Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature ανοίγει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο έρευνας γύρω από τα φάρμακα GLP 1. Επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η χορήγηση σεμαγλουτίδης σε ηλικιωμένα θηλυκά ποντίκια όχι μόνο επηρέασε το βάρος και τον μεταβολισμό τους, αλλά συνδέθηκε με βελτίωση πολλών χαρακτηριστικών της γήρανσης και με παράταση της διάρκειας ζωής τους.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό σε πειραματικό επίπεδο, όμως χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία. Η έρευνα έγινε σε ποντίκια και δεν αποδεικνύει ότι η σεμαγλουτίδη επιβραδύνει τη γήρανση ή παρατείνει τη ζωή των ανθρώπων. Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα θα απαιτηθούν μακροχρόνιες κλινικές μελέτες.
Τι ακριβώς έκαναν οι ερευνητές
Η επιστημονική ομάδα χρησιμοποίησε θηλυκά ποντίκια C57BL/6 ηλικίας 20 μηνών, ηλικία που αντιστοιχεί σε προχωρημένο στάδιο της ζωής τους. Τα ζώα έλαβαν σεμαγλουτίδη με υποδόρια χορήγηση, ενώ μια ομάδα ελέγχου δεν λάμβανε το δραστικό φάρμακο.
Σε ένα μέρος του πειράματος η θεραπεία συνεχίστηκε για τρεις μήνες ώστε να εξεταστούν φυσιολογικές, κυτταρικές και μοριακές αλλαγές. Σε ξεχωριστή ομάδα η χορήγηση συνεχίστηκε για το υπόλοιπο της ζωής των ζώων, ώστε οι επιστήμονες να εξετάσουν εάν υπήρχε επίδραση στη μακροζωία.
Η σεμαγλουτίδη μείωσε την πρόσληψη τροφής περίπου κατά 24%. Όπως ήταν αναμενόμενο, μειώθηκε επίσης το σωματικό βάρος, με την απώλεια να προέρχεται κυρίως από το λίπος.
Το ενδιαφέρον όμως βρισκόταν σε όσα συνέβησαν πέρα από τη ζυγαριά.
Από 742 σε 834 ημέρες η διάμεση διάρκεια ζωής
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η διάμεση διάρκεια ζωής των ζώων της ομάδας ελέγχου ήταν 742 ημέρες. Στα ποντίκια που λάμβαναν σεμαγλουτίδη έφθασε τις 834 ημέρες.
Παράλληλα οι ερευνητές κατέγραψαν βελτιώσεις σε φυσιολογικές λειτουργίες και μεταβολές σε πολλούς μηχανισμούς που συνδέονται με τη βιολογία της γήρανσης.
Μεταξύ άλλων παρατηρήθηκαν ενδείξεις περιορισμού της χρόνιας φλεγμονής και της κυτταρικής γήρανσης, βελτίωση της σταθερότητας του γονιδιώματος, της λειτουργίας των μιτοχονδρίων και της πρωτεόστασης, δηλαδή της ικανότητας των κυττάρων να διατηρούν τις πρωτεΐνες τους σε σωστή κατάσταση.
Η ερευνητική ομάδα εντόπισε επίσης αλλαγές σε βλαστοκύτταρα και σε εξελικτικά διατηρημένους μοριακούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τη γήρανση.
Η σύνδεση με τον θερμιδικό περιορισμό
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της εργασίας ήταν η άμεση σύγκριση της σεμαγλουτίδης με τον θερμιδικό περιορισμό.
Ο περιορισμός των θερμίδων χωρίς υποσιτισμό είναι μία από τις πιο μελετημένες παρεμβάσεις μακροζωίας στα πειραματόζωα. Σε διάφορα είδη μπορεί να επιβραδύνει ορισμένες αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία και να αυξήσει τη διάρκεια ζωής.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ενεργοποίηση του υποδοχέα GLP 1 αναπαρήγαγε αρκετά από τα φυσιολογικά και μοριακά αποτελέσματα του θερμιδικού περιορισμού. Σε ορισμένες δοκιμασίες, που αφορούσαν μεταξύ άλλων τη χωρική μνήμη, τη διερευνητική συμπεριφορά και τον έλεγχο της γλυκόζης, καταγράφηκαν διαφορετικές ή και ευνοϊκότερες μεταβολές.
Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες στην υπόθεση ότι τα φάρμακα GLP 1 ενδέχεται να λειτουργούν, τουλάχιστον σε αυτό το ζωικό μοντέλο, ως ένα είδος μιμητή ορισμένων βιολογικών επιδράσεων του θερμιδικού περιορισμού.
Γιατί η μελέτη έχει σημασία
Η σεμαγλουτίδη χρησιμοποιείται ήδη ευρέως στην αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας. Τα τελευταία χρόνια μεγάλες κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η κατηγορία των GLP 1 φαρμάκων μπορεί να έχει επιδράσεις που ξεπερνούν τη ρύθμιση του σακχάρου και την απώλεια βάρους.
Το μεγάλο επιστημονικό ερώτημα είναι εάν ορισμένα από αυτά τα οφέλη προκύπτουν επειδή οι συγκεκριμένες θεραπείες επηρεάζουν βαθύτερους μηχανισμούς που σχετίζονται με τη γήρανση.
Η νέα εργασία προσφέρει έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό που αξίζει να διερευνηθεί, αλλά δεν αποτελεί ακόμη απάντηση για τον άνθρωπο.
Τα σημαντικά όρια της έρευνας
Η βασικότερη επιφύλαξη είναι ότι μελετήθηκε ένα συγκεκριμένο στέλεχος ποντικών και μόνο θηλυκά ζώα. Οι ερευνητές επέλεξαν θηλυκά ποντίκια ώστε να περιορίσουν παράγοντες όπως η επιθετικότητα και οι τραυματισμοί που μπορούν να επηρεάσουν μακροχρόνια πειράματα με αρσενικά ζώα.
Επιπλέον, οι δόσεις, ο μεταβολισμός, το προσδόκιμο ζωής και η διαδικασία γήρανσης ενός ποντικού δεν μπορούν να μεταφερθούν απευθείας στον άνθρωπο.
Οι ίδιοι οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι το εάν η ενεργοποίηση του GLP 1 επηρεάζει την πορεία της γήρανσης και τη διάρκεια ζωής στους ανθρώπους μπορεί να απαντηθεί μόνο με κατάλληλα σχεδιασμένες, μακροχρόνιες κλινικές μελέτες σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Επομένως, η μελέτη δεν αποτελεί λόγο χρήσης σεμαγλουτίδης ως υποτιθέμενης θεραπείας αντιγήρανσης. Προσθέτει όμως ένα σημαντικό κομμάτι στο επιστημονικό παζλ γύρω από τις ευρύτερες επιδράσεις των GLP 1 φαρμάκων και δημιουργεί νέα ερωτήματα που πλέον μπορούν να εξεταστούν συστηματικά στον άνθρωπο.
Η πρωτογενής επιστημονική δημοσίευση είναι διαθέσιμη στο Nature.
