Τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1 έχουν καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως σημαντικά θεραπευτικά εργαλεία για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Ωστόσο, νεότερες επιστημονικές μελέτες υποδεικνύουν ότι τα οφέλη τους ενδέχεται να επεκτείνονται και πέρα από τον έλεγχο του σωματικού βάρους και του μεταβολισμού.
Ερευνητές εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο ορισμένα από αυτά τα φάρμακα να επηρεάζουν και λειτουργίες που σχετίζονται με την ψυχική υγεία, μέσω της πολύπλοκης αλληλεπίδρασης μεταξύ εντέρου και εγκεφάλου.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, και τη βιολόγο Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Host & Microbe εστίασε στη λιραγλουτίδη, έναν γνωστό αγωνιστή του υποδοχέα GLP-1.
Οι επιστήμονες μελέτησαν τη δράση της ουσίας σε πειραματόζωα που εμφάνιζαν συμπεριφορές αντίστοιχες με καταθλιπτικά συμπτώματα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χορήγηση του φαρμάκου συνδέθηκε με μείωση αυτών των συμπεριφορών, ενώ καταγράφηκαν και μεταβολές σε εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με το στρες και τη συναισθηματική επεξεργασία.
Ο ρόλος του εντέρου
Το στοιχείο που προκάλεσε το μεγαλύτερο επιστημονικό ενδιαφέρον ήταν ότι η πιθανή επίδραση της λιραγλουτίδης δεν φάνηκε να εξαρτάται αποκλειστικά από τους γνωστούς υποδοχείς GLP-1 στον εγκέφαλο.
Οι ερευνητές εντόπισαν έναν διαφορετικό μηχανισμό δράσης, ο οποίος φαίνεται να συνδέεται με το εντερικό μικροβίωμα – δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο ανθρώπινο πεπτικό σύστημα.
Συγκεκριμένα, η θεραπεία φάνηκε να ενισχύει την παρουσία του βακτηρίου Lactobacillus delbrueckii, το οποίο έχει συσχετιστεί με ευεργετικές επιδράσεις στη λειτουργία του νευρικού συστήματος και στην αντιμετώπιση του στρες.
Η αύξηση αυτού του βακτηρίου συνδέθηκε με την παραγωγή ουσιών που συμβάλλουν στη σύνθεση της 2-αραχιδονοϋλογλυκερόλης (2-AG), ενός ενδοκανναβινοειδούς μορίου που παράγεται φυσιολογικά από τον οργανισμό και συμμετέχει στη ρύθμιση σημαντικών νευροβιολογικών λειτουργιών.
Πώς επηρεάζεται ο εγκέφαλος
Η 2-AG φαίνεται να συμβάλλει στον έλεγχο της νευρωνικής δραστηριότητας σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη συναισθηματική συμπεριφορά και την αντίδραση στο στρες, όπως η βασοπλάγια αμυγδαλή και ο ραχιομέσος υποθάλαμος.
Με απλά λόγια, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ένα φάρμακο που αναπτύχθηκε αρχικά για τη ρύθμιση του σακχάρου και τη μείωση του βάρους μπορεί να επηρεάζει έμμεσα τη διάθεση, μέσω αλλαγών στο μικροβίωμα του εντέρου και στις βιοχημικές ουσίες που αυτό συμβάλλει να παραχθούν.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν τη θεωρία του λεγόμενου «άξονα εντέρου – εγκεφάλου», σύμφωνα με την οποία το μικροβίωμα δεν επηρεάζει μόνο την πέψη ή το ανοσοποιητικό σύστημα, αλλά συμμετέχει και σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τη διάθεση, το άγχος και τη συμπεριφορά.
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε πειραματόζωα και όχι σε ανθρώπους. Ως εκ τούτου, τα αποτελέσματα δεν μπορούν ακόμη να θεωρηθούν απόδειξη ότι τα φάρμακα GLP-1 αποτελούν θεραπεία για την κατάθλιψη ή άλλες ψυχικές διαταραχές.
Απαιτούνται περαιτέρω κλινικές μελέτες σε ανθρώπους ώστε να διαπιστωθεί εάν οι ίδιοι μηχανισμοί λειτουργούν και στον ανθρώπινο οργανισμό και σε ποιο βαθμό θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν θεραπευτικά.
Ένα νέο πεδίο έρευνας
Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη ανοίγει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον επιστημονικό πεδίο. Η πιθανότητα φάρμακα που ήδη χρησιμοποιούνται ευρέως για τον διαβήτη και την παχυσαρκία να προσφέρουν παράλληλα οφέλη και στην ψυχική υγεία προκαλεί έντονο ενδιαφέρον στους ερευνητές.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι η παχυσαρκία, ο διαβήτης, το άγχος και η κατάθλιψη συχνά συνυπάρχουν στους ίδιους ασθενείς, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής και τη συνολική υγεία τους.
Πηγή: ΕΚΠΑ
