Η ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού με τις νέες FDI HN Belharra και η σχεδιαζόμενη απόκτηση δύο ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini διαμορφώνουν ένα εντελώς διαφορετικό επιχειρησιακό περιβάλλον για τον ελληνικό Στόλο.
Το σημαντικό δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό των νέων πλοίων. Βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι πρόκειται για μονάδες με διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές δυνατότητες, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν μαζί δημιουργώντας ένα πολύ ισχυρότερο πλέγμα επιτήρησης, αεράμυνας, ανθυποβρυχιακού πολέμου και προσβολής στόχων επιφανείας.
Με απλά λόγια, οι Belharra και οι FREMM δεν προορίζονται να κάνουν ακριβώς την ίδια δουλειά. Η αξία τους μεγαλώνει ακριβώς επειδή η μία κατηγορία πλοίων μπορεί να καλύπτει τα επιχειρησιακά κενά της άλλης.
Δύο διαφορετικές FREMM για το Πολεμικό Ναυτικό
Η Ελλάδα κινείται προς την απόκτηση των Carlo Bergamini F 590 και Virginio Fasan F 591, δύο φρεγατών της ίδιας οικογένειας αλλά με διαφορετικό επιχειρησιακό προσανατολισμό.
Με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, η πρώτη αναμένεται να ενταχθεί στο Πολεμικό Ναυτικό το πρώτο εξάμηνο του 2028 και η δεύτερη έναν χρόνο αργότερα.
Η ουσία βρίσκεται στο ότι η Carlo Bergamini είναι έκδοση γενικών καθηκόντων, ενώ η Virginio Fasan έχει σχεδιαστεί με ιδιαίτερη έμφαση στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο.
Έτσι, το Πολεμικό Ναυτικό δεν αποκτά δύο πανομοιότυπες μονάδες, αλλά δύο διαφορετικά επιχειρησιακά εργαλεία που μπορούν να αναλάβουν ξεχωριστούς ρόλους μέσα στον ίδιο ναυτικό σχηματισμό.
Τι προσφέρουν οι FREMM
Οι ιταλικές FREMM είναι μεγάλες φρεγάτες ανοιχτής θαλάσσης, σχεδιασμένες για αποστολές μεγάλης διάρκειας και για επιχειρήσεις πολύ πέρα από την παράκτια ζώνη.
Με μήκος περίπου 144 μέτρα και εκτόπισμα που ξεπερνά τους 6.000 τόνους, διαθέτουν μεγάλη αυτονομία, υψηλή ταχύτητα και δυνατότητα υποστήριξης ελικοπτέρων.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς οι ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού δεν περιορίζονται πλέον στο στενό γεωγραφικό περιβάλλον του Αιγαίου.
Η Ανατολική Μεσόγειος, οι μεγάλες αποστάσεις και η ανάγκη παρατεταμένης παρουσίας απαιτούν πλοία που μπορούν να επιχειρούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς συνεχή επιστροφή στις βάσεις τους.
Carlo Bergamini: Η βαριά φρεγάτα πολλαπλών ρόλων
Η Carlo Bergamini αποτελεί την έκδοση General Purpose της ιταλικής οικογένειας FREMM.
Το πλοίο έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να εκτελεί ένα μεγάλο εύρος αποστολών, από συνοδεία ναυτικών δυνάμεων και αντιμετώπιση εχθρικών πλοίων μέχρι αντιαεροπορική προστασία και υποστήριξη επιχειρήσεων προς την ξηρά.
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα συστήματά της είναι το πυροβόλο Leonardo 127/64, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιήσει προηγμένα κατευθυνόμενα πυρομαχικά.
Η δυνατότητα αυτή προσφέρει στο πλοίο σημαντική ισχύ πυρός τόσο εναντίον θαλάσσιων στόχων όσο και για υποστήριξη επιχειρήσεων προς την ξηρά.
Παράλληλα διαθέτει αντιαεροπορικούς πυραύλους της οικογένειας Aster, αντιπλοϊκούς πυραύλους Teseo, τορπίλες MU90 και σύγχρονους αισθητήρες.
Η Bergamini μπορεί επομένως να αποτελέσει μια ισχυρή μονάδα συνοδείας, αλλά και να επιχειρήσει αυτόνομα όταν απαιτείται.
Virginio Fasan: Η φρεγάτα που ψάχνει τον αντίπαλο κάτω από τη θάλασσα
Η Virginio Fasan έχει διαφορετική αποστολή.
Η συγκεκριμένη έκδοση της FREMM σχεδιάστηκε πρωτίστως για ανθυποβρυχιακό πόλεμο, έναν από τους πλέον απαιτητικούς τομείς των σύγχρονων ναυτικών επιχειρήσεων.
Το πλοίο διαθέτει προηγμένα συστήματα εντοπισμού υποβρυχίων, μεταξύ των οποίων σόναρ γάστρας και συρόμενο σόναρ μεταβλητού βάθους.
Αυτό της επιτρέπει να αναζητά υποβρύχιους στόχους σε διαφορετικά βάθη και σε δύσκολες ακουστικές συνθήκες.
Σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος, όπου τα υποβρύχια αποτελούν κρίσιμο παράγοντα ισχύος, η συγκεκριμένη δυνατότητα αποκτά ξεχωριστή σημασία.
Η Fasan μπορεί να συνεργάζεται με ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα, δημιουργώντας μια πολύ μεγαλύτερη ζώνη έρευνας γύρω από έναν ελληνικό ναυτικό σχηματισμό.
Με αυτόν τον τρόπο δεν προστατεύει μόνο τον εαυτό της, αλλά και τις υπόλοιπες μονάδες που επιχειρούν μαζί της.
Εκεί μπαίνουν στο παιχνίδι οι Belharra
Οι ελληνικές FDI HN Belharra έχουν διαφορετικά πλεονεκτήματα.
Βασικό τους χαρακτηριστικό αποτελεί το προηγμένο ψηφιακό ραντάρ Sea Fire, το οποίο προσφέρει εξαιρετικές δυνατότητες εντοπισμού και παρακολούθησης εναέριων στόχων.
Σε συνδυασμό με τους πυραύλους Aster, οι Belharra μπορούν να λειτουργήσουν ως βασικός αντιαεροπορικός πυρήνας ενός ναυτικού σχηματισμού.
Εκεί ακριβώς αρχίζει να φαίνεται η αξία της συνύπαρξης των δύο τύπων.
Μια Belharra μπορεί να έχει ως κύριο ρόλο την επιτήρηση του εναέριου χώρου και την προστασία της δύναμης από αεροσκάφη και πυραύλους.
Την ίδια στιγμή, η Virginio Fasan μπορεί να αναλάβει τον εντοπισμό υποβρυχίων, ενώ η Carlo Bergamini προσθέτει ισχυρές δυνατότητες εναντίον πλοίων και στόχων επιφανείας.
Ένας σχηματισμός που βλέπει στον αέρα, στη θάλασσα και κάτω από αυτήν
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας ναυτικός σχηματισμός στον οποίο κάθε μονάδα έχει διαφορετικό κύριο ρόλο.
Η Belharra μπορεί να παρακολουθεί τον εναέριο χώρο και να αποτελεί τον βασικό κόμβο αεράμυνας.
Η Fasan μπορεί να ερευνά για εχθρικά υποβρύχια σε μεγάλη ακτίνα.
Η Bergamini μπορεί να ενισχύει την ισχύ πυρός στην επιφάνεια και να συμμετέχει ταυτόχρονα στην αντιαεροπορική και ανθυποβρυχιακή προστασία.
Αν προστεθούν σε αυτή την εικόνα τα ελληνικά υποβρύχια, τα νέα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα, τα αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας και οι υπόλοιπες μονάδες του Στόλου, δημιουργείται ένα πολυεπίπεδο δίκτυο εντοπισμού και αντιμετώπισης απειλών.
Αυτό είναι πολύ σημαντικότερο από το να διαθέτει κανείς απλώς περισσότερες φρεγάτες.
Κοινό όπλο οι Aster
Υπάρχει και ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο στη συνύπαρξη FREMM και Belharra.
Και οι δύο οικογένειες πλοίων χρησιμοποιούν πυραύλους της οικογένειας Aster.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα συστήματα είναι ταυτόσημα ή ότι τα πλοία μπορούν αυτομάτως να ανταλλάσσουν κάθε επιχειρησιακή πληροφορία χωρίς πρόσθετη ολοκλήρωση.
Ωστόσο, η ύπαρξη κοινής οικογένειας όπλων μπορεί να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα στην εκπαίδευση, στην υποστήριξη και στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Για έναν στόλο που επί δεκαετίες λειτουργούσε με πολλές διαφορετικές ηλικίες πλοίων και συστημάτων, η μεγαλύτερη ομοιογένεια αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα.
Το Αιγαίο είναι διαφορετικό πεδίο μάχης
Το Αιγαίο παρουσιάζει μοναδικές επιχειρησιακές δυσκολίες.
Οι εκατοντάδες νησίδες, οι μικρές αποστάσεις, τα στενά περάσματα και η πολύπλοκη μορφολογία δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι χρόνοι αντίδρασης μπορούν να είναι εξαιρετικά μικροί.
Ένα σύγχρονο πολεμικό πλοίο δεν χρειάζεται μόνο ισχυρά όπλα.
Χρειάζεται κυρίως να μπορεί να εντοπίσει πρώτο τον αντίπαλο, να ανταλλάξει τα δεδομένα με άλλες μονάδες και να δημιουργήσει ολοκληρωμένη εικόνα του πεδίου μάχης.
Οι Belharra έχουν σχεδιαστεί εξαρχής γύρω από αυτή τη λογική της δικτυοκεντρικής μάχης.
Οι FREMM προσθέτουν μεγάλη αυτονομία, διαφορετικούς αισθητήρες και εξειδικευμένες δυνατότητες.
Η πραγματική ισχύς επομένως δεν βρίσκεται μόνο σε κάθε πλοίο ξεχωριστά, αλλά στο τι μπορούν να κάνουν όλα μαζί.
Ιδιαίτερα κρίσιμη η Ανατολική Μεσόγειος
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η σημασία των νέων φρεγατών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Εκεί οι αποστάσεις είναι πολύ μεγαλύτερες και ένα πολεμικό πλοίο πρέπει να μπορεί να παραμένει για ημέρες ή εβδομάδες μακριά από τη βάση του.
Σε αυτό το περιβάλλον οι μεγάλες FREMM μπορούν να προσφέρουν στο Πολεμικό Ναυτικό κάτι που είναι δύσκολο να επιτευχθεί μόνο με μικρότερες μονάδες.
Παρατεταμένη παρουσία, μεγάλη αυτονομία και δυνατότητα συνοδείας μιας ελληνικής ναυτικής δύναμης σε μεγάλες αποστάσεις.
Η Belharra μπορεί να προσφέρει προηγμένη αεράμυνα.
Η Fasan μπορεί να προστατεύει τον σχηματισμό από την υποβρύχια απειλή.
Η Bergamini μπορεί να ενισχύει την ισχύ πυρός και να αναλαμβάνει πολλαπλές αποστολές.
Το αποτέλεσμα είναι ένας σχηματισμός πολύ δυσκολότερο να προσεγγιστεί ή να αιφνιδιαστεί.
Από τον στόλο των φρεγατών S σε μια νέα εποχή
Για δεκαετίες, η ραχοκοκαλιά του ελληνικού Στόλου στηρίχθηκε στις φρεγάτες τύπου S και στις MEKO 200HN.
Τα πλοία αυτά κάλυψαν τεράστιο μέρος των επιχειρησιακών αναγκών του Πολεμικού Ναυτικού, όμως η τεχνολογία και οι απειλές έχουν αλλάξει δραματικά.
Η μετάβαση στις Belharra, η πιθανή ένταξη των δύο FREMM και ο εκσυγχρονισμός των MEKO οδηγούν σταδιακά σε έναν πολύ διαφορετικό Στόλο.
Έναν Στόλο με ισχυρότερους αισθητήρες, πυραύλους μεγαλύτερων δυνατοτήτων, προηγμένη αεράμυνα και πολύ μεγαλύτερη έμφαση στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο και στη διασύνδεση των μονάδων.
Το πραγματικό πλεονέκτημα είναι ο συνδυασμός
Οι δύο ιταλικές φρεγάτες από μόνες τους αποτελούν σημαντική ενίσχυση.
Οι Belharra από μόνες τους επίσης αλλάζουν σημαντικά τις δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού.
Όμως το μεγαλύτερο επιχειρησιακό όφελος προκύπτει όταν οι διαφορετικές δυνατότητες συνδυάζονται σε μία ενιαία δύναμη.
Μια Belharra δεν χρειάζεται να είναι ταυτόχρονα η καλύτερη μονάδα αντιαεροπορικού, ανθυποβρυχιακού και αντιπλοϊκού πολέμου όταν δίπλα της υπάρχει ένα πλοίο ειδικά σχεδιασμένο για να κυνηγά υποβρύχια και ένα δεύτερο που μπορεί να προσφέρει βαρύτερη ισχύ πυρός.
Αυτή είναι η φιλοσοφία των σύγχρονων ναυτικών επιχειρήσεων.
Όχι ένα «υπερπλοίο» που τα κάνει όλα μόνο του, αλλά μια ομάδα διαφορετικών μονάδων που λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα μάχης.
Και αν ο σχεδιασμός για τις FREMM ολοκληρωθεί όπως προβλέπεται, μαζί με τις νέες FDI HN, τις αναβαθμισμένες MEKO, τα υποβρύχια και τα εναέρια μέσα του Πολεμικού Ναυτικού, η Ελλάδα θα διαθέτει ένα πολύ πυκνότερο και ισχυρότερο πλέγμα αποτροπής σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
