Με την Α’ ΕΣΣΟ 2026, που ήδη άρχισε να τοποθετεί νεοσύλλεκτους στις μονάδες από χθες, το νέο καθεστώς θητείας δεν αφορά μόνο το πώς θα εκπαιδεύονται οι στρατεύσιμοι. Αγγίζει ταυτόχρονα δύο κομβικά σημεία της καθημερινότητάς τους: τι θα τρώνε και τι οικονομική ενίσχυση θα λαμβάνουν.
Πρώτη μεγάλη τομή είναι το συσσίτιο. Το μενού ανασχεδιάζεται από την αρχή, με «κανόνες» σύγχρονης διατροφικής επιστήμης και με συμμετοχή στρατιωτικών διατροφολόγων, ώστε να στηρίζει τις αυξημένες απαιτήσεις μιας σαφώς πιο απαιτητικής εκπαίδευσης. Στο νέο πρόγραμμα σίτισης προβλέπεται ημερήσια πρόσληψη 2.800 έως 3.200 θερμίδων, ανάλογα με το επίπεδο καταπόνησης και τη φάση της εκπαίδευσης. Η λογική είναι ξεκάθαρη: περισσότερη πρακτική, περισσότερες πορείες, περισσότερες βολές, ασκήσεις με διανυκτέρευση και πιο σύνθετα τακτικά σενάρια δεν «βγαίνουν» χωρίς επαρκή ενεργειακή κάλυψη. Γι’ αυτό και η δομή των γευμάτων αποκτά βαρύτητα που μέχρι τώρα δεν είχε, με μεγαλύτερη ποικιλία τροφίμων, περισσότερα φρέσκα προϊόντα, καλύτερη ισορροπία υδατανθράκων–πρωτεϊνών–λιπαρών και, όπου γίνεται, δυνατότητα προσαρμογών. Παράλληλα, το κόστος της ημερήσιας μερίδας ανεβαίνει από 4,50 στα 6,40 ευρώ, ενώ η εφαρμογή του νέου μοντέλου θα γίνει ενιαία σε όλα τα Κέντρα Εκπαίδευσης.
Δεύτερη καθοριστική αλλαγή έρχεται στο οικονομικό σκέλος. Το μέχρι πρότινος συμβολικό ποσό των 8,80 ευρώ τον μήνα αντικαθίσταται από νέα κλίμακα: 100 ευρώ μηνιαίως για όσους υπηρετούν σε Θράκη και νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και 50 ευρώ για όσους τοποθετούνται στην ενδοχώρα. Η διαφοροποίηση συνδέεται με τις αυξημένες επιχειρησιακές ανάγκες και τις ιδιαίτερες συνθήκες αυτών των περιοχών, στις οποίες κατευθύνεται περίπου το 70% των στρατευσίμων μετά τη βασική και την ειδική εκπαίδευση.
Ταυτόχρονα, μπαίνουν πιο καθαρά κοινωνικά κριτήρια με πρόσθετες ενισχύσεις για ευάλωτες ή επιβαρυμένες κατηγορίες. Παιδιά πολύτεκνων οικογενειών προβλέπεται να λαμβάνουν 150 ευρώ τον μήνα. Για οπλίτες με οικογενειακές υποχρεώσεις, το βοήθημα διαμορφώνεται επίσης στα 150 ευρώ για ένα παιδί και φτάνει στα 200 ευρώ για δύο, με επιπλέον προσαύξηση για κάθε επόμενο. Στα 200 ευρώ ανεβαίνει και η αποζημίωση για άγαμους ορφανούς και από τους δύο γονείς, εντάσσοντας για πρώτη φορά με σαφήνεια μια κοινωνική διάσταση στο σύστημα ενίσχυσης των στρατευσίμων.
Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται στη συνολική μεταρρυθμιστική κατεύθυνση της λεγόμενης «Ατζέντας 2030» και στοχεύουν όχι μόνο σε καλύτερη επιχειρησιακή ετοιμότητα, αλλά και σε ουσιαστική αναβάθμιση των συνθηκών διαβίωσης στη διάρκεια της θητείας. Μαζί με την επιμήκυνση και την αυστηρότερη δομή της βασικής εκπαίδευσης, τη συρρίκνωση και εξειδίκευση των ειδικοτήτων και την εισαγωγή πιστοποιημένων δεξιοτήτων, διαμορφώνεται ένα νέο μοντέλο που επιχειρεί να «δένει» την υποχρέωση της θητείας με χειροπιαστά οφέλη για τον οπλίτη, τόσο στην καθημερινότητα όσο και στις προοπτικές του μετά.
Σύμφωνα με το νέο δόγμα, η βασική εκπαίδευση παρατείνεται χρονικά και αποκτά συγκεκριμένη αρχιτεκτονική: θα διαρκεί τουλάχιστον δέκα εβδομάδες, θα υλοποιείται αποκλειστικά στον Στρατό Ξηράς και όλοι οι στρατεύσιμοι θα κατατάσσονται αρχικά εκεί, αντί να μοιράζονται εξαρχής σε Ναυτικό ή Αεροπορία. Μετά την προπαίδευση και την ορκωμοσία, περνούν σε φάση όπου κυριαρχεί η ανάπτυξη της ιδιότητας του μαχητή, με περισσότερο χρόνο σε πρακτικά αντικείμενα και σαφή υποχώρηση της θεωρίας.
Ιδιαίτερη έμφαση μπαίνει στη σκοπευτική ικανότητα: αυξάνονται ο αριθμός και το εύρος των βολών και προστίθενται αντικείμενα όπως νυχτερινή βολή, χρήση πιστολιού και ρίψη εκπαιδευτικής χειροβομβίδας. Παράλληλα, ενισχύεται η τακτική μικρών κλιμακίων, αυξάνονται οι πορείες και οι ασκήσεις με διανυκτέρευση, ενώ μπαίνουν συνδυαστικές δραστηριότητες κλιμακούμενης δυσκολίας (π.χ. πορεία και άμεση εκτέλεση βολής ή νυχτερινή κίνηση και παραμονή στο ύπαιθρο), ώστε οι οπλίτες να συνηθίζουν σταδιακά πίεση και ρεαλιστικές συνθήκες.
Το πρόγραμμα, όμως, ανοίγει και σε δεξιότητες με πρακτική αξία πέρα από το καθαρά στρατιωτικό πλαίσιο: πρώτες βοήθειες, βασικές αρχές πυροπροστασίας και περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Επιπλέον, εισάγεται οργανωμένη εκπαίδευση στα drones: από θεωρητική κατάρτιση και εξοικείωση με εντοπισμό/αντιμετώπιση, έως πρακτική σε εξομοιωτή με σενάρια αυξανόμενης δυσκολίας. Όσοι πετυχαίνουν στα τεστ του εξομοιωτή περνούν σε τελική αξιολόγηση σε εκπαιδευτικό drone και, αν επιλεγούν, ολοκληρώνουν ειδική εκπαίδευση τις δύο τελευταίες εβδομάδες, αποκτώντας πιστοποιημένη δεξιότητα χειριστή και ειδικό διακριτικό στη στολή.
Μετά τη βασική φάση ακολουθεί ειδική εκπαίδευση τεσσάρων εβδομάδων. Εκεί αλλάζει ριζικά ο χάρτης ειδικοτήτων: από 46 κύριες κατηγορίες περιορίζονται σε 19 εκπαιδευτικές, με κατάργηση αντικειμένων που δεν συμβαδίζουν με τις σύγχρονες απαιτήσεις. Η εκπαίδευση θα γίνεται σε μονάδες ειδικοτήτων, σχολεία και Κέντρα Διά Βίου Μάθησης των Ενόπλων Δυνάμεων, όπου ξεκινούν πιλοτικά πιστοποιημένα προγράμματα. Για την Α’ ΕΣΣΟ 2026 αναφέρονται δεξιότητες όπως χειριστής μηχανημάτων έργου, ναυαγοσώστης–αυτοδύτης, οπλουργός, χειριστής drone και πρόγραμμα κυβερνοασφάλειας στη Σχολή Προγραμματιστών Η/Υ, ενώ στις επόμενες σειρές προβλέπεται επέκταση και σε άλλες ειδικότητες (π.χ. υγείας, πληροφορικής, μουσικών κ.ά.) με άμεση αξιοποίηση σε αντίστοιχες μονάδες.
Με τη συμπλήρωση 14 εβδομάδων εκπαίδευσης συνολικά, οι οπλίτες τοποθετούνται σε επιχειρησιακές μονάδες ελιγμού, υποστήριξης μάχης και διοικητικής μέριμνας, με προτεραιότητα σε Θράκη και νησιά Ανατολικού Αιγαίου (όπου αναμένεται να υπηρετήσει περίπου το 70%). Η θητεία παραμένει 12μηνη για τη γενική κατηγορία, αλλά μειώνεται σε 9 μήνες για όσους υπηρετούν σε συγκεκριμένες παραμεθόριες περιοχές, στην ΕΛΔΥΚ ή στον Λόχο Ευζώνων της Προεδρικής Φρουράς.
Τέλος, οι σειρές κατάταξης γίνονται τέσσερις τον χρόνο (Φεβρουάριος, Μάιος, Αύγουστος, Νοέμβριος) και οι νεοσύλλεκτοι θα παρουσιάζονται σε ένα από τα 13 Κέντρα Εκπαίδευσης. Μετάταξη σε Πολεμική Αεροπορία ή Πολεμικό Ναυτικό θα προβλέπεται μόνο για όσους έχουν συγκεκριμένα επαγγελματικά προσόντα. Αλλάζει και το πλαίσιο μεταθέσεων: μετά από έξι μήνες από την κατάταξη, θα υπάρχει δυνατότητα τακτικής μετακίνησης για συγκεκριμένο διάστημα, ενώ οι τοποθετήσεις θα γίνονται με σύστημα μοριοδότησης που θα συνεκτιμά δεξιότητες, γνώσεις, κοινωνικά δεδομένα και τις δηλωμένες προτιμήσεις.
