Ένα σοβαρό ατύχημα στην Κάρπαθο ήταν αρκετό για να επαναφέρει με τον πιο δύσκολο τρόπο ένα ερώτημα που οι κάτοικοι των νησιών γνωρίζουν πολύ καλά: τι συμβαίνει όταν ένα επείγον περιστατικό ξεπερνά τις δυνατότητες της τοπικής υγειονομικής δομής και κάθε λεπτό αρχίζει να μετρά αντίστροφα;
Ένα 12χρονο αγόρι τραυματίστηκε σοβαρά στο κεφάλι έπειτα από πτώση με ηλεκτρικό πατίνι στο Διαφάνι της Καρπάθου. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έγιναν γνωστές, το παιδί δεν φορούσε κράνος.
Το ατύχημα συνέβη σε ένα από τα πιο απομακρυσμένα σημεία του νησιού, περίπου 50 χιλιόμετρα από το νοσοκομείο, με αποτέλεσμα να ξεκινήσει μια δύσκολη επιχείρηση για να φτάσει ο 12χρονος όσο το δυνατόν γρηγορότερα σε ιατρικά χέρια.
Με ιδιωτικό όχημα μέχρι να συναντήσει το ασθενοφόρο
Για να περιοριστεί ο χρόνος αναμονής, το παιδί μεταφέρθηκε αρχικά με ιδιωτικό αυτοκίνητο, μέχρι να συναντήσει το ασθενοφόρο που είχε ξεκινήσει από την άλλη πλευρά του νησιού.
Το πλήρωμά του, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, αποτελούνταν από έναν διασώστη και έναν ένστολο οδηγό της Πολεμικής Αεροπορίας, μια εικόνα που από μόνη της δείχνει τις δυσκολίες με τις οποίες καλούνται να λειτουργήσουν οι υπηρεσίες επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας στα μικρότερα νησιά.
Όταν ο 12χρονος έφτασε στο νοσοκομείο Καρπάθου, κινητοποιήθηκε άμεσα το προσωπικό.
Γιατροί και νοσηλευτές προσήλθαν ακόμη και εκτός υπηρεσίας, έγιναν οι απαραίτητες εξετάσεις και αξονική τομογραφία, ενώ λόγω της σοβαρότητας του τραυματισμού κρίθηκε απαραίτητη η διασωλήνωσή του.
Ακολούθησε το επόμενο και καθοριστικό βήμα: αεροδιακομιδή στην Αθήνα.
Ο 12χρονος μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» και εισήχθη στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.
Οι τελευταίες πληροφορίες είναι ευτυχώς ενθαρρυντικές. Το παιδί αποσωληνώθηκε, έχει ξεπεράσει τον άμεσο κίνδυνο και εξακολουθεί να νοσηλεύεται υπό στενή παρακολούθηση.
Όσο μικρότερο το νησί, τόσο πιο δύσκολη η εξίσωση
Η συγκεκριμένη περιπέτεια είχε θετική μέχρι στιγμής εξέλιξη χάρη στην κινητοποίηση όσων συμμετείχαν.
Δεν παύει όμως να αποκαλύπτει ένα από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα της νησιωτικότητας.
Στην ηπειρωτική χώρα ένα σοβαρό περιστατικό μπορεί, στις περισσότερες μεγάλες πόλεις, να βρεθεί σε λίγα λεπτά ή σε σχετικά μικρό χρόνο σε νοσοκομείο με εξειδικευμένες μονάδες.
Στα νησιά η απόσταση μετριέται διαφορετικά.
Μπορεί να σημαίνει δεκάδες χιλιόμετρα μέχρι το πλησιέστερο νοσοκομείο, ένα διαθέσιμο ασθενοφόρο, περιορισμένο αριθμό γιατρών και, όταν τα πράγματα δυσκολέψουν, αναμονή για πτητικό μέσο που θα μεταφέρει τον ασθενή εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Και όσο μικρότερο και πιο απομακρυσμένο είναι ένα νησί, τόσο μικρότερα είναι συνήθως και τα περιθώρια αντιμετώπισης ενός πραγματικά βαρέος περιστατικού.
Αλλά ούτε η Ρόδος είναι αυτάρκης
Το πρόβλημα, όμως, δεν αφορά μόνο την Κάρπαθο, την Κάσο, τη Λέρο ή τα μικρότερα νησιά του Αιγαίου.
Ακόμη και η Ρόδος, που διαθέτει το μεγαλύτερο νοσοκομείο των Δωδεκανήσων και εξυπηρετεί ασθενείς από ολόκληρο το νησιωτικό σύμπλεγμα, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει κάθε σοβαρό περιστατικό.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου απαιτείται διακομιδή στην Αθήνα για εξειδικευμένη φροντίδα. Χαρακτηριστικό είναι πρόσφατο περιστατικό βρέφους στη Ρόδο που, παρά την άμεση αντιμετώπιση στο τοπικό νοσοκομείο, χρειάστηκε επείγουσα αερομεταφορά στην Αθήνα λόγω της κρισιμότητας της κατάστασής του.
Την ίδια ώρα, οι ελλείψεις προσωπικού στο Νοσοκομείο Ρόδου δεν αποτελούν θεωρητική συζήτηση. Τον Μάρτιο καταγράφονταν 290 νοσηλευτές έναντι 487 οργανικών θέσεων, ενώ τον Ιούνιο ανεστάλη η αυτοτελής λειτουργία της Β΄ Χειρουργικής Κλινικής λόγω έλλειψης γιατρών.
Ακόμη και ο ίδιος ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στη Ρόδο αναγνώρισε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα του νοσοκομείου παραμένει η στελέχωση, ανακοινώνοντας νέα προκήρυξη για δέκα θέσεις ιατρών.
Οι υποδομές βελτιώνονται, αλλά οι γιατροί δεν αντικαθίστανται με κορδέλες
Πριν από λίγες ημέρες ο υπουργός Υγείας βρέθηκε ξανά στη Ρόδο για τα εγκαίνια του νέου Πολυδύναμου Περιφερειακού Ιατρείου Γενναδίου, μιας αναμφίβολα σημαντικής υποδομής για τη Νότια Ρόδο.
Οι νέες εγκαταστάσεις, οι ανακαινίσεις και ο σύγχρονος εξοπλισμός είναι απαραίτητα.
Όμως ένα κτίριο από μόνο του δεν κάνει εφημερία.
Δεν οδηγεί ασθενοφόρο, δεν διασωληνώνει έναν τραυματία, δεν χειρουργεί και δεν καλύπτει μια κρίσιμη ειδικότητα όταν αυτή απουσιάζει.
Η πραγματική δοκιμασία ενός συστήματος Υγείας δεν έρχεται την ημέρα των εγκαινίων. Έρχεται στις τρεις τα ξημερώματα, όταν ένα παιδί έχει χτυπήσει σοβαρά, όταν υπάρχει ένα διαθέσιμο ασθενοφόρο και όταν πρέπει μέσα σε λίγα λεπτά να αποφασιστεί εάν το περιστατικό μπορεί να αντιμετωπιστεί στο νησί ή πρέπει να ξεκινήσει αεροδιακομιδή.
Και σε αυτή τη δοκιμασία οι κάτοικοι των νησιών εξακολουθούν εύλογα να αισθάνονται ότι η γεωγραφία καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και το επίπεδο ασφάλειας που απολαμβάνουν.
Οι νησιώτες δεν ζητούν νοσοκομείο σε κάθε χωριό
Κανείς δεν μπορεί να απαιτήσει από ένα μικρό νησί να διαθέτει όλες τις ιατρικές ειδικότητες, κάθε εξειδικευμένη μονάδα και τις δυνατότητες ενός μεγάλου πανεπιστημιακού νοσοκομείου.
Αυτό που μπορεί, όμως, να απαιτηθεί είναι ένα αξιόπιστο και μόνιμο δίκτυο πρώτης αντιμετώπισης και διακομιδής.
Επαρκώς στελεχωμένα Κέντρα Υγείας και νοσοκομεία, ασθενοφόρα με διασώστες, βασικές κρίσιμες ειδικότητες, δυνατότητα σταθεροποίησης ενός βαρέος περιστατικού και αεροδιακομιδές που να ενεργοποιούνται χωρίς καθυστερήσεις.
Γιατί στη νησιωτική Ελλάδα η υγειονομική ισότητα δεν σημαίνει ότι κάθε νησί πρέπει να έχει τα πάντα.
Σημαίνει ότι ο κάτοικος της Καρπάθου, της Κάσου ή της Λέρου δεν πρέπει να έχει μικρότερη πιθανότητα να σωθεί επειδή χρειάστηκε επείγουσα περίθαλψη εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα.
Η περιπέτεια του 12χρονου στην Κάρπαθο είχε, ευτυχώς, μια ενθαρρυντική εξέλιξη.
Το επόμενο περιστατικό, όμως, μπορεί να μην αφήσει τον ίδιο χρόνο.
Και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για την Υγεία στα νησιά: όχι πόσες κορδέλες κόπηκαν, αλλά πόσα σοβαρά περιστατικά μπορούν να αντιμετωπιστούν έγκαιρα και με ασφάλεια όταν η ζωή κρέμεται από λεπτά.
