Σε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα αναμόρφωσης της εθνικής άμυνας προχωρά η Ελλάδα, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο δίκτυο προστασίας απέναντι στις απειλές που κυριαρχούν πλέον στα σύγχρονα πεδία επιχειρήσεων.
Αεροσκάφη, βαλλιστικοί πύραυλοι, πύραυλοι cruise και μη επανδρωμένα αεροχήματα θα εντοπίζονται και θα αντιμετωπίζονται από ένα ενιαίο σύστημα αισθητήρων, ραντάρ, πυραυλικών μονάδων και μέσων ηλεκτρονικού πολέμου.
Η νέα αρχιτεκτονική έχει λάβει την ονομασία «Ασπίδα του Αχιλλέα» και αποτελεί βασικό τμήμα της «Ατζέντας 2030» του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Το συνολικό ύψος του πρώτου μεγάλου πακέτου προσεγγίζει τα 4,2 δισεκατομμύρια ευρώ, έπειτα από την έγκριση σειράς εξοπλιστικών προγραμμάτων από το ΚΥΣΕΑ.
Ένα κοινό επιχειρησιακό δίκτυο
Η μεγάλη αλλαγή δεν περιορίζεται στην αγορά νέων οπλικών συστημάτων. Βασικός στόχος είναι όλα τα μέσα επιτήρησης και άμυνας να συνδέονται μεταξύ τους και να ανταλλάσσουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο.
Δεδομένα από επίγεια ραντάρ, μικροδορυφόρους, drones και μονάδες στο πεδίο θα συγκεντρώνονται σε ένα κεντρικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου.
Η συνολική εικόνα θα επιτρέπει την άμεση αξιολόγηση κάθε απειλής και την επιλογή του καταλληλότερου μέσου αντιμετώπισής της.
Η συγκεκριμένη φιλοσοφία περιγράφεται με τον όρο C5ISR-T και περιλαμβάνει τη διοίκηση, τον έλεγχο, τις επικοινωνίες, την κυβερνοάμυνα, την επιτήρηση, τη συλλογή πληροφοριών, την αναγνώριση και τη στοχοποίηση.
Με αυτόν τον τρόπο, οι Ένοπλες Δυνάμεις επιχειρούν να περάσουν από τη λειτουργία μεμονωμένων συστημάτων σε ένα πλήρως διασυνδεδεμένο αμυντικό δίκτυο.
Τρία ισραηλινά συστήματα για την αεράμυνα
Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης, που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ, αφορά την προμήθεια τριών προηγμένων ισραηλινών συστημάτων.
Πρόκειται για τα David’s Sling, BARAK MX και SPYDER All in One, τα οποία καλύπτουν διαφορετικά ύψη, αποστάσεις και κατηγορίες στόχων.
Οι παραδόσεις αναμένεται να γίνουν σταδιακά, ενώ η πλήρης ανάπτυξη της νέας αεράμυνας υπολογίζεται ότι θα απαιτήσει περίπου 35 μήνες.
Τα νέα συστήματα θα λειτουργούν συμπληρωματικά με τους Patriot, τους HAWK και άλλα ελληνικά μέσα που διαθέτουν δυνατότητα ανταλλαγής δεδομένων μέσω Link 16.
Το David’s Sling απέναντι στις απειλές μεγάλου βεληνεκούς
Το David’s Sling έχει αναπτυχθεί για την αντιμετώπιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων cruise και άλλων ταχύτατα κινούμενων στόχων.
Η ένταξή του στο ελληνικό οπλοστάσιο αναμένεται να προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο προστασίας πάνω από τις δυνατότητες που προσφέρουν οι Patriot.
Η ανάγκη για ενισχυμένη αντιβαλλιστική άμυνα έχει αναδειχθεί έντονα από τις πρόσφατες συγκρούσεις, στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν μαζικά όπλα μεγάλου βεληνεκούς.
BARAK MX για ταυτόχρονη αντιμετώπιση πολλών στόχων
Το BARAK MX μπορεί να καλύπτει απειλές μικρής, μεσαίας και μεγαλύτερης εμβέλειας, ενώ έχει τη δυνατότητα ταυτόχρονης εμπλοκής πολλών εναέριων στόχων.
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του είναι η δυνατότητα συνεργασίας με διαφορετικούς τύπους ραντάρ και συστημάτων αεράμυνας.
Μπορεί επίσης να αναπτυχθεί τόσο σε σταθερές θέσεις όσο και πάνω σε οχήματα, επιτρέποντας την ταχεία μετακίνησή του ανάλογα με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Κινητή προστασία με το SPYDER
Το SPYDER All in One αποτελεί κινητό σύστημα μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, σχεδιασμένο για την προστασία στρατιωτικών μονάδων, εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών.
Η δυνατότητα γρήγορης μετακίνησης και ανάπτυξης αυξάνει την επιβιωσιμότητά του, καθώς περιορίζει τον χρόνο κατά τον οποίο μπορεί να εντοπιστεί και να στοχοποιηθεί.
Παράλληλα, διαθέτει μικρό χρόνο αντίδρασης και δυνατότητα αντιμετώπισης πολλαπλών στόχων.
Το ραντάρ ELM-2084
Κεντρικό ρόλο στο νέο δίκτυο θα έχει το ραντάρ ELM-2084, το οποίο μπορεί να εντοπίζει αεροσκάφη, αεροδυναμικούς στόχους και βαλλιστικές απειλές.
Η έγκαιρη προειδοποίηση είναι κρίσιμη, καθώς προσφέρει περισσότερο χρόνο στα κέντρα επιχειρήσεων για την εκτίμηση του κινδύνου και την ενεργοποίηση του κατάλληλου όπλου αναχαίτισης.
Στην ανάπτυξη του Κέντρου Διοίκησης και Ελέγχου, μέσω του οποίου θα διασυνδεθούν τα νέα και τα παλαιότερα συστήματα, προβλέπεται σημαντική συμμετοχή ελληνικών εταιρειών.
Ελληνικός έλεγχος και πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα
Καθοριστικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις με την ισραηλινή πλευρά ήταν η διασφάλιση της επιχειρησιακής αυτονομίας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Αθήνα έθεσε ως βασική προϋπόθεση την πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των συστημάτων, ώστε η λειτουργία και οι μελλοντικές προσαρμογές τους να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από τους κατασκευαστές ή από τρίτες χώρες.
Παράλληλα, ζητήθηκε η ελληνική αμυντική βιομηχανία να συμμετάσχει στην κατασκευή και ανάπτυξη του νέου δικτύου σε ποσοστό τουλάχιστον 25%.
Η συμμετοχή αυτή αντιστοιχεί σε έργα συνολικής αξίας περίπου 750 εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία αναμένεται να κατευθυνθούν σε εγχώριες επιχειρήσεις.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει συνεργασίες με ισραηλινές εταιρείες, μεταφορά τεχνογνωσίας και δημιουργία παραγωγικών δυνατοτήτων στην Ελλάδα.
Μακροπρόθεσμα, επιδιώκεται επιμέρους συστήματα και υποσυστήματα να μπορούν να παράγονται στη χώρα και να εξάγονται σε ευρωπαϊκές και άλλες διεθνείς αγορές.
Ηλεκτρονικός πόλεμος αντί για ακριβούς πυραύλους
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση των μη επανδρωμένων αεροσκαφών χωρίς τη χρήση συμβατικών πυρών.
Τα νέα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου θα μπορούν να παρεμβαίνουν στη σύνδεση ανάμεσα στο drone και τον χειριστή του ή να επηρεάζουν τη δορυφορική του πλοήγηση.
Με αυτόν τον τρόπο, ένα μη επανδρωμένο αερόχημα μπορεί να εξουδετερωθεί χωρίς να απαιτείται η εκτόξευση ενός πολύ ακριβότερου αντιαεροπορικού πυραύλου.
Η Ελλάδα διαθέτει ήδη εμπειρία στον συγκεκριμένο τομέα μέσω του συστήματος «Κένταυρος» της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας, το οποίο έχει εγκατασταθεί και σε μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού.
Η μαζική χρήση drones στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και στην Ερυθρά Θάλασσα έχει δείξει ότι ακόμη και σχετικά φθηνά μέσα μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές ή να απειλήσουν ζωτικής σημασίας εγκαταστάσεις.
Νέο HERON 1 και περισσότερα V-BAT
Στα προγράμματα περιλαμβάνεται η απόκτηση ενός ακόμη μη επανδρωμένου αεροσκάφους HERON 1, το οποίο θα χρησιμοποιείται για επιτήρηση, συλλογή πληροφοριών και μετάδοση δεδομένων από μεγάλες αποστάσεις.
Παράλληλα, η Ελλάδα σχεδιάζει να αποκτήσει ακόμη δέκα drones V-BAT, αυξάνοντας τον συνολικό αριθμό τους σε δεκατέσσερα.
Τα V-BAT έχουν δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης και δεν χρειάζονται συμβατικό διάδρομο.
Το χαρακτηριστικό αυτό επιτρέπει τη χρήση τους από περιορισμένους χώρους, απομακρυσμένες τοποθεσίες ή ακόμη και από πλοία.
Προορίζονται κυρίως για αποστολές επιτήρησης στο Αιγαίο και στον Έβρο.
Επιτήρηση από το Διάστημα
Το πρόγραμμα προβλέπει επίσης τη συμμετοχή της χώρας σε δίκτυο μικροδορυφόρων, με δυνατότητα αποστολής εικόνων υψηλής ανάλυσης σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Τα δεδομένα θα ελέγχονται από ελληνικές υπηρεσίες και θα ενσωματώνονται στο κεντρικό σύστημα διοίκησης, μαζί με πληροφορίες από drones, ραντάρ και άλλα μέσα.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αναμένεται να μειώσει την εξάρτηση από πληροφορίες που παρέχουν άλλες χώρες και να ενισχύσει τη συνεχή επιτήρηση περιοχών ιδιαίτερου ενδιαφέροντος.
Νυχτερινές διόπτρες με ζωντανή μετάδοση
Μέρος του πακέτου αποτελεί και η προμήθεια σύγχρονων διοπτρών νυχτερινής παρατήρησης μέσω του Οργανισμού Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ.
Οι διόπτρες θα ενταχθούν στη λεγόμενη «Στολή του Μαχητή» και δεν θα περιορίζονται μόνο στη νυχτερινή όραση.
Θα έχουν τη δυνατότητα μετάδοσης ζωντανής εικόνας προς τα κέντρα επιχειρήσεων, επιτρέποντας σε όσα παρατηρεί ένα στέλεχος στο πεδίο να ενσωματώνονται άμεσα στη συνολική επιχειρησιακή εικόνα.
Τρία νέα μεταγωγικά C-390 Millennium
Σημαντική ανανέωση σχεδιάζεται και στον στόλο των στρατιωτικών μεταγωγικών αεροσκαφών.
Η Ελλάδα προγραμματίζει την απόκτηση τριών C-390 Millennium της βραζιλιάνικης Embraer, μέσω διακρατικής συμφωνίας με την Πορτογαλία.
Το πρώτο αεροσκάφος αναμένεται να παραληφθεί μέσα στο 2027.
Τα C-390 διαθέτουν μεγαλύτερη ταχύτητα από τα παλαιότερα μεταγωγικά και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά στρατιωτικού προσωπικού, οχημάτων και υλικών.
Παράλληλα, μπορούν να αναλάβουν αποστολές εναέριου ανεφοδιασμού, αυξάνοντας τον χρόνο παραμονής και την ακτίνα δράσης μαχητικών αεροσκαφών, μεταξύ των οποίων και τα ελληνικά Rafale.
Υποβρύχια οχήματα για τις Ειδικές Δυνάμεις
Το εξοπλιστικό πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη την απόκτηση δέκα υποβρύχιων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού τύπου VICTA.
Τα δύο πρώτα προβλέπεται να κατασκευαστούν στη Βρετανία, ενώ τα υπόλοιπα οκτώ αναμένεται να παραχθούν σε ελληνικά ναυπηγεία.
Τα συγκεκριμένα μέσα μπορούν να κινούνται τόσο στην επιφάνεια όσο και κάτω από το νερό, μεταφέροντας στελέχη των Ειδικών Δυνάμεων με ταχύτητα και χαμηλό ίχνος εντοπισμού.
Στην επιφάνεια μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητα έως 40 κόμβους και να καλύψουν περίπου 250 ναυτικά μίλια, ενώ σε κατάδυση η αυτονομία τους υπολογίζεται κοντά στα 30 ναυτικά μίλια.
Ανθυποβρυχιακά συστήματα για τις ΜΕΚΟ
Το Πολεμικό Ναυτικό θα ενισχυθεί και με τέσσερα προηγμένα ανθυποβρυχιακά συστήματα, τα οποία προορίζονται για τις φρεγάτες τύπου ΜΕΚΟ 200ΗΝ.
Η προμήθεια συνδέεται με το ευρύτερο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των τεσσάρων πλοίων.
Ο μελλοντικός σχεδιασμός του στόλου κύριων μονάδων επιφανείας περιλαμβάνει τέσσερις φρεγάτες FDI HN, τέσσερις Bergamini και τέσσερις εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ.
Νέοι Hellfire για τα Apache
Στον κατάλογο των προμηθειών βρίσκονται και πύραυλοι AGM-114 Hellfire με καθοδήγηση λέιζερ.
Οι νέοι πύραυλοι θα χρησιμοποιηθούν από τα επιθετικά ελικόπτερα AH-64 Apache, ενισχύοντας τις δυνατότητές τους στην προσβολή τεθωρακισμένων οχημάτων και στην παροχή εγγύς αεροπορικής υποστήριξης.
Επένδυση και στο ανθρώπινο δυναμικό
Ένα από τα προγράμματα δεν αφορά την απόκτηση οπλικού συστήματος αλλά την εκπαίδευση στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων.
Προβλέπεται η χρηματοδότηση μεταπτυχιακών σπουδών σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Στόχος είναι τα στελέχη να εξοικειωθούν με τις νέες τεχνολογίες, τα σύγχρονα επιχειρησιακά δόγματα, την τεχνητή νοημοσύνη και τα δικτυοκεντρικά συστήματα διοίκησης.
Η επιστροφή τους στην Ελλάδα αναμένεται να συμβάλει στη μεταφορά επιστημονικής γνώσης, επιχειρησιακής εμπειρίας και τεχνογνωσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν αποτελεί συνεπώς μόνο ένα πρόγραμμα αγοράς οπλικών συστημάτων. Πρόκειται για μία συνολική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η χώρα θα επιτηρεί τον χώρο της, θα αξιολογεί τις απειλές και θα συντονίζει τις δυνάμεις της τα επόμενα χρόνια.
