Ένα νέο ισχυρό εργαλείο για την παρακολούθηση του καιρού, των πυρκαγιών και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης τέθηκε σε τροχιά στην Ευρώπη, με ιδιαίτερη σημασία και για χώρες όπως η Ελλάδα που βρίσκονται συχνά αντιμέτωπες με ακραία καιρικά φαινόμενα και μεγάλες δασικές πυρκαγιές.
Ο δορυφόρος Meteosat Third Generation Imager 2, γνωστός ως MTG I2, εκτοξεύθηκε επιτυχώς στις 27 Αυγούστου 2026 με πύραυλο Ariane 6 από το ευρωπαϊκό διαστημικό κέντρο στη Γαλλική Γουιάνα. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία, η αποστολή ολοκληρώνει την πρώτη οικογένεια των δορυφόρων νέας γενιάς Meteosat που θα παρέχουν πολύ συχνότερες και λεπτομερέστερες εικόνες για την Ευρώπη και τη βόρεια Αφρική.Εικόνες της Ευρώπης κάθε 2,5 λεπτά
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα του νέου συστήματος είναι η ταχύτητα παρατήρησης. Ο MTG I2 μπορεί να σαρώνει ολόκληρη την ορατή πλευρά της Γης περίπου κάθε 10 λεπτά, ενώ για την Ευρώπη και τη βόρεια Αφρική μπορεί να παρέχει δεδομένα κάθε 2,5 λεπτά.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε φαινόμενα που εξελίσσονται μέσα σε ελάχιστο χρόνο, όπως ισχυρές καταιγίδες, χαλαζοπτώσεις, έντονη ηλεκτρική δραστηριότητα και απότομη ανάπτυξη νεφών.
Η αυξημένη συχνότητα των παρατηρήσεων δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάθε ακραίο φαινόμενο θα προβλέπεται έγκαιρα, όμως προσφέρει στους μετεωρολόγους σημαντικά περισσότερα δεδομένα για την παρακολούθηση της εξέλιξής του σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.Συνεχής καταγραφή κεραυνών από το διάστημα
Ο δορυφόρος διαθέτει δύο βασικά επιστημονικά όργανα. Το πρώτο είναι ο Flexible Combined Imager, ένας προηγμένος απεικονιστής που παρακολουθεί γρήγορες μεταβολές στα νέφη και στην ατμόσφαιρα.
Το δεύτερο είναι ο Lightning Imager, ο οποίος έχει τη δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης κεραυνών από γεωστατική τροχιά, περίπου 36.000 χιλιόμετρα πάνω από τον Ισημερινό.
Η πληροφορία αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την αξιολόγηση της έντασης ισχυρών καταιγίδων, καθώς η γρήγορη αύξηση της ηλεκτρικής δραστηριότητας μπορεί να αποτελεί ένδειξη ταχείας ενίσχυσης ενός καταιγιδοφόρου συστήματος.Σημαντική εφαρμογή και στις δασικές πυρκαγιές
Η ESA επισημαίνει ότι τα νέα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο στη μετεωρολογία αλλά και στην παρακολούθηση δασικών πυρκαγιών και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Οι δορυφορικές εικόνες επιτρέπουν τον εντοπισμό θερμικών ανωμαλιών, νεφών καπνού και της μεταφοράς ρύπων σε μεγάλες αποστάσεις. Σε περιόδους έντονης πυρκαγιάς μπορούν να συμπληρώσουν τα επίγεια συστήματα και τα δεδομένα από άλλους δορυφόρους, προσφέροντας ευρύτερη εικόνα της κατάστασης.
Για την Ελλάδα, όπου η αντιπυρική περίοδος χαρακτηρίζεται συχνά από υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία και ισχυρούς ανέμους, η βελτίωση της δορυφορικής επιτήρησης έχει άμεσο πρακτικό ενδιαφέρον για την Πολιτική Προστασία και τις υπηρεσίες πρόγνωσης.Περισσότερα δεδομένα από την προηγούμενη γενιά Meteosat
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία, όταν το σύστημα Meteosat Third Generation λειτουργεί πλήρως αναμένεται να παράγει τουλάχιστον 50 φορές περισσότερα δεδομένα σε σχέση με τη δεύτερη γενιά Meteosat.
Η αύξηση αυτή προκύπτει από τον συνδυασμό υψηλότερης ανάλυσης, συχνότερων σαρώσεων και νέων επιστημονικών προϊόντων.
Πρακτικά, οι εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες θα διαθέτουν πολύ πυκνότερη ροή πληροφοριών για νέφη, θερμοκρασίες, υγρασία, κεραυνούς και άλλες παραμέτρους που είναι κρίσιμες για τη βραχυπρόθεσμη πρόγνωση.Γιατί είναι σημαντικό για τη Μεσόγειο
Η Μεσόγειος είναι περιοχή όπου μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα μπορούν να αναπτυχθούν ισχυρές καταιγίδες, ιδίως όταν θερμές και υγρές αέριες μάζες συναντούν ψυχρότερα συστήματα στην ανώτερη ατμόσφαιρα.
Παράλληλα, οι υψηλές θερινές θερμοκρασίες και οι παρατεταμένες ξηρές περίοδοι δημιουργούν συνθήκες αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς.
Σε αυτό το περιβάλλον, η δυνατότητα να υπάρχουν νέες εικόνες της ευρύτερης περιοχής ανά λίγα λεπτά μπορεί να δώσει στους επιστήμονες καλύτερη εικόνα για το πώς εξελίσσεται ένα επικίνδυνο φαινόμενο και να βοηθήσει στη γρηγορότερη ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών.Δεν είναι ακόμη πλήρως επιχειρησιακός
Η εκτόξευση είναι μόνο το πρώτο βήμα. Ο MTG I2 πρέπει τώρα να περάσει από διαδικασία ελέγχων, βαθμονόμησης των οργάνων και δοκιμών πριν τεθεί σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία από την EUMETSAT.
Επομένως, τα οφέλη του συστήματος δεν θα εμφανιστούν όλα άμεσα. Η πραγματική αξία του θα κριθεί όταν τα δεδομένα ενσωματωθούν πλήρως στα ευρωπαϊκά μοντέλα πρόγνωσης και στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
