Σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι απευθείας αναθέσεις στον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου προκύπτουν από τη δημοσιογραφική έρευνα του Skyrodos, που παρουσιάζει αναλυτικά στοιχεία για εκατοντάδες συμβάσεις συνολικής αξίας εκατομμυρίων ευρώ.
Μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί δημόσια απάντηση της διοίκησης του ΦΟΔΣΑ επί των συγκεκριμένων ευρημάτων, τα οποία δημοσιεύθηκαν το πρωί της Τρίτης 22 Σεπτεμβρίου.
Η υπόθεση αφορά τον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου Α.Ε. και όχι απευθείας αναθέσεις της ίδιας της Περιφέρειας. Ωστόσο, η διοικητική σύνδεση είναι άμεση, καθώς πρόεδρος του Φορέα είναι ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος.
Οι 272 συμβάσεις χωρίς καμία έκπτωση
Σύμφωνα με τη δημοσιογραφική έρευνα του Skyrodos , εξετάστηκαν 699 αρχικές απευθείας αναθέσεις έως 30.000 ευρώ, που πραγματοποιήθηκαν από το 2021 έως τον Σεπτέμβριο του 2026, συνολικής αξίας περίπου 15,46 εκατομμυρίων ευρώ.
Από αυτές, οι 272 συμβάσεις, συνολικής αξίας 6.644.882 ευρώ, υπογράφηκαν χωρίς καμία έκπτωση σε σχέση με την προϋπολογισθείσα αξία τους. Πρόκειται για το 39% των συμβάσεων που εξετάστηκαν.
Η έρευνα βασίζεται, όπως αναφέρει το Skyrodos, σε στοιχεία του Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων και σε συμβατικά κείμενα αναρτημένα στη Διαύγεια. Από το δείγμα εξαιρέθηκαν τροποποιήσεις, παρατάσεις και προμήθειες καυσίμων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εξέλιξη των στοιχείων ανά έτος. Το 2022, πέντε από τις 48 αναθέσεις πραγματοποιήθηκαν χωρίς έκπτωση, ενώ το 2025 ο αντίστοιχος αριθμός έφτασε τις 78 από τις 163.
Το 2026, έως τις 21 Σεπτεμβρίου, 77 από τις 141 αναθέσεις που εξετάστηκαν είχαν μηδενική έκπτωση, ποσοστό που αγγίζει το 55%.
Σχεδόν δύο εκατομμύρια ευρώ οι συμβάσεις χωρίς έκπτωση στη Ρόδο
Στο σκέλος της έρευνας που αφορά τη Ρόδο εντοπίστηκαν 78 συμβάσεις χωρίς έκπτωση, συνολικής αξίας 1.988.911 ευρώ.
Το δημοσίευμα υπολογίζει ότι, εάν σε αυτές είχε επιτευχθεί η μέση έκπτωση 2,58% που καταγράφει ο ίδιος ο ΦΟΔΣΑ στις συμβάσεις όπου χορηγήθηκε έκπτωση, η εξοικονόμηση θα μπορούσε να φτάσει περίπου τις 51.400 ευρώ.
Σε επίπεδο συνόλου των 272 συμβάσεων, η δυνητική εξοικονόμηση εκτιμάται μεταξύ 98.000 και 172.000 ευρώ, ανάλογα με το ποσοστό έκπτωσης που χρησιμοποιείται στον υπολογισμό.
Τα ποσά αυτά αποτελούν υποθετική εξοικονόμηση και όχι διαπιστωμένη οικονομική ζημία. Δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι υπήρξε υπερκοστολόγηση ή παράνομη ανάθεση
Η προηγούμενη έρευνα για τις 808 συμβάσεις
Τα σημερινά στοιχεία ακολουθούν προηγούμενο δημοσίευμα του Skyrodos, στις 20 Σεπτεμβρίου , το οποίο εξέτασε διαφορετικό και ευρύτερο σύνολο συμβάσεων του ΦΟΔΣΑ.
Στην προηγούμενη ανάλυση καταγράφηκαν 808 συμβάσεις αξίας έως 30.000 ευρώ, ενώ εντοπίστηκαν 69 ομάδες ομοειδών αναθέσεων μέσα στο ίδιο οικονομικό έτος. Οι συγκεκριμένες ομάδες περιλάμβαναν 212 συμβάσεις συνολικής αξίας περίπου 5,85 εκατομμυρίων ευρώ.
Η συγκέντρωση συμβάσεων με παρόμοιο αντικείμενο δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο ορισμένες ανάγκες θα μπορούσαν να είχαν καλυφθεί με ενιαίες ανταγωνιστικές διαδικασίες. Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, από μόνη της παράνομη κατάτμηση, η οποία απαιτεί εξέταση των πραγματικών και νομικών δεδομένων κάθε περίπτωσης
Ποιος αποφασίζει για τις αναθέσεις;
Στα συμβατικά κείμενα που εξετάστηκαν για την Πάρο καταγράφηκαν 52 αναφορές σε αποφάσεις ανάθεσης του προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του ΦΟΔΣΑ.
Η σχετική αρμοδιότητα έχει μεταβιβαστεί στον πρόεδρο με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, διαδικασία που επιτρέπεται από το θεσμικό πλαίσιο. Το γεγονός αυτό καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη δημόσια ενημέρωση για τα κριτήρια επιλογής των αναδόχων και τη διαδικασία με την οποία καθορίζεται το τελικό κόστος των συμβάσεων.
Τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα
Μεταξύ των ζητημάτων για τα οποία ζητούνται διευκρινίσεις είναι ο αριθμός των προσφορών που συγκεντρώθηκαν στις 272 συμβάσεις χωρίς έκπτωση, η αύξηση του ποσοστού των αναθέσεων που πραγματοποιήθηκαν στην αρχική προϋπολογισθείσα τιμή και οι λόγοι για τους οποίους επαναλαμβανόμενες λειτουργικές ανάγκες δεν καλύπτονται μέσω ετήσιων διαγωνισμών.
Επιπλέον, τίθεται το ερώτημα εάν και με ποιον τρόπο έχουν ενημερωθεί το Διοικητικό Συμβούλιο του ΦΟΔΣΑ και οι Δήμοι που συμμετέχουν στον Φορέα για τη χρήση της μεταβιβασμένης αρμοδιότητας ανάθεσης.
Η απευθείας ανάθεση αποτελεί νόμιμη διαδικασία δημοσίων συμβάσεων, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος. Αντίστοιχα, η απουσία έκπτωσης δεν συνιστά από μόνη της παρατυπία. Το ζήτημα που αναδεικνύεται από την έρευνα είναι εάν οι συγκεκριμένες διαδικασίες εξασφάλισαν επαρκή ανταγωνισμό και οικονομική αποδοτικότητα.
Η δημοσιοποίηση των κριτηρίων επιλογής, των προσφορών που εξετάστηκαν και της αιτιολόγησης των σχετικών αποφάσεων θα μπορούσε να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις στα ερωτήματα που έχουν τεθεί.
