πρώτο αντιδραστήρα έχουν ήδη ξεκινήσει οι απαραίτητες δοκιμές, με τον σχεδιασμό να προβλέπει την έναρξη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας πριν από το τέλος του έτους.
Ο πρώτος αντιδραστήρας έχει ισχύ 1.200 MW, ενώ ολόκληρο το συγκρότημα θα αποτελείται από τέσσερις μονάδες αντίστοιχης ισχύος.
Όταν τεθούν σε πλήρη λειτουργία και οι τέσσερις αντιδραστήρες, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς θα φτάσει τα 4.800 MW, με την Άγκυρα να υπολογίζει ότι το Ακούγιου θα μπορεί να καλύπτει περίπου το 10% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της Τουρκίας.
Ένα τεράστιο πυρηνικό συγκρότημα απέναντι από την Κύπρο
Το Ακούγιου κατασκευάζεται στην επαρχία Μερσίνης από τη ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ στην Τουρκία.
Οι τέσσερις μονάδες χρησιμοποιούν αντιδραστήρες VVER-1200, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει λειτουργία για τουλάχιστον 60 χρόνια, με δυνατότητα παράτασης.
Η Τουρκία, μάλιστα, δεν σκοπεύει να σταματήσει στο Ακούγιου. Η Άγκυρα εξετάζει την κατασκευή και άλλων πυρηνικών σταθμών, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου για σημαντική αύξηση της συμμετοχής της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα.
Το μεγάλο ερώτημα των σεισμών
Η θέση του σταθμού έχει προκαλέσει κατά καιρούς αντιδράσεις και ανησυχία σε γειτονικές χώρες.
Η Τουρκία είναι μία από τις πλέον σεισμογενείς χώρες της ευρύτερης περιοχής, ενώ η Ανατολική Μεσόγειος χαρακτηρίζεται από σύνθετη τεκτονική δραστηριότητα.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο πυρηνικός σταθμός έχει κατασκευαστεί επάνω σε ενεργό ρήγμα.
Οι σεισμολογικές και γεωλογικές αξιολογήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί για το Ακούγιου έχουν εξετάσει τα ρήγματα της ευρύτερης περιοχής και, σύμφωνα με τις διαθέσιμες αξιολογήσεις ασφαλείας, δεν έχει τεκμηριωθεί δυνατότητα επιφανειακής διάρρηξης από ενεργό ρήγμα στο ίδιο το σημείο εγκατάστασης.
Ο πυρηνικός σχεδιασμός έχει επίσης λάβει υπόψη σεισμικά φορτία μεγαλύτερα από τον σεισμό σχεδιασμού, καθώς και ενδεχόμενα φαινόμενα όπως τσουνάμι και παράκτιες πλημμύρες.
Το γεγονός αυτό δεν καταργεί την ανάγκη αυστηρού και διαρκούς ελέγχου. Στην πυρηνική ενέργεια, ειδικά σε μια περιοχή με σημαντική σεισμική δραστηριότητα, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο τι προβλέφθηκε κατά την κατασκευή αλλά και εάν τα συστήματα ασφαλείας, οι διαδικασίες και το προσωπικό μπορούν να ανταποκριθούν σε ακραία και απρόβλεπτα γεγονότα σε ολόκληρη τη διάρκεια ζωής του σταθμού.
Οι ανησυχίες έχουν φτάσει μέχρι την Ευρώπη
Το ζήτημα της σεισμικής ασφάλειας του Ακούγιου έχει απασχολήσει και τα ευρωπαϊκά όργανα, ιδιαίτερα μετά τον καταστροφικό σεισμό Τουρκίας–Συρίας του 2023.
Κατά το παρελθόν έχουν κατατεθεί ερωτήματα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τους ενδεχόμενους κινδύνους για την Ανατολική Μεσόγειο και την ανάγκη ενημέρωσης και διαβούλευσης με τις γειτονικές χώρες.
Παράλληλα, η Τουρκία έχει συμμετάσχει στη διαδικασία ευρωπαϊκών stress tests πυρηνικής ασφάλειας, με την ευρωπαϊκή ομάδα ρυθμιστικών αρχών ENSREG να ολοκληρώνει αξιολόγηση του τουρκικού εθνικού φακέλου για το Ακούγιου.
Το Ακούγιου αλλάζει τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο
Η έναρξη λειτουργίας του πρώτου αντιδραστήρα δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη ενεργειακό έργο της Τουρκίας.
Για πρώτη φορά ένας εμπορικός πυρηνικός σταθμός πρόκειται να λειτουργήσει στις τουρκικές ακτές της Ανατολικής Μεσογείου, σε σχετικά μικρή γεωγραφική απόσταση από την Κύπρο και την ευρύτερη περιοχή του ελληνικού ενδιαφέροντος.
Η πυρηνική ασφάλεια, επομένως, δεν αφορά αποκλειστικά την Τουρκία.
Ένα σοβαρό πυρηνικό συμβάν δεν γνωρίζει εθνικά σύνορα και οι πιθανές επιπτώσεις του εξαρτώνται από τη φύση του ατυχήματος, τις καιρικές συνθήκες, τους ανέμους και την έκταση πιθανής απελευθέρωσης ραδιενεργών υλικών.
Γι’ αυτό και καθώς το Ακούγιου περνά από την κατασκευή στη λειτουργία, η παρακολούθηση των προδιαγραφών ασφαλείας, των ανεξάρτητων ελέγχων και των σχεδίων αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για Κύπρο, Ελλάδα και ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
