Η μάχη με τις φλόγες μπορεί να τελειώνει μέσα σε λίγες ώρες, όμως το αποτύπωμα της έκθεσης στον καπνό φαίνεται ότι παραμένει στον οργανισμό των πυροσβεστών και μπορεί να γίνει μετρήσιμο ήδη από το πρώτο 24ωρο.
Νέα επιστημονική μελέτη από το UTHealth Houston κατέγραψε σημαντικές μεταβολές σε πρωτεΐνες που εντοπίζονται στο αίμα και κυρίως στα ούρα πυροσβεστών μετά την έκθεσή τους σε καπνό πυρκαγιάς.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι ορισμένες από αυτές τις μεταβολές μπορεί στο μέλλον να βοηθήσουν στην ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης παρακολούθησης της υγείας ανθρώπων που εκτίθενται συστηματικά σε τοξικά προϊόντα καύσης.
Τι εξέτασαν οι επιστήμονες
Στην έρευνα συμμετείχαν 30 πυροσβέστες, από τους οποίους συλλέχθηκαν δείγματα αίματος και ούρων πριν και μετά την έκθεσή τους σε φωτιά.
Οι επιστήμονες αναζήτησαν αλλαγές στο λεγόμενο πρωτεωμικό προφίλ, δηλαδή στο σύνολο των πρωτεϊνών που μπορούν να καταγραφούν σε ένα βιολογικό δείγμα.
Πριν από την έκθεση καταγράφηκαν περίπου 330 ομάδες πρωτεϊνών στο αίμα και 1.085 στα ούρα.
Όταν τα δείγματα συγκρίθηκαν με εκείνα που ελήφθησαν μετά την έκθεση στον καπνό, οι διαφορές ήταν πολύ μεγαλύτερες στα ούρα.
Συγκεκριμένα, 75 πρωτεΐνες στα ούρα παρουσίασαν σημαντικές μεταβολές, ενώ στο αίμα οι αντίστοιχες μεταβολές αφορούσαν 10 πρωτεΐνες.
Γιατί τα ούρα φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη αξία
Το εύρημα αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή τα ούρα μπορούν να συλλεχθούν εύκολα και χωρίς επεμβατικές διαδικασίες.
Εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερους πληθυσμούς, οι επιστήμονες θεωρούν ότι θα μπορούσαν μελλοντικά να χρησιμοποιηθούν συγκεκριμένες πρωτεΐνες ως βιοδείκτες της επιβάρυνσης που προκαλεί ο καπνός στον οργανισμό.
Αυτό θα επέτρεπε ενδεχομένως την παρακολούθηση των πυροσβεστών μετά από επεισόδια έντονης έκθεσης, χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά αιμοληψία.
Οι τέσσερις πρωτεΐνες που ξεχώρισαν
Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στις πρωτεΐνες LAMA4, LAMC1, VWF και B2M, οι οποίες παρουσίασαν συντονισμένες αλλαγές μετά την έκθεση στη φωτιά.
Οι συγκεκριμένες πρωτεΐνες συμμετέχουν σε κυτταρικές και βιολογικές διεργασίες που έχουν μελετηθεί και σε σχέση με την ανάπτυξη ορισμένων μορφών καρκίνου.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι αλλαγές που εμφανίστηκαν μέσα σε 24 ώρες παρουσίαζαν ομοιότητες με μοριακές διεργασίες που συναντώνται σε μηχανισμούς σχετιζόμενους με καρκινογένεση, μεταξύ άλλων και στον μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι πυροσβέστες ανέπτυξαν ή πρόκειται να αναπτύξουν καρκίνο.
Η μελέτη καταγράφει πρώιμες βιολογικές αντιδράσεις στην έκθεση και όχι διάγνωση νόσου ή άμεση απόδειξη ότι οι συγκεκριμένες μεταβολές θα οδηγήσουν σε καρκίνο.
Το αόρατο φορτίο του καπνού
Ο καπνός μιας πυρκαγιάς αποτελεί ένα σύνθετο μείγμα ουσιών. Δεν περιέχει μόνο αιωρούμενα σωματίδια, αλλά και χημικές ενώσεις που παράγονται από την καύση ξύλου, πλαστικών, οικοδομικών υλικών, καυσίμων και άλλων αντικειμένων.
Για έναν πυροσβέστη, η έκθεση μπορεί να γίνει μέσω της αναπνοής αλλά και από το δέρμα ή τα μολυσμένα μέσα ατομικής προστασίας.
Η επικεφαλής της έρευνας Jooyeon Hwang χαρακτήρισε αυτή την επιβάρυνση ένα είδος «αόρατου τοξικού φορτίου», επισημαίνοντας ότι η επίδρασή του στον οργανισμό μπορεί να αρχίζει πολύ νωρίτερα από όσο γίνεται αντιληπτό.
Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι το σώμα αντιδρά σχεδόν άμεσα, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα.
Γιατί ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους πυροσβέστες
Η επαγγελματική έκθεση των πυροσβεστών σε προϊόντα καύσης έχει απασχολήσει έντονα την επιστημονική κοινότητα, καθώς προηγούμενες έρευνες έχουν καταγράψει αυξημένο κίνδυνο για ορισμένες μορφές καρκίνου σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Για τον λόγο αυτό η δυνατότητα εντοπισμού πρώιμων μοριακών αλλαγών θεωρείται σημαντική.
Ένα αξιόπιστο σύστημα βιοδεικτών θα μπορούσε στο μέλλον να βοηθήσει τους γιατρούς να αξιολογούν πόσο έχει επιβαρυνθεί ένας πυροσβέστης μετά από επανειλημμένες εκθέσεις και να προσαρμόζουν ανάλογα την παρακολούθησή του.
Δεν υπάρχει ακόμη διαγνωστικό τεστ
Παρά το ενδιαφέρον των αποτελεσμάτων, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτείται συνέχεια.
Η μελέτη περιλάμβανε μόλις 30 άτομα, αριθμός αρκετός για να εντοπιστούν ενδιαφέροντα βιολογικά σήματα, αλλά όχι για να δημιουργηθεί ένα αξιόπιστο διαγνωστικό εργαλείο.
Χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες και παρακολούθηση των ίδιων πυροσβεστών για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν οι πρωτεϊνικές μεταβολές εξαφανίζονται γρήγορα μετά την έκθεση ή εάν η επαναλαμβανόμενη επαγγελματική έκθεση οδηγεί σε πιο μόνιμες αλλαγές.
Οι επιστήμονες θα πρέπει επίσης να διαπιστώσουν εάν κάποιοι από τους συγκεκριμένους βιοδείκτες μπορούν πράγματι να συνδεθούν με μελλοντική εμφάνιση νόσου.
Προς προληπτική παρακολούθηση της υγείας
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον της έρευνας βρίσκεται επομένως στην πιθανότητα να αλλάξει μελλοντικά ο τρόπος με τον οποίο παρακολουθείται η υγεία των πυροσβεστών.
Αντί η ιατρική φροντίδα να αρχίζει όταν εμφανιστούν συμπτώματα ή κάποια ασθένεια, η συστηματική μέτρηση κατάλληλων βιοδεικτών θα μπορούσε να επιτρέψει την αναγνώριση της αυξημένης επιβάρυνσης πολύ νωρίτερα.
Προς το παρόν αυτό παραμένει ερευνητική προοπτική και όχι καθιερωμένη ιατρική πρακτική.
Ωστόσο, τα νέα ευρήματα ενισχύουν ένα σημαντικό μήνυμα: η έκθεση στη φωτιά δεν τελειώνει όταν σβήσουν οι φλόγες. Οι επιπτώσεις της μπορούν να συνεχίζονται σε μοριακό επίπεδο στον οργανισμό εκείνων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
