Ενα από τα πρώτα πράγματα που αντικρίζουν οι επισκέπτες της Ρόδου οι οποίοι φτάνουν αεροπορικώς στο νησί των ιπποτών είναι η εικαστική δημιουργία που έχει τοποθετηθεί από τον Ιούνιο στον νέο κυκλικό κυκλοφοριακό κόμβο στην είσοδο του αεροδρομίου του νησιού.
Πρόκειται για το έργο του Δημήτρη Ναλμπάντη «Νίκη της Σαμοθράκης – Ροδιακό δημιούργημα της Ελληνιστικής Περιόδου». Το μεγάλων διαστάσεων έργο έχει ως κεντρικό θέμα το περίφημο ελληνιστικό γλυπτό της Νίκης της Σαμοθράκης που εκτίθεται σήμερα στο Λούβρο.
Η απεικόνιση του διάσημου γλυπτού συνδυάζεται στο έργο του Ναλμπάντη με την απεικόνιση σε δεύτερο επίπεδο της εισόδου του παλιού λιμανιού της Ρόδου, όπου δεσπόζουν οι δύο στύλοι με τα γνωστά χάλκινα αγάλματα ελαφιών που δημιουργήθηκαν και τοποθετήθηκαν εκεί το 1939 επί ιταλοκρατίας. Στο φόντο της σύνθεσης αναδύεται η ελληνική σημαία.
«Ροδιακό δημιούργημα»;
Πέρα από τα ζητήματα αισθητικής που εγείρονται από πολλούς για τη συγκεκριμένη εικαστική σύνθεση, προβληματισμό προκαλεί και η διατυπωμένη ήδη στον τίτλο του έργου βεβαιότητα ότι η Νίκη της Σαμοθράκης είναι «ροδιακό δημιούργημα». Η βεβαιότητα αυτή ξενίζει, καθώς η αρχαιολογική έρευνα κάθε άλλο παρά έχει καταλήξει τόσο για την ακριβή χρονολόγηση του έργου όσο και για την ταύτιση του αναθέτη του αλλά και του δημιουργού του. Ο Δ. Ναλμπάντης, χωρίς να διαθέτει ειδικές γνώσεις, έχει υποστηρίξει σε συνεντεύξεις του πως η Νίκη της Σαμοθράκης «δημιουργήθηκε από τον Ρόδιο γλύπτη Πυθόκριτο γύρω στο 190 π.Χ. και αφιερώθηκε στο ιερό των Μεγάλων Θεών στη Σαμοθράκη ως ανάθημα για μεγάλη ναυτική νίκη των Ροδίων», προσθέτοντας μάλιστα ότι κανονικά «θα έπρεπε να λέγεται Νίκη της Ρόδου». Ωστόσο τίποτε από τα παραπάνω δεν επιβεβαιώνεται από την επιστημονική έρευνα, ενώ η μόνη γενική ομοφωνία των μελετητών είναι ότι, με τα σημερινά δεδομένα, αποκλείεται η αποκατάσταση του ονόματος του γλύπτη!
Κι όμως, τη βεβαιότητα του Δ. Ναλμπάντη συμμερίζεται και ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος, με πρωτοβουλία του οποίου στήθηκε το έργο στον κυκλικό κόμβο. Η αναγωγή σε βεβαιότητα μιας υπόθεσης που έχει μεν υποστηριχτεί αλλά δεν έχει τεκμηριωθεί και αποδειχτεί επιστημονικά οδηγεί μάλιστα τον περιφερειάρχη να κάνει και μαθήματα Ιστορίας. «Σήμερα γνωρίζει πια και ο τελευταίος κάτοικος του νησιού ότι η Νίκη της Σαμοθράκης, ένα από τα πιο γνωστά αγάλματα στον κόσμο, είναι δημιούργημα της ροδιακής τέχνης» διατρανώνει σε σχετική του ανάρτηση.
Και εξηγεί αναλυτικά την ευρύτερη επιδίωξή του: «Θέλουμε η πρώτη εικόνα που παίρνει ο επισκέπτης μόλις βγει από το αεροδρόμιο να είναι αντάξια της Ρόδου. Οχι μόνο της Ρόδου του ήλιου και της θάλασσας, αλλά και της Ρόδου της ιστορίας, της τέχνης, της δημιουργίας, του πολιτισμού. […] Ο δημόσιος χώρος θέλουμε επιτέλους να μιλά και για τον τόπο, την ιστορία και την ψυχή του. Ο κυκλοφοριακός κόμβος είναι ίσως το πιο δημοκρατικό σημείο επαφής με τον δημόσιο χώρο. Από εκεί περνούν όλοι. Ο συμπολίτης μας που πηγαίνει στη δουλειά του. Το παιδί που μεγαλώνει εδώ. Ο επισκέπτης που έρχεται για πρώτη φορά στο νησί. Εκεί, λοιπόν, η ιστορία δεν μένει κλεισμένη σε βιβλία ή προθήκες. Βγαίνει στον καθημερινό χώρο της ζωής μας και γίνεται κοινή εμπειρία».
Απέναντι στους αρχαιολόγους
Με άλλα λόγια, ο Γ. Χατζημάρκος εμφανίζεται ως διαπρύσιος υποστηρικτής της δημόσιας ιστορίας και της δημόσιας αρχαιολογίας! Μόνο που βασίζεται σε υποθετικά σενάρια κι όχι σε επιστημονικά πορίσματα. Αλλά τι ανάγκη έχει την επιστήμη της αρχαιολογίας ο άνθρωπος που προ δεκαετίας είχε αποκαλέσει τους αρχαιολόγους, με αφορμή την υπόθεση κήρυξης αρχαιολογικού χώρου στο Αφάντου της Ρόδου, «εχθρούς της κοινωνίας και τρωκτικά που λυμαίνονται ασύδοτοι τα δημόσια αγαθά και ζουν παρασιτικά στις πλάτες του ροδιακού λαού»; Τι χρειάζεται τα αρχαιολογικά πορίσματα ο άνθρωπος που και πρόσφατα προκάλεσε την έντονη αντίδραση των αρχαιολόγων, αποκαλώντας υποτιμητικά «ΧΥΤΑ αρχαιοτήτων» την Περβόλα στη Μεσαιωνική Πόλη της Ρόδου, όπου για περίπου έναν αιώνα συγκεντρώνονταν, καταγράφονταν και φυλάσσονταν ευρήματα από σωστικές ανασκαφές, παραδόσεις πολιτών και περισυλλογές, συγκροτώντας έναν οργανωμένο, υπαίθριο αποθηκευτικό και ερευνητικό χώρο μελέτης και τεκμηρίωσης της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας; Τι να την κάνει την αρχαιολογία κάποιος που δηλώνει πως «αν αυτή η χώρα δεν είχε την κ. Μενδώνη, θα έπρεπε να τη φτιάξει»;
Ας σημειωθεί, τέλος, ότι η απόφαση για την τοποθέτηση του έργου του Δ. Ναλμπάντη ελήφθη όχι από κάποια ειδική επιτροπή με τη συμμετοχή εικαστικών ούτε μέσα από κάποια διαδικασία προκήρυξης ή δημόσιας πρόσκλησης καλλιτεχνών. Αντίθετα, ήταν μια απόφαση του περιφερειακού συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου στις 30 Μαρτίου 2026, ενταγμένη, μαζί με… εργασίες επούλωσης λάκκων και εργασίες κλαδέματος οδικών δικτύων, ως «προμήθεια έργου τέχνης στον κυκλικό κόμβο κ.λπ.», σε πράξη τροποποίησης του τεχνικού προγράμματος της περιφέρειας! Το κόστος της «προμήθειας» ανήλθε στις 37.200 ευρώ, το μέγιστο που δικαιολογείται με απευθείας ανάθεση.
Οπως σημειώνει και ο Γ. Χατζημάρκος: «Δεν κάνουμε απλώς μια διακοσμητική παρέμβαση. Δίνουμε ταυτότητα σε ένα τεχνικό έργο μετατρέποντας το αναγκαίο σε ουσιαστικό. Φέρνουμε τη μνήμη της Ρόδου εκεί όπου τη συναντούν καθημερινά οι άνθρωποί της και οι επισκέπτες της. Με σεβασμό, με μέτρο και με καθαρό συμβολισμό». Σωστά;
Περιφερειάρχης και δημιουργός έχουν αναγάγει σε βεβαιότητα μια εικασία για τη ροδιακή καταγωγή του διάσημου γλυπτού που δεν έχει αποδειχτεί επιστημονικά
Πηγή: documento
