Ριζικές αλλαγές στον σχεδιασμό της στεγαστικής πολιτικής φέρνει η κυβέρνηση, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει το διαρκώς αυξανόμενο κόστος στέγασης και την αδυναμία χιλιάδων πολιτών να βρουν προσιτή κατοικία. Για πρώτη φορά μετά την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012, προωθείται η δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού που θα συντονίζει συνολικά τις δράσεις για τη στέγη.
Στην «καρδιά» του σχεδίου βρίσκονται δύο μεγάλες δεξαμενές ακινήτων που σήμερα παραμένουν ουσιαστικά ανεκμετάλλευτες: τα κλειστά διαμερίσματα που μένουν εκτός αγοράς και οι εκτάσεις ή εγκαταστάσεις από ανενεργά στρατόπεδα.
Στόχος η αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών
Η βασική φιλοσοφία του νέου σχεδιασμού είναι απλή: όσο περισσότερα σπίτια επιστρέφουν στην αγορά, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να περιοριστεί η πίεση στα ενοίκια και να δημιουργηθούν επιλογές για νοικοκυριά που δυσκολεύονται να βρουν οικονομική κατοικία.
Στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στέγη με ορίζοντα το 2035, προβλέπεται η ίδρυση ενός Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, ο οποίος θα αναλάβει τον κεντρικό σχεδιασμό και τον συντονισμό όλων των στεγαστικών παρεμβάσεων.
Σκοπός είναι να σταματήσει η λειτουργία διάσπαρτων και αποσπασματικών προγραμμάτων και να δημιουργηθεί ένα ενιαίο πλαίσιο με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και σταθερή στρατηγική.
Δημιουργείται Ταμείο Κατοικίας
Παράλληλα σχεδιάζεται η σύσταση ειδικού Ταμείου Κατοικίας, το οποίο θα συγκεντρώνει χρηματοδοτικούς πόρους αλλά και ακίνητα του Δημοσίου που μπορούν να αξιοποιηθούν.
Το ταμείο θα έχει τη δυνατότητα να:
- Ανακαινίζει κατοικίες
- Δημιουργεί νέες στεγαστικές μονάδες
- Διαχειρίζεται ακίνητα κοινωνικής στέγασης
- Διαθέτει κατοικίες με προσιτό ή κοινωνικό ενοίκιο
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι θα λειτουργεί με αυτοτροφοδοτούμενο μοντέλο. Τα έσοδα από μισθώσεις ή άλλες χρήσεις των ακινήτων δεν θα χάνονται στον γενικό κρατικό προϋπολογισμό, αλλά θα επιστρέφουν στο ίδιο το σύστημα για νέες επενδύσεις, επισκευές και αναβαθμίσεις.
Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται η δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού στεγαστικής πολιτικής και όχι ενός ακόμη προγράμματος περιορισμένης διάρκειας.
Κίνητρα για τα χιλιάδες κλειστά σπίτια
Σημαντικό τμήμα του σχεδίου αφορά τα ακίνητα που σήμερα παραμένουν κλειστά.
Χιλιάδες διαμερίσματα, κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη αλλά και σε άλλες πόλεις, δεν αξιοποιούνται είτε επειδή χρειάζονται εργασίες ανακαίνισης είτε επειδή οι ιδιοκτήτες επιλέγουν να μην τα διαθέσουν προς ενοικίαση.
Η κυβέρνηση εξετάζει νέα εργαλεία και κίνητρα που θα ενθαρρύνουν τους ιδιοκτήτες να τα επαναφέρουν στην αγορά, με στόχο να αξιοποιηθούν μέσω προγραμμάτων κοινωνικής ή προσιτής μίσθωσης.
Στεγαστική αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις εκτάσεις των ανενεργών στρατοπέδων.
Πρόκειται για μεγάλους χώρους που δεν χρησιμοποιούνται πλέον από τις Ένοπλες Δυνάμεις και μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να μετατραπούν σε ζώνες ανάπτυξης κατοικιών.
Μέσω ειδικών πολεοδομικών εργαλείων προβλέπεται μεγαλύτερη ευελιξία στην αξιοποίησή τους, με βασική προϋπόθεση ότι μέρος των νέων κατοικιών θα διατίθεται σε οικογένειες και νοικοκυριά με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα.
Νέα κίνητρα για ανεκμετάλλευτη περιουσία
Το σχέδιο επεκτείνεται και σε μεγάλα ακίνητα ή εκτάσεις που σήμερα παραμένουν ανενεργά ή αξιοποιούνται ελάχιστα.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: να ενεργοποιηθεί ακίνητη περιουσία που παραμένει «παγωμένη» και να μετατραπεί σε νέο στεγαστικό απόθεμα, ιδιαίτερα σε περιοχές που βρίσκονται κοντά σε μεγάλα αστικά κέντρα όπου η ζήτηση για κατοικία είναι αυξημένη.
Γραφεία κοινωνικής μίσθωσης στους δήμους
Σημαντικό ρόλο στο νέο μοντέλο θα έχουν και οι δήμοι.
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Γραφείων Κοινωνικής Μίσθωσης μέσα στα Κέντρα Κοινότητας, τα οποία θα λειτουργούν ως συνδετικός κρίκος μεταξύ ιδιοκτητών, κοινωνικών υπηρεσιών, δήμων και στεγαστικών φορέων.
Οι νέες αυτές δομές θα αναλαμβάνουν:
- Την καταγραφή διαθέσιμων ακινήτων
- Την υποστήριξη των διαδικασιών μίσθωσης
- Την παρακολούθηση των όρων διάθεσης των κατοικιών
- Τη διασύνδεση ιδιοκτητών και δικαιούχων
Με αυτόν τον τρόπο η στεγαστική πολιτική αποκτά πιο τοπικό χαρακτήρα και προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε περιοχής.
Ψηφιακή παρακολούθηση και μητρώα κατοικιών
Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, έχει επισημάνει ότι η επιτυχία του σχεδίου προϋποθέτει ξεκάθαρους κανόνες, διαφάνεια και αξιόπιστα δεδομένα.
Για τον λόγο αυτό προβλέπεται η δημιουργία:
- Μητρώου κατοικιών
- Μητρώου δικαιούχων
- Ψηφιακών εργαλείων παρακολούθησης
Μέσα από τα νέα συστήματα θα καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο πόσα ακίνητα είναι διαθέσιμα, ποια είναι η ζήτηση και πώς αξιοποιούνται οι κατοικίες που εντάσσονται στα προγράμματα.
Παράλληλα εξετάζεται η διασύνδεση του νέου φορέα με το Ελληνικό Κτηματολόγιο, ώστε το κράτος να αποκτήσει πληρέστερη εικόνα της αγοράς ακινήτων και των στεγαστικών αναγκών της χώρας.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι χωρίς αξιόπιστα στοιχεία και σύγχρονα εργαλεία παρακολούθησης δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική στεγαστική πολιτική. Γι’ αυτό και ο νέος σχεδιασμός φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βάση μιας μακροχρόνιας στρατηγικής που θα αυξήσει τις διαθέσιμες κατοικίες και θα προσφέρει περισσότερες επιλογές σε όσους δυσκολεύονται να βρουν προσιτή στέγη.
