Τι πρέπει να έχετε στο σπίτι για πόλεμο, σεισμό, φυσικές καταστροφές και σοβαρές κρίσεις
Το μεγαλύτερο πρόβλημα με τις έκτακτες καταστάσεις είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει πότε θα συμβούν. Είτε πρόκειται για πόλεμο, σεισμό, ακραία καιρικά φαινόμενα, γενικευμένη οικονομική κρίση ή άλλη σοβαρή απειλή, η σωστή προετοιμασία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Ο παρακάτω οδηγός επιβίωσης σε πόλεμο και άλλες έκτακτες ανάγκες αποτελεί μια ολοκληρωμένη βάση προετοιμασίας, την οποία μπορείτε να προσαρμόσετε στις ανάγκες του σπιτιού και της οικογένειάς σας.
Στόχος είναι να υπάρχει στο σπίτι ένα οργανωμένο απόθεμα με είδη πρώτης ανάγκης, ώστε να μπορείτε να ανταποκριθείτε πιο αποτελεσματικά σε καταστάσεις όπως φυσικές καταστροφές, σεισμοί, παρατεταμένες διακοπές ρεύματος, πολεμικές συνθήκες, χρεοκοπία ή άλλες κρίσεις.
Σύμφωνα με βασικές κατευθύνσεις διεθνών οργανισμών, τα απαραίτητα είδη για ένα σπίτι σε κατάσταση ανάγκης χωρίζονται σε επτά βασικές κατηγορίες: νερό, τρόφιμα, κουτί πρώτων βοηθειών, είδη ατομικής υγιεινής, ρούχα και σκεπάσματα, εργαλεία και ειδικό εξοπλισμό, καθώς και σημαντικά οικογενειακά έγγραφα.
Καιρικά φαινόμενα, σεισμός, χρεοκοπία, πόλεμος: τι πρέπει να υπάρχει στο σπίτι
Υπάρχουν επτά βασικές κατηγορίες ειδών που πρέπει να έχουμε αποθηκευμένες στο σπίτι σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, όπως σεισμός, ακραία καιρικά φαινόμενα, οικονομική κατάρρευση, πόλεμος ή άλλη σοβαρή κρίση.
Τα βασικά είδη πρώτης ανάγκης είναι:
- νερό
- φαγητό
- κουτί πρώτων βοηθειών
- είδη ατομικής υγιεινής
- ρούχα και σκεπάσματα
- εργαλεία και ειδικά αντικείμενα
- σημαντικά προσωπικά και οικογενειακά έγγραφα
Νερό: η πρώτη και πιο σημαντική προμήθεια επιβίωσης
Σε κάθε οδηγό επιβίωσης σε πόλεμο ή φυσική καταστροφή, το νερό βρίσκεται πρώτο στη λίστα. Χωρίς επαρκές νερό, ακόμη και οι πιο οργανωμένες προμήθειες χάνουν την αξία τους.
Καλό είναι να υπάρχουν προμήθειες νερού για τουλάχιστον τρεις ημέρες. Μια γενική πρόβλεψη είναι περίπου τέσσερα λίτρα νερού ανά άτομο την ημέρα:
- περίπου δύο λίτρα για τις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού
- περίπου δύο λίτρα για προετοιμασία τροφής και βασική καθαριότητα
Για την ασφάλεια του νερού, υπάρχουν στο εμπόριο ειδικά φίλτρα με αντλίες, φορητά φίλτρα, αλλά και δισκία απολύμανσης νερού, τα οποία μπορούν να αποδειχθούν πολύ χρήσιμα σε παρατεταμένες κρίσεις.
Φαγητό: ποια τρόφιμα πρέπει να αποθηκεύσετε
Αποθηκεύστε μη αλλοιώσιμα τρόφιμα που να καλύπτουν τουλάχιστον τρεις ημέρες, ιδανικά όμως για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Επιλέξτε τρόφιμα που:
- δεν χρειάζονται ψυγείο
- δεν απαιτούν ιδιαίτερη προετοιμασία ή μαγείρεμα
- χρειάζονται λίγο ή καθόλου νερό
- είναι μικρά σε όγκο και σχετικά ελαφριά
- έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής
Είναι σημαντικό να προβλέψετε τρόφιμα για περισσότερο χρόνο και να ανανεώνετε την αποθήκη τακτικά, καταναλώνοντας τα παλαιότερα προϊόντα και αντικαθιστώντας τα με καινούργια.
Ποια είναι τα τρόφιμα μακράς διάρκειας
Ελαιόλαδο
Το ελαιόλαδο διατηρείται καλύτερα σε μεταλλικά δοχεία μικρής ή μεσαίας χωρητικότητας, μακριά από φως, ζέστη, πολύ χαμηλές θερμοκρασίες και υγρασία. Γενικά, μπορεί να διατηρηθεί από έναν έως δύο χρόνους.
Ξύδι
Το ξύδι έχει πολύ μεγάλη διάρκεια ζωής και μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο για πάρα πολύ καιρό. Είναι χρήσιμο τόσο στη μαγειρική, όσο και σε μαρινάδες, σαλάτες ή ακόμη και στην καθαριότητα του σπιτιού.
Αλάτι
Το αλάτι δεν είναι χρήσιμο μόνο για τη γεύση, αλλά και για τη συντήρηση τροφίμων, όπως το πάστωμα. Έχει πολύ μεγάλη διάρκεια ζωής, αρκεί να προστατεύεται από την υγρασία.
Ζάχαρη
Η ζάχαρη μπορεί να διατηρηθεί για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, αρκεί να φυλάσσεται σε αεροστεγές δοχείο και σε ξηρό σημείο. Αν σκληρύνει με τον καιρό, μπορεί να επανέλθει σπάζοντας προσεκτικά τους σβόλους.
Ρύζι και ζυμαρικά
Όλοι οι τύποι λευκού ρυζιού και τα ζυμαρικά διατηρούνται πολύ καλά για ένα έως δύο χρόνια, εφόσον αποθηκεύονται σωστά. Το καστανό ρύζι είναι πιο ευάλωτο και χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.
Βρώμη
Οι νιφάδες βρώμης έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, ειδικά όταν παραμένουν καλά αποθηκευμένες στην αρχική ή σε αντίστοιχη ασφαλή συσκευασία.
Όσπρια
Τα όσπρια αποθηκεύονται πολύ καλά σε μεγάλες ποσότητες, κατά προτίμηση σε αεροστεγή δοχεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στις φακές, χρειάζεται προσοχή στον τρόπο φύλαξης ώστε να αποφεύγονται αλλοιώσεις ή έντομα.
Γάλα εβαπορέ
Το γάλα εβαπορέ είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, κυρίως σε σπίτια με παιδιά. Το συμπυκνωμένο γάλα αποστειρώνεται σε υψηλές θερμοκρασίες και μπορεί να διατηρηθεί αρκετούς μήνες έως και έναν χρόνο χωρίς ψυγείο, όσο παραμένει κλειστό.
Μαγιά
Η νωπή μαγιά δεν έχει μεγάλη διάρκεια ζωής. Αντίθετα, η ξηρή μαγιά σε φακελάκια διατηρείται πολύ περισσότερο, συχνά έως και δύο χρόνια, και είναι πιο κατάλληλη για αποθήκευση.
Μπαχαρικά
Τα μπαχαρικά δεν αλλοιώνονται γρήγορα, όμως με τον χρόνο χάνουν το άρωμα και την έντασή τους. Τα ολόκληρα μπαχαρικά συντηρούνται καλύτερα και μπορούν να παραμείνουν σε καλή κατάσταση για αρκετά χρόνια.
Σάλτσες και πελτές ντομάτας
Η σάλτσα ντομάτας και ο πελτές αποτελούν βασικά υλικά για πολλές συνταγές. Είτε αγοράζονται έτοιμα είτε παρασκευάζονται σπιτικά, μπορούν να διατηρηθούν για περίπου έναν χρόνο ή και περισσότερο, όταν αποθηκεύονται σωστά σε αποστειρωμένα και καλά κλεισμένα δοχεία.
Σάλτσα σόγιας
Η σάλτσα σόγιας έχει μεγάλη διάρκεια ζωής και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως καρύκευμα, ντιπ ή εναλλακτικό αλατιού. Η κλειστή συσκευασία διατηρείται για μεγάλο διάστημα, ενώ και η ανοιχτή μπορεί να κρατήσει πολύ, ειδικά στο ψυγείο.
Τουρσιά
Λαχανικά όπως άγουρες ντομάτες, λάχανο, κουνουπίδι, καρότα, αγγουράκια και πιπεριές μπορούν να συντηρηθούν σε ξύδι και αλάτι μέσα σε καλά κλεισμένα βάζα για πολύ καιρό. Φυσικά, υπάρχουν και έτοιμα προϊόντα στην αγορά.
Κονσέρβες φρούτων, λαχανικών και κρέατος
Οι κονσέρβες αποτελούν μία από τις πιο πρακτικές λύσεις σε περιόδους κρίσης. Πρέπει να ελέγχετε πάντα ότι η συσκευασία δεν έχει χτυπήματα, τσακίσματα ή ανοίγματα και να φυλάσσεται σε δροσερό μέρος, μακριά από ήλιο και υγρασία.
Μέλι
Το μέλι έχει εξαιρετικά μεγάλη διάρκεια ζωής, όταν φυλάσσεται σε καλά σφραγισμένο γυάλινο δοχείο. Ακόμη και αν κρυσταλλώσει, παραμένει ασφαλές και γευστικό.
Μαρμελάδες και γλυκά του κουταλιού
Η υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη λειτουργεί ως φυσικό συντηρητικό. Με σωστή αποθήκευση, η διάρκεια ζωής τους μπορεί να φτάσει έως και δύο χρόνια. Μετά το άνοιγμα, πρέπει να διατηρούνται στο ψυγείο.
Αποξηραμένα φρούτα
Τα αποξηραμένα φρούτα έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε νερό και δεν αλλοιώνονται εύκολα. Σε σωστή συσκευασία μπορούν να διατηρηθούν για αρκετούς μήνες.
Παστέλι
Το παστέλι είναι μια θρεπτική, τονωτική τροφή με μεγάλη διάρκεια ζωής. Περιέχει πολύτιμα θρεπτικά συστατικά και αποτελεί καλή επιλογή για απόθεμα τροφίμων.
Αποθήκευση σπόρων για ντομάτες, πατάτες και άλλα λαχανικά
Σε μια παρατεταμένη κρίση, η δυνατότητα παραγωγής τροφής αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η αποθήκευση σπόρων λαχανικών για αυλή, κήπο ή ακόμη και μπαλκόνι μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη.
Πώς να αποθηκεύετε σωστά τα τρόφιμα μακράς διάρκειας
Πριν οργανώσετε την αποθήκη σας, χρειάζεται να εξασφαλίσετε τον κατάλληλο χώρο.
Ο χώρος αποθήκευσης πρέπει να είναι:
- σκιερός
- ξηρός
- δροσερός
- καθαρός
- μακριά από υγρασία, φως και υψηλές θερμοκρασίες
Αποφύγετε να αποθηκεύετε τρόφιμα μαζί με απορρυπαντικά ή καθαριστικά, καθώς οι έντονες οσμές μπορούν να επηρεάσουν το περιεχόμενο.
Επίσης, καλό είναι να αποφεύγονται ντουλάπια ή συρτάρια κοντά σε φούρνο, ψυγείο ή πλυντήριο πιάτων, όπου αναπτύσσεται θερμότητα.
Οι ποσότητες που θα αποθηκεύσετε πρέπει να εξαρτώνται:
- από τον διαθέσιμο χώρο
- από τον αριθμό των ατόμων στο σπίτι
- από τις πραγματικές ανάγκες της οικογένειας
Για τη φύλαξη μεγάλων ποσοτήτων, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικά δοχεία τροφίμων, κουβάδες τροφίμων ή ανθεκτικά βαρελάκια με βιδωτό καπάκι.
Πώς να διαχειρίζεστε σωστά την αποθήκη σας
Για τη σωστή διαχείριση της αποθήκης ισχύουν δύο βασικοί κανόνες:
Πρώτος κανόνας: Αποθηκεύουμε ό,τι τρώμε και τρώμε ό,τι έχουμε αποθηκεύσει.
Δεύτερος κανόνας: Ό,τι μπαίνει πρώτο, βγαίνει πρώτο.
Με απλά λόγια, επιλέγουμε τρόφιμα που καταναλώνουμε έτσι κι αλλιώς στην καθημερινότητά μας. Έτσι η αποθήκη ανανεώνεται διαρκώς και δεν συσσωρεύονται άχρηστα ή ληγμένα προϊόντα.
Τοποθετήστε τα πιο πρόσφατα αγορασμένα τρόφιμα στο πίσω μέρος του ραφιού και βάλτε μπροστά τα παλαιότερα. Είναι επίσης χρήσιμο να γράφετε με μαρκαδόρο επάνω σε κονσέρβες, δοχεία και βάζα την ημερομηνία αποθήκευσης.
Αν η αποθήκη είναι μεγάλη, βοηθά ιδιαίτερα και μια απλή απογραφή σε τετράδιο ή ημερολόγιο, ώστε να γνωρίζετε τι έχετε διαθέσιμο και πότε πρέπει να ανανεωθεί.
Το δύσκολο δεν είναι μόνο να γεμίσετε την αποθήκη την πρώτη φορά, αλλά να τη διατηρείτε καθαρή, τακτοποιημένη και λειτουργική σε βάθος χρόνου.
Πώς να γεμίσετε την αποθήκη σας χωρίς μεγάλο κόστος
Δεν είναι ρεαλιστικό να αγοραστούν όλα από τη μία μέρα στην άλλη. Το απόθεμα μπορεί να χτιστεί σταδιακά.
Μπορείτε να:
- περιμένετε προσφορές στα σούπερ μάρκετ
- εκμεταλλεύεστε πακέτα 1+1
- αγοράζετε προϊόντα όταν προσφέρονται στη μισή τιμή
- συγκρίνετε τιμές ανά κατάστημα
- επιλέγετε μεγάλη ποικιλία προϊόντων σε μικρότερες ποσότητες, αντί να αγοράζετε τεράστια ποσότητα από ένα μόνο είδος
Η σωστή λογική είναι να χτίζετε τα αποθέματά σας σταδιακά και με πρόγραμμα.
Κουτί Πρώτων Βοηθειών: τι πρέπει να περιλαμβάνει
Ένα οργανωμένο κουτί πρώτων βοηθειών είναι απολύτως απαραίτητο για το σπίτι, ενώ καλό είναι να υπάρχει και ένα δεύτερο σε κάθε αυτοκίνητο.
Ιατρικά είδη που πρέπει να περιλαμβάνει το κουτί Πρώτων Βοηθειών
- αποστειρωμένους αυτοκόλλητους επιδέσμους σε διάφορα μεγέθη
- παραμάνες σε διάφορα μεγέθη
- σαπούνι
- γάντια latex, τουλάχιστον δύο ζευγάρια
- αντηλιακό
- αποστειρωμένες γάζες 2 ιντσών
- αποστειρωμένες γάζες 4 ιντσών
- τριγωνικούς επιδέσμους
- επιδέσμους 2 ιντσών σε ρολά
- ελαστικούς επιδέσμους πλάτους 10 εκατοστών
- ψαλίδι
- λαβίδα
- βελόνα
- υγρά πετσετάκια
- αντισηπτικό, όπως Betadine σε υγρή μορφή και πάστα
- θερμόμετρο
- γλωσσοπίεστρα
- σωληνάριο με βαζελίνη ή άλλο λιπαντικό
- φυσιολογικό ορό σε αμπούλες και φιάλη 500cc
- καθαρό οινόπνευμα
Φάρμακα άνευ συνταγής
- ασπιρίνες ή άλλα παυσίπονα
- φάρμακα κατά του πόνου που δεν περιέχουν ασπιρίνη, όπως παρακεταμόλη
- αντιδιαρροϊκά φάρμακα
- φάρμακα για στομαχικές διαταραχές και αντιόξινα
- αμμωνία
- αντιισταμινικά
- αντιισταμινική αλοιφή για τσιμπήματα, δαγκώματα ή εξανθήματα
Ειδικές ιατρικές προβλέψεις
- αντιβιώσεις ευρείας κάλυψης
- σιρόπι ιπεκακουάνας, που χρησιμοποιείται για πρόκληση εμετού σε περίπτωση δηλητηρίασης
- ενεργός άνθρακας, που χρησιμοποιείται για να δεσμεύσει δηλητήρια, πάντοτε σύμφωνα με οδηγίες του Κέντρου Δηλητηριάσεων
Φάρμακα θεραπείας
Για κάθε μέλος της οικογένειας που ακολουθεί συστηματική ή καθημερινή φαρμακευτική αγωγή, πρέπει να υπάρχει απόθεμα φαρμάκων τουλάχιστον για μία εβδομάδα.
Εργαλεία και είδη υγιεινής για καταστάσεις πρώτης ανάγκης
Εργαλεία
Στο κιτ έκτακτης ανάγκης καλό είναι να υπάρχουν:
- πλαστικά ποτήρια, πιάτα και μαχαιροπίρουνα
- ραδιόφωνο με μπαταρίες και εφεδρικές μπαταρίες
- φακός και εφεδρικές μπαταρίες
- χρήματα, κέρματα ή άλλα άμεσα διαθέσιμα μετρητά
- ανοιχτήρι κονσέρβας
- σουγιάς ή πολυεργαλείο
- μικρός πυροσβεστήρας τύπου ABC
- υπνόσακος
- τανάλια
- κολλητική ταινία για κιβώτια, χρήσιμη ακόμη και για συγκράτηση σπασμένων τζαμιών
- πυξίδα
- σπίρτα και αρκετοί αναπτήρες σε αδιάβροχη συσκευασία
- αλουμινόχαρτο
- πλαστικά δοχεία
- φωτοβολίδα
- χαρτί και στυλό
- βελόνα και κλωστή
- σταγονόμετρο
- σφυρίχτρα
- πλαστικό ή νάιλον τουλάχιστον 4×4 μέτρα, χρήσιμο για αδιάβροχη κάλυψη, για κλείσιμο σπασμένου τζαμιού ή ανοίγματος μετά από σεισμό
- χάρτης της πόλης ή της περιοχής για εντοπισμό καταφυγίων ή σημείων συγκέντρωσης
- ισοθερμική κουβέρτα
- είδη για ψάρεμα και κυνήγι
- ασύρματος VHF/UHF με ανταλλακτική μπαταρία
- φορητό φίλτρο νερού τύπου Lifestraw
Είδη προσωπικής υγιεινής για έκτακτες ανάγκες
Η προσωπική υγιεινή είναι πολύ σημαντική σε περιόδους κρίσης, γιατί συνδέεται άμεσα με την προστασία της υγείας.
Βασικά είδη υγιεινής
- χαρτί τουαλέτας
- σαπούνι
- απορρυπαντικό
- είδη γυναικείας υγιεινής
- προσωπικά είδη καθαριότητας
- πλαστικές σακούλες απορριμμάτων για χρησιμοποιημένα είδη υγιεινής
- πλαστικό δοχείο με σταθερό καπάκι
- απολυμαντικό
- χλωρίνη
Ρούχα και σκεπάσματα για κάθε μέλος της οικογένειας
Σε περίπτωση ανάγκης, πρέπει να υπάρχει έτοιμο ένα βασικό σετ ρουχισμού και προστασίας για κάθε άτομο.
Τι πρέπει να περιλαμβάνει
- τουλάχιστον μία αλλαξιά εσωρούχων
- μία αλλαξιά ρούχων
- ένα ζευγάρι παπούτσια
- μπότες ή παπούτσια ορειβασίας
- αδιάβροχα
- κουβέρτες ή υπνόσακους
- καπέλο και γάντια
- θερμαντικά εσώρουχα
- γυαλιά ηλίου
Ειδικά αντικείμενα για μωρά και ηλικιωμένους
Δεν πρέπει να ξεχνάμε τα μέλη της οικογένειας με ιδιαίτερες ανάγκες, όπως τα νεογέννητα και οι ηλικιωμένοι.
Ειδικά αντικείμενα για μωρά
- τροφή
- πάνες
- μπιμπερό
- γάλα σκόνη
- φάρμακα
Ειδικά αντικείμενα για ηλικιωμένους
- φάρμακα για καρδιά και υψηλή πίεση
- ινσουλίνη
- φάρμακα με ιατρική συνταγή
- μασέλες
- φακοί επαφής και σχετικά υλικά
- εφεδρικό ζευγάρι γυαλιών
Διασκέδαση και ψυχολογική υποστήριξη της οικογένειας
Σε δύσκολες συνθήκες, δεν πρέπει να παραβλέπεται και η ψυχολογική αντοχή των μελών της οικογένειας.
Χρήσιμα αντικείμενα
- παιδικά παιχνίδια
- βιβλία για παιδιά και ενήλικες
- μικρά μέσα απασχόλησης που βοηθούν στη διατήρηση της ψυχραιμίας, ειδικά όταν υπάρχουν παιδιά
Σημαντικά οικογενειακά έγγραφα που πρέπει να φυλάσσονται έτοιμα
Διατηρείτε όλα τα σημαντικά έγγραφα σε φάκελο που προστατεύεται από το νερό και μεταφέρεται εύκολα.
Τα βασικά έγγραφα περιλαμβάνουν:
- διαθήκη
- ασφαλιστήρια συμβόλαια
- μετοχές
- ομόλογα
- διαβατήρια
- ταυτότητες
- δελτίο εμβολιασμού
- αριθμούς τραπεζικών λογαριασμών
- αριθμούς πιστωτικών καρτών
- κατάσταση με σημαντικά αντικείμενα του σπιτιού
- σημαντικούς αριθμούς τηλεφώνων
- πιστοποιητικά γέννησης
- πιστοποιητικά γάμου
- πιστοποιητικά θανάτου
- άλλα βασικά οικογενειακά έγγραφα
Οδηγίες φύλαξης για το κουτί έκτακτης ανάγκης
Το κουτί έκτακτης ανάγκης πρέπει να είναι έτοιμο, προσβάσιμο και γνωστό σε όλα τα μέλη της οικογένειας.
Βασικές οδηγίες
- αποθηκεύστε το κουτί σε σημείο που γνωρίζουν όλοι, κατά προτίμηση κοντά στην πόρτα του σπιτιού
- δημιουργήστε και ένα μικρότερο κουτί έκτακτης ανάγκης για το αυτοκίνητο
- τοποθετήστε όλα τα εφόδια μέσα σε αεροστεγώς κλεισμένες πλαστικές σακούλες
- ανανεώνετε το αποθηκευμένο νερό κάθε έξι μήνες
- αντικαθιστάτε τα αποθηκευμένα τρόφιμα κάθε έξι μήνες
- ελέγχετε το περιεχόμενο του κουτιού τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο
- ανανεώνετε μπαταρίες, ρούχα και άλλα υλικά όταν χρειάζεται
- ελέγχετε την πίεση στον πυροσβεστήρα
- ρωτήστε γιατρό ή φαρμακοποιό για τον σωστό τρόπο αποθήκευσης των συνταγογραφούμενων φαρμάκων
- έχετε πάντα μία τσάντα έκτακτης ανάγκης κοντά στην έξοδο του σπιτιού ή μέσα στο αυτοκίνητο
Οδηγός επιβίωσης σε πόλεμο: η προετοιμασία είναι ευθύνη, όχι υπερβολή
Η σωστή προετοιμασία για πόλεμο, σεισμό, φυσικές καταστροφές ή άλλες έκτακτες ανάγκες δεν αποτελεί ένδειξη φόβου, αλλά πράξη υπευθυνότητας. Όταν υπάρχουν βασικά εφόδια, οργανωμένη αποθήκη, κουτί πρώτων βοηθειών και έτοιμο σχέδιο ανάγκης, μια οικογένεια μπορεί να διαχειριστεί πιο αποτελεσματικά ακόμη και πολύ δύσκολες συνθήκες.
Ένας σωστά οργανωμένος οδηγός επιβίωσης σε πόλεμο και άλλες έκτακτες ανάγκες μπορεί να κάνει τη διαφορά στις πρώτες κρίσιμες ώρες και ημέρες.
