ΕΝΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ, ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ, ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ.
Η «λήθη», είναι η εκούσια ή ακούσια «απώλεια μνήμης». Έτσι, εκουσίως ή ακουσίως, ότι δεν είναι «άξιο μνήμης», παραδίδεται στη «λήθη», σε μια «λανθάνουσα κατάσταση» που εν τέλει οδηγεί στην απώλεια της «ταυτότητάς» του. Ό,τι επομένως είναι σημαντικό για έναν άνθρωπο, έναν φορέα ή μια κοινωνία, πρέπει να μένει ζωντανό, να επανέρχεται στη μνήμη, να «υπενθυμίζεται».
Μια σημαντική στιγμή στα πολιτιστικά δρώμενα της Ρόδου, ήταν η ίδρυση του Συλλόγου για την Προστασία της Αρχιτεκτονικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Ιδρύθηκε το 1981, με ιδρυτικά μέλη τριάντα εξέχουσες προσωπικότητες του τόπου, στοχεύοντας στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των πολιτών της Ρόδου, μέσα από δράσεις για τη διάσωση και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Έδρα του είναι το Κατάλυμα της Αγγλίας στην παλιά πόλη της Ρόδου. Μέχρι την ανάληψη καθηκόντων από το νέο Δ.Σ., πρόεδροι διετέλεσαν κατά σειρά οι : Σταύρος Αυγουστάκης (ο πρώτος εκλεγμένος Δήμαρχος Ρόδου μετά τη μεταπολίτευση), Νικόλαος Καράβας, Γεώργιος Βρούχος, Κυριάκος Παπασσάβας, Στάμος Παπασταματίου και Μαρία Μιχαλάκη Κόλλια.
Από την ίδρυσή του μέχρι και σήμερα, ο Σύλλογος ανέλαβε σημαντικές πρωτοβουλίες. Ήδη από το 1984 πρωτοστάτησε για την ένταξη της παλιάς πόλης της Ρόδου στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, διαδικασία που τελεσφόρησε τέσσερα χρόνια αργότερα (ως προϊόν μιας εξαιρετικής συγκυρίας ανθρώπων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο) με εξαιρετικά οφέλη τόσο για το μνημείο όσο και το νησί στο σύνολό του. Στις αρχικές δράσεις ήταν επίσης η επανέκδοση του σημαντικού βιβλίου «Η νήσος Ρόδος» των Εδουάρδου Μπιλιότι και Αββά Κοτρέ (πρώτη έκδοση 1881 με μετάφραση των Μ. Μαλλιαράκη και Σ. Καραβοκυρού), από το οποίο έμειναν πλέον λίγα αντίτυπα που διατίθενται από το Σύλλογο.
Μια σειρά από άλλες δράσεις – εκδηλώσεις ιστορικού και πολιτιστικού περιεχομένου αλλά και συνεργασιών με αντίστοιχους φορείς, καθιέρωσαν το Σύλλογο ως μια σημαντική ψηφίδα στη διαμόρφωση του πολύχρωμου μωσαϊκού ιδεών και ανθρώπων που αντανακλά αυτή την πόλη. Μια πόλη, που η ιστορία της και η ιδιαίτερη θέση της στο Μεσογειακό τοπίο, διαμορφώνει εν τέλει την ταυτότητά της.
Με αυτή ακριβώς την οπτική, το Σάββατο 30.3.2026, στην έδρα του Συλλόγου, πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση «ένας σύλλογος, μια ιστορία, μια εποχή» που ανακάλεσε στη μνήμη τις σημαντικές στιγμές του Συλλόγου αλλά και τις προσπάθειες που έγιναν εν γένει για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.
Ομιλητής, ο Γρηγόρης Τσιόγκας, φιλόλογος, ο οποίος παρουσίασε με τρόπο συστηματικό, εύληπτο και γλαφυρό όλη την ιστορική διαδρομή του Συλλόγου αλλά και τα περιεχόμενα του βιβλίου των Μπιλιότι – Κοτρέ, που εν τέλει αποτελούν σημαντικές στιγμές της ιστορίας του τόπου.
Η εκδήλωση επενδύθηκε με έναν ιδιότυπο μουσικό διάλογο. Επειδή ο τόπος αυτός, η Ρόδος, ήταν και είναι σταυροδρόμι δύσης και ανατολής, συναντήθηκαν και συνδιαλέχθηκαν μουσικά ένα δυτικό μουσικό όργανο, το σαξόφωνο, και ένα ανατολίτικο, το ούτι, που στα χέρια των Θανάση Βερδελή και Γιώργου Καραβέλατζη, μας υπενθύμισαν ότι στην τέχνη δεν υπάρχουν όρια, σύνορα και στεγανά.
