ΠΡΟΣ: Δήμαρχο Αθηναίων κ. Χάρη Δούκα
ΣΥΝΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΕΣ ΦΟΡΕΙΣ:
Δήμος Πατμίων
Ομοσπονδία Δωδεκανησιακών Σωματείων Αθηνών – Πειραιώς
Ομοσπονδία Δωδεκανησιακών Παροικιακών Σωματείων Ρόδου
ΘΕΜΑ: Αποκατάσταση και επανατοποθέτηση της προτομής του
Φιλικού Εμμανουήλ Ξάνθου στην αρχική της θέση στην Πλατεία
Φιλικής Εταιρείας (Κολωνάκι)
Αξιότιμε κ. Δήμαρχε,
Με την παρούσα επιστολή επανερχόμαστε με αίσθημα ευθύνης
απέναντι στην ιστορική μνήμη και την πολιτιστική μας κληρονομιά,
προκειμένου να θέσουμε εκ νέου το μείζον ζήτημα της προτομής του
μεγάλου Πατμίου Πρωτεργάτη της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας,
Εμμανουήλ Ξάνθου.
Όπως γνωρίζετε, η Πλατεία Φιλικής Εταιρείας (Κολωνακίου)
ονοματοδοτήθηκε προς τιμήν των τριών θεμελιωτών της Φιλικής
Εταιρείας: του Νικολάου Σκουφά, του Αθανασίου Τσακάλωφ και του
Εμμανουήλ Ξάνθου. Η προτομή του συμπατριώτη μας τοποθετήθηκε στο
κεντρικό αυτό σημείο της πρωτεύουσας πριν από 94 έτη, αποτελώντας
ελάχιστο φόρο τιμής στη σπουδαία προσφορά του στο Έθνος.
Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε μια σειρά από
αδικαιολόγητες μετακινήσεις του μνημείου. Αρχικά, χωρίς καμία
προειδοποίηση ή διαβούλευση, η προτομή αποσύρθηκε σε αποθήκες.
Μετά τις έντονες διαμαρτυρίες των φορέων μας, επανήλθε μεν στον χώρο
της πλατείας, αλλά μετατοπίστηκε αδικαιολόγητα σε οπίσθιο παρτέρι, σε
μεγάλη απόσταση από την δεσπόζουσα αρχική της θέση, η οποία
καταλήφθηκε από άλλη μορφή του Αγώνα.
Επιπλέον, πρόσφατα πληροφορηθήκαμε από τα μέση
ενημέρωσης την τοποθέτηση της προτομής του Αλέξανδρου Υψηλάντη
στην ίδια πλατεία, χωρίς να υπάρχει διαφάνεια ή δυνατότητα σαφούς
εικόνας λόγω των προστατευτικών εργοταξιακών πετασμάτων της
εταιρείας «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε.».
Γνωρίζοντας την ευαισθησία σας για τη διαφύλαξη της ιστορικής
φυσιογνωμίας της πόλης των Αθηνών, θεωρούμε αυτονόητο ότι η
ολοκλήρωση των εργασιών στην πλατεία πρέπει να συνοδευτεί από την
αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας και τάξης.
Αιτούμαστε: Την άμεση μέριμνα και απόφασή σας για την
επαναφορά της προτομής του Εμμανουήλ Ξάνθου στην αρχική της,
δεσπόζουσα θέση τιμής, όπως αυτή είχε οριστεί πριν από σχεδόν έναν
αιώνα
Σας αποστέλλουμε συνημμένη την σχετική απόφαση του Δημοτικού
Συμβουλίου Πάτμου (αρ. απόφασης 116/2026 από 11/11/2026).
Η διαφύλαξη της ιστορικής κληρονομιάς αποτελεί χρέος όλων μας,
ιδιαίτερα σε μια εποχή που η διατήρηση της συλλογικής μας μνήμης είναι
πιο αναγκαία από ποτέ.
Με εκτίμηση,
Για τις Ομοσπονδίες και τα Διοικητικά Συμβούλια των Σωματείων:
Δωδεκανησιακή Μέλισσα Σύλλογος Απαντ. Δωδεκανησίων Νέων
Ένωση Καλυμνίων Αττικής Σύλλογος Απανταχού Καρπαθίων
Ένωση Κώων Αθηνών Σύλλογος Απανταχού Πατμίων
Ένωση Ροδίων Αττικής Σύλλογος Απανταχού Τηλίων
Ένωσης Χαλκιτών Αθήνας Σύλλογος Δωδεκανησίων Ανατολ Αττικής
Κοινωνικός Σύλλογος Συμαίων Σύλλογος εν Ελλάδι Κασίων
Όμιλος Καρπαθίων Νέων Σύλλογος Νισυρίων Αθήνας – Πειραιά
Πανελλήνια Ένωση Λερίων Σύνδεσμος Απανταχού Καστελλοριζίων
Πάτμος και στην αίθουσα του Δημοτικού Καταστήματος Χώρας, σήμερα την 11η
του μηνός
Νοεμβρίου του έτους 2026, ημέρα Τετάρτη και ώρα 15.00 συνήλθε σε τακτική (δια ζώσης και με
τηλεδιάσκεψη) συνεδρίαση το Δημοτικό Συμβούλιο Πάτμου κατόπιν της αριθμ. 6401/ 5-11-2026
έγγραφης προσκλήσεως της Προέδρου, επιδοθείσα σε κάθε ένα εκ των Συμβούλων, σύμφωνα με τις
διατάξεις του άρθρου 124 του Ν. 5314/2026 (ΦΕΚ103/Α΄/29-6-2026) .
Διαπιστώθηκε νόμιμη απαρτία αφού επί συνόλου δεκαπέντε (15) μελών ευρέθησαν παρόντα δέκα
τρία (13) παρισταμένου και του Δημάρχου κ. Νικήτα Τσαμπαλάκη.
ΠΑΡΟΝΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ:
- ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣΝΙΚΟΛΑΟΣ
- ΚΟΥΤΟΥΖΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
- ΓΙΑΜΑΙΟΥ ΑΡΓΥΡΗ 10. ΓΑΜΠΙΕΡΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ
- ΦΕΓΓΑΡΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 11. ΚΥΡΩΖΗΣ ΑΧΙΛΛΕΑΣ
- ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΜΠΕΝΕΤΟΣ 12. ΚΑΒΟΥΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ
- ΣΜΑΡΝΑΚΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ 13. ΓΡΥΛΛΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ
- ΚΛΕΟΥΔΗ ΑΝΘΟΥΛΑ
- ΤΟΥΡΤΟΥΛΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
- ΠΕΝΤΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ
ΑΠΟΝΤΕΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ (αν και προσκλήθηκαν νόμιμα): - ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ ΘΩΜΑΣ
- ΚΟΚΩΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ
Παρίσταται επίσης η Παλαιού Ειρήνη, Υπάλληλος του Τμήματος Διοικητικών Υπηρεσιών
για την τήρηση των πρακτικών.
Η πρόεδρος εισηγήθηκε το 1ο θέμα της ημερησίας διατάξεως κι έθεσε υπόψη του Δημοτικού
Συμβουλίου:
1.- Την αριθμ. 6398/4-11-2026 εισήγησή της επί του θέματος η οποία έχει ως κάτωθι:
« Έγκριση ψηφίσματος για την
επανατοποθέτηση της προτομής του
Εμμανουήλ Ξάνθου στην ιστορική της θέση
στην πλατεία Φιλικής Εταιρείας στο
Κολωνάκι»
2
«Θέμα: «Επανατοποθέτηση της προτομής του Εμμανουήλ Ξάνθου στην ιστορική της θέση στην πλατεία
Φιλικής Εταιρείας — Κολωνακίου»
Προς: Τον Δήμαρχο Αθηναίων, κ. Χάρη Δούκα και το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων
Το Δημοτικό Συμβούλιο Πάτμου, με αίσθημα ευθύνης απέναντι στην ιστορική μνήμη και στην ανάδειξη
της προσφοράς του Εμμανουήλ Ξάνθου στον Αγώνα της Εθνικής Ανεξαρτησίας, εκδίδει το ακόλουθο
ψήφισμα:
Ο Εμμανουήλ Ξάνθος, γεννημένος στην Πάτμο και ένας από τους τρεις ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας,
μαζί με τον Νικόλαο Σκουφά και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ, αποτελεί εξέχουσα προσωπικότητα της
νεότερης ελληνικής ιστορίας και διαχρονικό σημείο αναφοράς για τον τόπο μας.
Η τιμή προς το πρόσωπό του υπερβαίνει τα όρια της ιδιαίτερης πατρίδας του και συνδέεται με τη
συλλογική μνήμη του ελληνικού λαού και την αναγνώριση της συμβολής των πρωτεργατών της
προετοιμασίας της Ελληνικής Επανάστασης.
Η προτομή του στην πλατεία Φιλικής Εταιρείας, γνωστή ως πλατεία Κολωνακίου, εγκαινιάστηκε το - Η αρχική χωροθέτησή της αποτελούσε έμπρακτη αναγνώριση της προσφοράς του και προσέδιδε
ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό περιεχόμενο στον δημόσιο χώρο.
Η απομάκρυνση της προτομής κατά τις εργασίες ανάπλασης της πλατείας και η μεταγενέστερη
τοποθέτησή της σε διαφορετικό σημείο έχουν προκαλέσει επανειλημμένα το εύλογο ενδιαφέρον και τις
παρεμβάσεις πατμιακών φορέων για την επαναφορά της στην ιστορική της θέση.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Πάτμου θεωρεί ότι η κοινή και ισότιμη ανάδειξη των τριών ιδρυτών της
Φιλικής Εταιρείας στον χώρο της ομώνυμης πλατείας υπηρετεί την ιστορική πληρότητα, τον
εκπαιδευτικό χαρακτήρα των μνημείων και τον οφειλόμενο σεβασμό στην προσφορά τους.
Για τους λόγους αυτούς, το Δημοτικό Συμβούλιο Πάτμου: - Ζητεί από τον Δήμο Αθηναίων την επαναφορά της προτομής του Εμμανουήλ Ξάνθου στην
ιστορική της θέση, στην πρόσοψη της πλατείας Φιλικής Εταιρείας, και τη χωροθέτησή της μαζί
με τις προτομές του Νικόλαου Σκουφά και του Αθανάσιου Τσακάλωφ, ώστε να αναδεικνύεται
ενιαία η ιδρυτική τριάδα της Φιλικής Εταιρείας. - Καλεί τον Δήμαρχο Αθηναίων και το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων να εξετάσουν κατά
προτεραιότητα το αίτημα και να δρομολογήσουν, μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών και οργάνων,
τις απαιτούμενες μελέτες, εγκρίσεις και εργασίες για την ασφαλή μεταφορά, την προστασία και
την κατάλληλη ανάδειξη της προτομής. - Δηλώνει τη διαθεσιμότητα του Δήμου Πάτμου να συνδράμει με ιστορικά τεκμήρια και
συνεργασία με τους πατμιακούς φορείς για την υποστήριξη της προσπάθειας.
Η επανατοποθέτηση της προτομής του Εμμανουήλ Ξάνθου αποτελεί πράξη οφειλόμενης τιμής προς έναν
από τους θεμελιωτές της Φιλικής Εταιρείας. Παράλληλα, ενισχύει τον ιστορικό συμβολισμό της πλατείας
και τους δεσμούς συνεργασίας μεταξύ του Δήμου Αθηναίων και της ιδιαίτερης πατρίδας του, της
Πάτμου.
Το παρόν ψήφισμα να διαβιβαστεί στον Δήμαρχο Αθηναίων και στο Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων, να
κοινοποιηθεί στους Βουλευτές του Νομού, στους πατμιακούς συλλόγους και να δημοσιοποιηθεί στην
ιστοσελίδα του Δήμου Πάτμου».
Κατόπιν η πρόεδρος κάλεσε το Δημοτικό Συμβούλιο να αποφασίσει σχετικά.
Το Δημοτικό Συμβούλιο μετά από διαλογική συζήτηση και αφού έλαβε υπόψη του,
- την εισήγηση της κας Προέδρου,
- το νόμο 5314/2026 (ΦΕΚ103/Α΄/29-6-2026)
- την αριθμ. 21/50602/14-9-2026 εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών
Α π ο φ α σ ί ζ ε ι ο μ ό φ ω ν α
3
Την έκδοση του παρακάτω ψηφίσματος του Δημοτικού Συμβουλίου Πάτμου, για την
επανατοποθέτηση της προτομής του Εμμανουήλ Ξάνθου στην ιστορική της θέση στην πλατεία
Φιλικής Εταιρείας στο Κολωνάκι:
ΨΗΦΙΣΜΑ
Θέμα: «Επανατοποθέτηση της προτομής του Εμμανουήλ Ξάνθου στην ιστορική της θέση στην
πλατεία Φιλικής Εταιρείας — Κολωνακίου»
Προς: Τον Δήμαρχο Αθηναίων, κ. Χάρη Δούκα και το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων
Το Δημοτικό Συμβούλιο Πάτμου, με αίσθημα ευθύνης απέναντι στην ιστορική μνήμη και στην
ανάδειξη της προσφοράς του Εμμανουήλ Ξάνθου στον Αγώνα της Εθνικής Ανεξαρτησίας, εκδίδει το
ακόλουθο ψήφισμα:
Ο Εμμανουήλ Ξάνθος, γεννημένος στην Πάτμο και ένας από τους τρεις ιδρυτές της Φιλικής
Εταιρείας, μαζί με τον Νικόλαο Σκουφά και τον Αθανάσιο Τσακάλωφ, αποτελεί εξέχουσα
προσωπικότητα της νεότερης ελληνικής ιστορίας και διαχρονικό σημείο αναφοράς για τον τόπο μας.
Η τιμή προς το πρόσωπό του υπερβαίνει τα όρια της ιδιαίτερης πατρίδας του και συνδέεται με τη
συλλογική μνήμη του ελληνικού λαού και την αναγνώριση της συμβολής των πρωτεργατών της
προετοιμασίας της Ελληνικής Επανάστασης.
Η προτομή του στην πλατεία Φιλικής Εταιρείας, γνωστή ως πλατεία Κολωνακίου, εγκαινιάστηκε το
1930. Η αρχική χωροθέτησή της αποτελούσε έμπρακτη αναγνώριση της προσφοράς του και
προσέδιδε ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό περιεχόμενο στον δημόσιο χώρο.
Η απομάκρυνση της προτομής κατά τις εργασίες ανάπλασης της πλατείας και η μεταγενέστερη
τοποθέτησή της σε διαφορετικό σημείο έχουν προκαλέσει επανειλημμένα το εύλογο ενδιαφέρον και
τις παρεμβάσεις πατμιακών φορέων για την επαναφορά της στην ιστορική της θέση.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Πάτμου θεωρεί ότι η κοινή και ισότιμη ανάδειξη των τριών ιδρυτών της
Φιλικής Εταιρείας στον χώρο της ομώνυμης πλατείας υπηρετεί την ιστορική πληρότητα, τον
εκπαιδευτικό χαρακτήρα των μνημείων και τον οφειλόμενο σεβασμό στην προσφορά τους.
Για τους λόγους αυτούς, το Δημοτικό Συμβούλιο Πάτμου:
- Ζητεί από τον Δήμο Αθηναίων την επαναφορά της προτομής του Εμμανουήλ Ξάνθου στην
ιστορική της θέση, στην πρόσοψη της πλατείας Φιλικής Εταιρείας, και τη χωροθέτησή της
μαζί με τις προτομές του Νικόλαου Σκουφά και του Αθανάσιου Τσακάλωφ, ώστε να
αναδεικνύεται ενιαία η ιδρυτική τριάδα της Φιλικής Εταιρείας. - Καλεί τον Δήμαρχο Αθηναίων και το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων να εξετάσουν κατά
προτεραιότητα το αίτημα και να δρομολογήσουν, μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών και
οργάνων, τις απαιτούμενες μελέτες, εγκρίσεις και εργασίες για την ασφαλή μεταφορά, την
προστασία και την κατάλληλη ανάδειξη της προτομής. - Δηλώνει τη διαθεσιμότητα του Δήμου Πάτμου να συνδράμει με ιστορικά τεκμήρια και
συνεργασία με τους πατμιακούς φορείς για την υποστήριξη της προσπάθειας.
Η επανατοποθέτηση της προτομής του Εμμανουήλ Ξάνθου αποτελεί πράξη οφειλόμενης τιμής προς
έναν από τους θεμελιωτές της Φιλικής Εταιρείας. Παράλληλα, ενισχύει τον ιστορικό συμβολισμό της
πλατείας και τους δεσμούς συνεργασίας μεταξύ του Δήμου Αθηναίων και της ιδιαίτερης πατρίδας του,
της Πάτμου.
Το παρόν ψήφισμα να διαβιβαστεί στον Δήμαρχο Αθηναίων και στο Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων,
να κοινοποιηθεί στους Βουλευτές του Νομού, στους πατμιακούς συλλόγους και να δημοσιοποιηθεί
στην ιστοσελίδα του Δήμου Πάτμου.
Η απόφαση αυτή πήρε αριθμό 116/2026 και θα αναρτηθεί στο διαδικτυακό τόπο ΔΙΑΥΓΕΙΑ.
Για το σκοπό αυτό συντάχθηκε το πρακτικό τούτο και υπογράφεται ως εξής:
Η Πρόεδρος Τα Μέλη
Γιαμαίου Αργυρή Αντωνόπουλος Ν.-Ματθαίου Μπ.- Κλεούδη Ανθ.- Φέγγαρος Αντ.-
4
Σμαρνάκης Ανδρ.- Πέντες Ελ.- Τουρτουλής Διαμ.- Κουτούζος Νικ.
Γαμπιέρης Αντ.- Κυρώζης Αχ.-Καβου
